Thackeray Alliance: ठाकरे बंधूंच्या युतीला लोकांचा पाठिंबा की ‘राजकीय स्वार्थाचा व्यवहार’? उद्धव-राज यांच्या २० वर्षांच्या वादानंतर एकत्र येण्यामागचं खरं राजकारण काय?

मुंबई महानगरपालिकेच्या आगामी निवडणुकीपूर्वी दोन चुलत भाऊ – उद्धव ठाकरे आणि राज ठाकरे – तब्बल २० वर्षांच्या राजकीय वाद-विभाजनानंतर एका व्यासपीठावर आले आहेत. ही नवीन ठाकरे युती (Thackeray Alliance) घोषित झाल्यापासून महाराष्ट्राच्या राजकारणात खळबळ माजली आहे. एकेकाळी कट्टर स्पर्धक असलेल्या या ठाकरे बंधूंच्या राजकारणात आता अचानक जवळीकीचे सूर ऐकू येत आहेत. उद्धव ठाकरे यांच्या शिवसेना (UBT) आणि राज ठाकरे यांच्या महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने (MNS) एकत्र येऊन शिवसेना UBT-मनसे युती (Shiv Sena UBT MNS alliance) जाहीर केली आहे. या घोषणेनंतर, मराठी मनांचा कळस असलेल्या मुंबई महानगरपालिकेत “मराठी मनुष्याचा” महापौर आणण्याचा त्यांचा संकल्प आहे, असे राज ठाकरे स्पष्टपणे म्हणाले. या युतीचे समर्थन करणारे आनंद व्यक्त करत आहेत की अखेर ठाकरे कुटुंबातील फूट मिटली; तर टीकाकार मात्र याकडे “राजकीय स्वार्थाची युती” म्हणून पाहत आहेत. या बदलत्या समीकरणांचे खरे कारण काय – मराठी जनतेचा उत्कट पाठिंबा की निव्वळ सत्तेसाठीचा सौदा – हे तपासणे महत्त्वाचे ठरते.

नव्या ठाकरे युतीचे (Thackeray Alliance) उद्दिष्ट स्पष्ट आहे: भारतीय जनता पक्ष-शिंदे गटाच्या महायुतीसमोर एकत्र येऊन मराठी मतांचे विभाजित तुकडे पुन्हा जोडणे हे आहे. या युतीची घोषणा डिसेंबर २०२५च्या शेवटी झाली, जेंव्हा उद्धव ठाकरेंनी आणि राज ठाकरेंनी एकत्र पत्रकार परिषद घेऊन मुंबई आणि नाशिक महानगरपालिका निवडणुकांसाठी हातमिळवणी जाहीर केली. दोन्ही नेत्यांनी दिवंगत बाळासाहेब ठाकरेंना शिवाजी पार्कवरील स्मृतिस्थळावर अभिवादन करून एकाच गाडीत येत आपला एकजुटीचा संदेश दिला. ही ठाकरे कुटुंबाची पुनर्मिळणी अनेकांसाठी भावनिक क्षण ठरला. तथापि, राजकीय वर्तुळात हा पुनर्मिलाप कोणत्या हेतूने झाला याबद्दल उत्सुकता आणि शंका दोन्ही आहेत. पुढील लेखात आपण या उद्धव ठाकरे–राज ठाकरे युतीचे (Uddhav Thackeray Raj Thackeray alliance) कारणमीमांसा, पार्श्वभूमी, जनमानसातील प्रतिक्रिया आणि निवडणुकीवरील संभाव्य परिणामांचा सविस्तर आढावा घेऊ.

पार्श्वभूमी: २० वर्षांचा वाद आणि फुटीचा इतिहास

उद्धव आणि राज ठाकरे हे शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचे वारसदार असल्याने त्यांचे नाते रक्ताचे असले तरी राजकीय शत्रुत्वाने भरलेले होते. खालील वेळापत्रकातून त्यांच्या मतभेदांचा आढावा घेऊया:

वर्ष	घटना आणि मतभेदांची ठळक बाब
१९९९–२००१	उद्धव ठाकरे यांना शिवसेनेत वाढती जबाबदारी मिळू लागली; यामुळे चुलत भाऊ राज यांची नाराजी वाढली.
२००५	पक्षांतर्गत वाद चरमावर. राज ठाकरेंनी पक्षात आपले महत्त्व कमी होत असल्याची भावना व्यक्त केली.
२००६	राज ठाकरे यांनी शिवसेनेतून बाहेर पडून स्वतंत्र महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना (MNS) पक्षाची स्थापना केली, त्यामुळे शिवसेना परिवारात फूट पडली.
२००९	विधानसभा निवडणुकीत MNS ने जोरदार प्रवेश केला – १३ आमदार जिंकले – ज्यामुळे शिवसेनेच्या मतविभागणीला चालना मिळाली. या वेळी दोन्ही पक्षांमध्ये तीव्र टीका आणि आरोप सुरू होते.
२०१२–२०१७	मुंबई महापालिका व इतर स्थानिक निवडणुकांमध्ये शिवसेना आणि MNS आमनेसामने लढल्या. शिवसेनेने २०१७ ची BMC निवडणूक ८४ जागांसह जिंकली तर MNS केवळ ७ जागांवर घसरली. राजकीय स्पर्धा अधिकच टोकदार बनली.
२०१९	राज्य विधानसभा निवडणुकीनंतर उद्धव ठाकरेंनी अप्रत्यक्षरित्या काँग्रेस-राष्ट्रवादीसोबत हातमिळवणी करून महाविकास आघाडी सरकार स्थापन केले, तर राज ठाकरेंनी हिंदुत्ववादी भूमिकेची कास धरली. दोघांमधील दरी आणखी वाढली.
२०२२	एकनाथ शिंदेंच्या बंडखोरीमुळे शिवसेना फुटली आणि उद्धव ठाकरेंना मुख्यमंत्रीपदाचा राजीनामा द्यावा लागला. या घडामोडींनंतरही MNS स्वतंत्र राहिली पण मराठी अस्मिता मुद्द्यावर अधूनमधून भाजप-शिंदे गटाला पाठींबा देत होती.
२०२५	एका दशकाहून अधिक काळ चाललेल्या संघर्षानंतर दोन्ही ठाकरे भावांनी मतभेद विसरून युतीची चिन्हे दाखवू लागली. डिसेंबर २०२५ मध्ये त्यांनी अधिकृतपणे युतीची घोषणा करून सर्वांना आश्चर्याचा धक्का दिला.

वरील कालक्रमावरून स्पष्ट होते की उद्धव आणि राज यांच्या नात्यात दशकभर कटुता होती. व्यक्तिगत आरोप-प्रत्यारोप, कार्यकर्ता पातळीवरील हाणामाऱ्या, आणि ठाकरे भावांचे परस्पर संबंध रसातळाला गेले होते. या पार्श्वभूमीमुळेच त्यांच्या आचानक झालेल्या एकत्रीकरणाकडे काही जण साशंक नजरेने बघत आहेत.

नैसर्गिक एकत्रिकरणाची कारणे: ‘मराठी मानूस’ आणि बदलती राजकीय समीकरणे

मराठी अस्मिता आणि ओळख: उद्धव आणि राज ठाकरे हे दोघेही आपापल्या पक्षांच्या व्यासपीठावरून मराठी माणूस भावना (Marathi manoos sentiment) आणि स्थानिक अस्मिता यावर सतत भर देत आले आहेत. बाळासाहेब ठाकरे यांच्या कालखंडापासून शिवसेनेची राजकीय मुळे मराठी अस्मितेच्या राजकारणात (Marathi identity politics) घट्ट रुजलेली होती. २०२२ साली शिवसेनेत फूट पडल्याने आणि मराठी मतविभागणी झाल्याने ही पारंपरिक मते तीन वेगवेगळ्या गटात विभागली गेली – उद्धव, शिंदे आणि राज. परिणामी, पूर्वी एकत्र असलेला मराठी मतदार गट आता तुकड्यांमध्ये विभागला गेला होता. अशा स्थितीत ही नवी ठाकरे युती (Thackeray alliance) मराठी मतदारांना पुन्हा एकत्र आणून जुने बळ परत मिळवण्याचा प्रयत्न आहे. ‘मराठी मानूस’ हे दोन्ही पक्षांचे भावनिक घोषवाक्य असल्याने, एकत्र येणे हे काहींच्या मते स्वाभाविकच ठरते. खुद्द राज ठाकरे यांनी घोषणा करताना “मुंबईचा पुढचा महापौर मराठीच आणि आमचाच असेल” असे ठणकावून सांगितले – ज्यातून या युतीचा मुख्य धागा मराठी अस्मिता असल्याचे स्पष्ट होते.

एकत्र येण्याची राजकीय गरज

राज्यातील सध्याच्या सत्तासमीकरणाकडे पाहता ही युती अपरिहार्य वाटू शकते. मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना गट आणि भाजप मिळून महायुती सत्तेत आहेत. भाजपचा महानगरपालिका जिंकण्याचा महत्त्वाकांक्षी अजेंडा आहे – त्यांनी तर मुंबई पालिकेत स्वबळावर १५० जागा जिंकण्याचा लक्ष्य जाहीर केले आहे. अशा स्थितीत शिवसेना (UBT) आणि मनसेने वेगळे लढल्यास दोन्ही पक्षांच्या महाराष्ट्र स्थानिक स्वराज्य निवडणुका (Maharashtra local body elections) आणि विशेषत: मुंबई-ठाणे विभागात पराभवाची शक्यता वाढली असती. त्यामुळे स्वभिमान जपण्यापेक्षा एकत्र येऊन ताकद वाढवणे हा काहींना व्यावहारिक निर्णय वाटतो. महाराष्ट्रातील बदलती राजकीय समीकरणे लक्षात घेता विरोधकांनाही आपआपले मतपेढे एकत्र करण्याची गरज भासते. उद्धव ठाकरे यांनी शिंदे यांच्या फोटात पक्षाची मोठी ताकद गमावली, तर राज ठाकरेंचा मनसे पक्ष गेल्या काही वर्षांत कमजोर झाला आहे. अशा परिस्थितीत दोन्ही पक्षांसमोर राजकीय अस्तित्व टिकवण्याचा प्रश्न उभा ठाकला. हिंदुस्तान टाइम्सच्या एका विश्लेषणानुसार, “ही युती म्हणजे उद्धव यांच्या शिवसेना (UBT) आणि राज यांच्या MNS साठी राजकीय अस्तित्व टिकवण्यासाठीचा शेवटचा प्रयत्न आहे”. दोन्ही गटांसाठीच हा राजकीय डावपेच महाराष्ट्रात (महाराष्ट्रातील राजकीय डावपेच) महत्त्वाचा आहे.

पूर्वी कट्टर प्रतिस्पर्धी राहिलेल्या अनेक नेत्यांनी एखाद्या मोठ्या विरोधकाला रोखण्यासाठी हातमिळवणी केल्याची भारतीय राजकारणात उदाहरणे आहेत. उदाहरणार्थ, २०१९ साली शिवसेना, काँग्रेस व राष्ट्रवादीने महाविकास आघाडी निर्माण करून अनपेक्षित आघाडी बांधली होती. ठाकरे बंधूंची ही युतीदेखील तशाच प्रकारचे समीकरण असल्याचे काही राजकीय निरीक्षकांचे मत आहे. शिवाय, मराठीनंतर उद्धव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्रीपदाच्या काळात सर्वसमावेशक (उदारमतवादी) भूमिका घेतल्याने त्यांच्या पक्षाला मराठीबरोबर मुस्लिम आणि इतर अल्पसंख्याक समुदायांचा काही प्रमाणात पाठिंबा मिळाला आहे. तर राज ठाकरे अजूनही कोर मराठी मतदारांमध्ये एक प्रभाव राखून आहेत. त्यामुळे मराठी मनोभावनेचे राजकारण मजबूत करण्यासाठी हे दोन्ही प्रभाव एकत्र आणणे तर्कसंगत वाटू शकते.

जोडीचा फलित – जागावाटप आणि शक्तिबळ

या युतीची निवडणूक रणनीती (BMC poll strategy) स्पष्टपणे आखली गेली आहे. मुंबई महानगरपालिकेच्या २२७ जागांसाठी जागावाटप ठरवताना, शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे गट) जवळपास १४५ ते १५० जागा लढवेल आणि मनसेला ६५ ते ७० जागा देण्यात येतील असे निश्‍चित झाले आहे. शरद पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेस (NCP-SP गट) ला १० ते १२ जागा सुटणार असल्याचे कळते. काँग्रेस पक्षाने मात्र या आघाडीपासून दूर राहून मुंबई नागरी निवडणुकीत (मुंबई महानगरपालिका निवडणूक) स्वबळावर उतरण्याचा निर्णय घेतला आहे.

खालील तक्त्यात या जागावाटपाचा आढावा दिला आहे:

पक्ष (गट)	अंदाजे मिळालेल्या जागा (मुंबई BMC 2026)
शिवसेना (UBT) – उद्धव गट	145 – 150 (सु. १४८ अंदाज)
मनसे (MNS) – राज ठाकरे	65 – 70 (सु. ६८ अंदाज)
राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार गट)	10 – 12 (सु. ११ अंदाज)
काँग्रेस	स्वतंत्र लढत (युतीबाह्य)

उद्धव ठाकरे यांनी स्पष्ट केले की ही युती काँग्रेसच्या निर्णयापासून स्वतंत्र आहे आणि काँग्रेसने स्वतंत्र लढण्याचा मार्ग स्वीकारला तरीही शिवसेना (UBT) त्यांच्याशी शेवटपर्यंत संवाद सुरू ठेवेल. मात्र सद्यःस्थितीत महायुती विरुद्ध ठाकरे युती (MahaYuti vs Thackeray alliance) अशी थेट लढत पाहायला मिळेल असे दिसते. राजकीय निरीक्षकांच्या मते, ही संधी दोन्ही ठाकरे पक्षांसाठी “करो या मरो” स्वरूपाची आहे – आपले मतदार एकत्र आणून पूर्वीची ताकद सिद्ध करण्यासाठीची कदाचित अखेरची संधी. ही BMC निवडणुकीतील डावपेच (BMC elections 2026) आखताना, मनसेच्या कडव्या मराठी मतदारांचा (मुंबईच्या एकूण मतदारसंख्येच्या सुमारे २५-३०% इतका) आधार आणि उद्धव ठाकरे यांच्या पक्षाला मिळालेला विस्तृत (बहुजन, अल्पसंख्याक यांचाही काही प्रमाणात) पाठिंबा यांची बेरीज साधण्याचा प्रयत्न आहे. अंदाजे ७२ मराठीबहुल आणि ४१ मुस्लिमबहुल प्रभाग असा मिळून सुमारे ११३ प्रभागांवर या आघाडीची विशेष नजर आहे. त्यामुळे जागावाटपही त्या दृष्टीने करण्यात आले आहे. उद्धव ठाकरे यांच्या मते, “मुंबई आणि महाराष्ट्राची ओळख सुरक्षित राखण्यासाठी आम्ही एकत्र आलो आहोत” असे असून, मराठी मतांनी विभाजनाच्या राजकारणाला बळी पडू नये असा त्यांचा आग्रह आहे.

टीकाकारांचे मत: युतीमागे राजकीय स्वार्थ आणि अवसरवाद?

ठाकरे बंधूंना एकत्र पाहून त्यांच्या कट्टर समर्थकांनी आनंद व्यक्त केला असला, तरी विरोधी पक्ष आणि काही विश्लेषकांनी या युतीवर कठोर टीका केली आहे. त्यांच्या मते ही “सुविधेसाठी केलेली राजकीय युती” म्हणजेच स्वार्थासाठी केलेली राजकीय युती (Opportunistic political alliance) आहे जी तत्त्वांपेक्षा सत्तेला प्राधान्य देते.

भाजपची प्रतिक्रिया: उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यासह भाजप नेत्यांनी या युतीला डोळ्यात साधले आहे. भाजपच्या मते उद्धव आणि राज ठाकरेंची ही हातमिळवणी त्यांच्या घसरत्या जनाधाराची पावती आहे. एका ज्येष्ठ भाजप नेत्याने टिप्पणी केली की उद्धव ठाकरे यांनी २०१९ मध्ये मुख्यमंत्रीपदासाठी काँग्रेससोबत हातमिळवणी केल्यामुळे “ते मराठी मनुष्याच्या भावना (Marathi manoos sentiment) व्यक्त करण्याचा अधिकार गमावून बसले आहेत”. भाजपचा आरोप आहे की ज्यांनी एकेकाळी एकमेकांच्या विरोधात कटु प्रचार केला, ते आता केवळ सत्तेसाठी एकत्र येत आहेत. फडणवीस यांनी या पुनर्मिलापनंतर वक्तव्य केले होते की, “दोन भाऊ एकत्र आले तर आम्हाला आनंदच आहे, पण हे ठाकरे बंधूंच्या राजकारणातील (Thackeray brothers politics) भांडणे मिटणे हे त्यांच्या गरजेपोटी झाले आहे का?” असा खोचक सवालही उपस्थित झाला.

भाजप-शिंदे गटाचे म्हणणे आहे की ही युती झाल्याने मराठी मतांचे विभाजन संपुष्टात येण्याची शक्यता कमी आहे, कारण मतदारांनी या “स्वार्थाच्या युतीला” तितकासा प्रतिसाद देणार नाही. त्यांच्या मते उद्धव-राज यांनी जरी हातमिळवणी केली, तरी शिवसेनेचा पारंपरिक गड भगवा (भाजप-शिंदे) काबीज करणारच. भाजपने या युतीला दुय्यम स्थान देत आपल्या विकासाच्या अजेंड्यावर भर दिला आहे. त्यांच्या प्रचारात ते हेही सांगत आहेत की मुंबईच्या विकासासाठी राष्ट्रीय पक्ष म्हणून भाजपची भूमिका महत्वाची असून, स्थानिक अस्मितेपेक्षा सर्वसमावेशक विकास महत्त्वाचा आहे.

२० वर्षांची कटुता आणि विश्‍वासाचा प्रश्न

टीकाकार असेही निदर्शनास आणतात की उद्धव आणि राज यांच्यातील कटुता काही दिवसांची नाही तर दोन दशकांची आहे. २००६ साली राज ठाकरे यांनी पक्ष सोडला तेव्हापासून दोन्ही ठाकरे बंधूंनी एकमेकांविरोधात कठोर शब्दांचा वापर केला आहे. राज ठाकरे यांनी अनेकदा उद्धव ठाकरेंवर नेतृत्वाबाबत टीका केली; तर उद्धव यांनीदेखील राज यांच्या आंदोलनशैलीवर प्रश्न उठवले. निवडणुकांत दोन्ही पक्षांनी एकमेकांविरोधात उमेदवार उभे केले आणि कार्यकर्त्यांमध्ये अनेकदा संघर्षही झाले. अशा पार्श्वभूमीवर अचानक एकत्र येणे म्हणजे “राजकीय गरजेपोटी केलेला सौदा” असा आरोप विरोधकांकडून होत आहे. ठाकरे भावांचे राजकीय नाते (Thackeray cousins relationship) इतकी वर्ष दुरावलेले असताना, अवघ्या काही महिन्यांत ते पूर्णपणे एकजूटीने काम करतील का असा प्रश्न काही जानकार उपस्थित करत आहेत.

या युतीला “unholy alliance” म्हणजे अवसरवादी अपवित्र युती अशी उपमा सोशल मीडियावर काही लोक देत आहेत. विशेषत: भाजपसमर्थक वर्गातून या निर्णयाची खिल्ली उडवणारे Opportunistic political alliance (स्वार्थासाठी केलेली राजकीय युती) असे टोमणे काढले जात आहेत. काही ट्रोल मेसेजमध्ये तर दोन दशकांच्या भांडणानंतरचा हा मिलाफ फक्त निवडणूक संपेपर्यंत टिकेल असा दावा केला जातो.

माध्यमे आणि राजकीय विश्लेषकांचे विश्लेषण

काही तटस्थ विश्लेषक मान्य करतात की ठाकरे बंधूंची एकी ही महाराष्ट्रातील शहरी राजकारणात (Maharashtra urban politics) मोठा बदल घडवू शकते, परंतु त्याबरोबर ते हे ही सुचवतात की दोन्ही पक्षांची तत्त्वे व मार्ग वेगळे राहिलेले आहेत. उद्धव ठाकरे यांच्या शिवसेनेने आता सेक्युलर (धर्मनिरपेक्ष) धार पकडली आहे, तर राज ठाकरे यांच्या मनसेची भूमिका आक्रमक मराठी आणि अलीकडे हिंदुत्ववादी राहिलेली होती. त्यामुळे प्रत्यक्ष कारभारात किंवा जागा वाटपात मतभेद संभवतात का, याकडेही लक्ष ठेवावे लागेल. काहींचे मत आहे की राज ठाकरेंचा आक्रमक संघर्षाची राजनीती (राज यांच्या आंदोलनप्रधान शैली) आणि उद्धव ठाकरेंची संयत प्रशासनशैली यांच्यात मोठी तफावत आहे. मात्र निवडणुकीत सामना देण्यासाठी सध्या हे विषय बाजूला ठेवण्यात आले आहेत. म्हणूनच ही युती सत्ताप्राप्तीनंतरही टिकेल का, की फक्त BMC निवडणुकीतील रणनीती इतपत मर्यादित राहील, याबाबत तर्क-वितर्क सुरू आहेत.

मतदारांचा कौल आणि सोशल मीडियाची प्रतिक्रिया

लोकमत आणि अनुमान: आगामी मुंबई महापालिका निवडणुकीत ही युती कितपत यशस्वी ठरेल यावर विविध अंदाज व्यक्त होत आहेत. काही निवडणूक विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की शिवसेना (UBT) आणि मनसे यांच्या एकत्र येण्याने पारंपरिक मराठी मतांचे विभाजन टळेल आणि त्यामुळे कमीतकमी काही ठराविक प्रभागांत तरी या आघाडीला थेट फायदा होऊ शकतो. उदाहरणार्थ, दादर, परळ, लालबाग, भायखळा यांसारख्या कोर मराठी बहुल भागात आता ठाकरे परिवार एकत्र असल्याने मतंपुन्हा शिवसेनेकडे (UBT) वळू शकतील. तसेच, काही उत्तरीय उपनगरे जिथे मनसेचे थोडे बळ होते (जसे की मराठी मध्यवर्गीय वसाहती), तिथे उद्धव ठाकरेंच्या पक्षाला मनसेच्या रूपाने पूरक बळ मिळेल.

काही राजकीय विश्लेषक सूचित करतात की या एकीमुळे युतीला एकूण मिळणारा मराठी मनुष्यांचा पाठिंबा वाढून किमान एकूण मतशेअर ३०-३५% पर्यंत जाऊ शकतो, ज्यामुळे बहुकोनी लढतीत ते निर्णायक ठरू शकतात. दुसरीकडे भाजप व शिंदे समर्थकांचा युक्तिवाद आहे की मुंबईचे मतदार हे आता फक्त प्रांतिक अस्मितेवर मत देत नाहीत तर विकास, सेवा आणि राष्ट्रीय पक्षांच्या प्रतिमेला मतदान करतात. मुंबई शहर दिवसेंदिवस अधिकाधिक विविध भाषिक-कौटुंबिक बनत चालले आहे आणि मराठीजनांचा टक्का तुलनेने घटत आहे, असेही निदर्शनास आणले जाते. त्यामुळे ठाकरे युतीची मराठी मनोभावनेची खेळी (Marathi manoos sentiment) ही काही मर्यादित लोकांनाच अपील होईल, असा दावा विरोधकांचा आहे. वस्तुतः, २०१७ च्या मुंबई महानगरपालिका निकालांमध्येही भाजपने मराठी बहुल भागांत घवघवीत यश मिळवले होते – शिवसेनेच्या ८४ जागांच्या तुलनेत भाजप ८२ जागांवर पोहोचला होता.

खालील तक्त्यात २०१७ च्या निवडणुकीतील प्रमुख पक्षांच्या जागांचा आढावा दिला आहे:

वर्ष – निवडणूक	शिवसेना (एसएस)	भाजप (BJP)	काँग्रेस (INC)	राष्ट्रवादी (NCP)	मनसे (MNS)
२०१७ – BMC	८४ जागा	८२ जागा	३१ जागा	९ जागा	७ जागा

वरील आकडेवारी दर्शवते की मराठी मतदार एकसंध नसून त्यातील बराचसा वाटा भाजपकडे देखील गेला होता. त्यामुळे २०२६ साली होणाऱ्या निवडणुकीत जर ठाकरे बंधूंची युती मराठी मतांचाच अतिरेकी आग्रह धरत राहिली, तर इतर भाषिक व राष्ट्रीय मुद्दे विचारात घेणाऱ्या मतदारांना आपल्यापासून दूर लोटेल असा इशारा काही राजकीय जाणकार देतात. अर्थात, हे सर्व अंदाज आहेत – खरा कौल तर जनता निवडणुकीतच देणार.

सोशल मीडियावरील वातावरण: सोशल मीडियावर या युतीबाबत मतमतांतरांचे सूर आहेत. ठाकरे चाहत्यांच्या गटात #ठाकरे_युती असे हॅशटॅग ट्रेंड होत आहेत, जिथे समर्थक “परिवार एकत्र आल्याने शिवशक्ती वाढेल” अशी भावना व्यक्त करत आहेत. अनेकांना बाळासाहेबांच्या काळाची आठवण होत असून, “दोन बहाद्दर पुन्हा एकत्र येत आहेत, आता मराठी मनाला न्याय मिळेल” अशा पोस्ट आढळतात. दुसरीकडे, विरोधी मंचांवर व्यंगचित्रे, मीम्सचा वर्षाव होत आहे – काही मीम्समध्ये राज आणि उद्धव यांना पूर्वी एकमेकांवर केलेल्या टिकांना गिळून टाकताना दाखवले आहे. राज ठाकरे MNS बातम्या (Raj Thackeray MNS news) आणि उद्धव ठाकरे शिवसेना बातम्या (Uddhav Thackeray Shiv Sena news) हे विषय सतत चर्चेत आहेत. काही ट्विट्समध्ये या युतीला “Convenience Alliance” म्हणून हिणवले जात आहे, तर काहींनी प्रश्न केला आहे की “कालपर्यंत एकमेकांना नावे ठेवणारे आज अचानक भाऊभाऊ कसे झाले?”. अर्थात, समर्थकांनीही प्रत्युत्तर देत हे पाऊल महाराष्ट्राच्या हितासाठी जरूरी असल्याचे सांगितले आहे. एकूणच सोशल मीडियावर वातावरण द्विध्रुवी आहे – कोणी याला मराठी अस्मितेचा विजय मानत आहेत, तर कोणी राजकीय गांधीगिरी!

निष्कर्ष: पुढील वाटचाल आणि संभाव्यता

मुंबई आणि ठाण्यासारख्या मराठी बहुल शहरी भागात शिवसेना आणि मनसेची एकी ही नक्कीच ऐतिहासिक घडामोड आहे. या ठाकरे परिवाराच्या पुनर्मिळणीने (Thackeray family reunion) अनेक शिवसैनिक व मनसैनिक भावनिक झाले आहेत. बाळासाहेब ठाकरे यांनी पेरलेल्या मराठी अस्मितेच्या बीजाला नवं पाणी मिळाल्याचा त्यांना आनंद आहे. दुसरीकडे, या युतीकडे (Thackeray Alliance) केवळ राजकीय रणनीती महाराष्ट्रातील (Maharashtra political realignment) चलाख चाल म्हणून पाहणारेही कमी नाहीत. वास्तविक, दोन्ही गोष्टींचे थोडे मिश्रणच या घटनामध्ये आहे.

एकीकडे पाहता, शिवसेनेची परंपरागत शक्ती असलेली मुंबई-ठाणेची राजकारणात (Mumbai Thane politics) आता भाजपने मोठी सेंध मारली आहे – २०२२ मध्ये शिवसेनेत फुट पडल्यापासून भाजप-शिंदे गटाने अनेक स्थानिक नगरसेवक, शाखाप्रमुख आपल्या बाजूला ओढले आहेत. त्यामुळे उद्धव ठाकरेंसमोर आपला शेवटचा मोठा गड BMC निवडणूक 2026 (BMC Election 2026) मध्ये वाचवण्याचे आव्हान आहे. राज ठाकरेंना देखील बराच काळ राजकीय वनवास सहन करावा लागला आहे – मनसेची स्थिती नगरसेवक किंवा आमदार अशा दोन्ही स्तरांवर कमजोर झालेली आहे. अशावेळी, ही युती दोघांनाही राजकीय पुनरुज्जीवनाची संधी देते. उद्धव ठाकरे यांना आपला शेवटचा मजबूत किल्ला (Mumbai Mahanagarpalika) पुन्हा काबीज करण्याची आशा आहे, तर राज ठाकरेंना यातून पुनर्गठनाची आणि महत्त्वाच्या खेळाडूची भूमिका मिळवण्याची संधी आहे.

दुसरीकडे, युतीच्या यशासाठी केवळ भावनिकतेपेक्षा अधिक काही करावे लागेल. विकासकामांची ठोस रूपरेषा, सर्व समुदायांना सामावून घेणारी भाषा आणि भाजपच्या संघटनेला तोडीस तोड निवडणूक यंत्रणा उभी करण्याचे आव्हान ठाकरे युतीसमोर असेल. BMC निवडणुकीतील डावपेचामध्ये (BMC poll strategy) महायुतीकडून पंतप्रधान मोदींच्या लोकप्रियतेपासून ते स्थानिक स्तरावरील प्रचंड संसाधनांपर्यंत सर्वकाही वापरले जाणार आहे. त्याला तोंड देण्यासाठी ठाकरे बंधूंना जुने वफादार कार्यकर्ते, मराठी अस्मिता आणि गतकाळातील शिवसेनेची लढाऊ परंपरा यांचा मिलाफ साधावा लागणार आहे. राजकीय निरीक्षकांच्या मते, मुंबईत आगामी लढत ही “भाजपचा ग्लोबल मुंबई विकास व्हिजन विरुद्ध ठाकरे बंधूंचा मराठी अभिमान” अशी रंगण्याची शक्यता आहे. हा सामना केवळ जागांसाठी नाही तर बाळासाहेब ठाकरे यांच्या राजकीय वारशावर कोणाची खूण राहील यासाठीही आहे.

शेवटी, ही युती (Thackeray Alliance) लोकांच्या पाठिंब्यावर टिकून विजय मिळवते की राजकीय स्वार्थाचे गणित ठरते, हे निवडणुकीचे निकालच ठरवतील. जर मुंबईकरांनी या ठाकरेंच्या एकतेला सकारात्मक प्रतिसाद दिला, तर महाराष्ट्राच्या राजकारणात एक नवा अध्याय सुरू होऊ शकतो – ज्यात परिवारातील विभाजन संपवून एकत्रित शक्तीने स्थानिक अस्मितेचा आवाज बुलंद केला जाईल. पण जर मतदारांनी याला निव्वळ सोयीची हातमिळवणी मानून नाकारले, तर ठाकरे बंधूंच्या या प्रयत्नांना धक्का बसू शकतो. सध्या तरी मुंबईच्या राजकीय रणांगणात उत्सुकतेचा शिगोशीग भर आहे: पुढच्या काही आठवड्यांत कळेल की ठाकरे युती (Thackeray Alliance) ला खऱ्या अर्थाने जनाधार मिळतो का, की ही एक अल्पायुषी योजना ठरते. मुंबईच्या नागरी राजकारणाचे नवे चित्र रंगवण्यासाठी मराठी मतदारांचे मन कोणत्या बाजूने झुकते, हे संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष वेधून घेणार आहे.

संयुक्त निष्कर्ष काढायचा झाल्यास, ठाकरे युती ही मराठी अस्मिता जपण्याची तातडीची गरज आणि राजकीय अस्तित्व टिकवण्याची मजबुरी यांच्यातून निर्माण झालेली आहे असे म्हणता येईल. ही युती यशस्वी झाली तर मुंबई महानगरपालिकेवर पुन्हा एकदा ठाकरे ब्रँडचा भगवा फडकताना दिसू शकेल; अपयशी ठरली तर महाराष्ट्राच्या राजकीय पटावर ठाकरे बंधूंची गणिते अधिक गुंतागुंतीची होतील. आगामी मुंबई महापालिका निवडणुकीत (Mumbai civic polls) या नव्या समीकरणाची कसोटी लागेल, आणि तेथील निकालच या प्रश्नाचे उत्तर देतील: ठाकरे बंधूंच्या युतीला खरोखर लोकांचा पाठिंबा आहे का, की ती फक्त राजकीय स्वार्थाचा व्यवहार होता?