Ancient Shipwreck : खगोलशास्त्रज्ञ आणि पाण्याखाली संशोधन करणाऱ्या तज्ञांनी समुद्राच्या तळाशी १५ व्या शतकातील एका महाकाय जहाजाचा शोध लावला आहे. या जहाजाचे नाव ‘स्वेलगेट २’ ठेवण्यात आले असून, ते ‘कॉग’ प्रकारातील जहाज आहे. अद्याप सापडलेल्या कॉग जहाजांमध्ये हे सर्वात मोठे असल्याचे मानले जात आहे.
जहाजाची संपूर्ण रचना, लांबी आणि रुंदी पाहता, इतिहासकार आणि समुद्रशास्त्रज्ञांना या जहाजाविषयी अनेक प्रश्न आणि उत्सुकता निर्माण झाली आहे. या प्रकारच्या जहाजांचा उपयोग मुख्यतः १४ ते १६ व्या शतकात व्यापारी आणि सैनिकी उद्देशांसाठी व्हायचा, असे शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे.
समुद्राच्या तळाशी सापडलेल्या १५व्या शतकातील ‘स्वेलगेट २’ नावाच्या कॉग प्रकारातील जहाजाची शास्त्रीय तपासणी करण्यात आली आहे. सापडलेले हे जहाज सुमारे २८ मीटर लांब, ९ मीटर रुंद आणि ६ मीटर उंच आहे, म्हणजे साधारण दोन मजली इमारतीइतके उंच. त्याची रचना पाहून संशोधक आणि इतिहासकार चकित झाले आहेत.
इतिहासकारांचे म्हणणे आहे की, सुमारे ६ शतकांपूर्वी उत्तर युरोपमधील व्यापारी समुदाय अशा प्रकारच्या जहाजांचा व्यापारासाठी मोठ्या प्रमाणावर उपयोग करत असे. विशेषतः युरोपमधील मोठी शहरे पुरवठा करण्यासाठी लाकूड, मीठ, अन्नधान्य आणि इतर जड वस्तू यांचे ने-आण करण्यासाठी या जहाजांची रचना केली गेली होती. कॉग प्रकारच्या जहाजांची मजबुती आणि क्षमता त्यावेळी व्यापारी मोहिमांसाठी अत्यंत महत्त्वाची होती.
या जहाजाच्या सापडण्यामुळे मध्ययुगीन समुद्री व्यापार, जहाज बांधणीची तंत्रे आणि त्या काळातील आर्थिक व्यवहार याबाबत विस्तृत माहिती मिळण्याची संधी उपलब्ध झाली आहे.
रचना : जड सामान वाहून नेण्यासाठी याचे खालचे भाग चपटे आणि भिंती उंच ठेवण्यात आल्या निदर्शनात आले.
वेग : वार्याच्या सहाय्याने सहज प्रवास करण्यासाठी याला एक मोठे ‘पाल’ लावले गेले असल्याचे देखील निदर्शनात आले आहे.
समुद्राच्या तळाशी सापडलेल्या १५व्या शतकातील ‘स्वेलगेट २’ नावाच्या कॉग जहाजाविषयी संशोधकांनी महत्त्वाची माहिती उघड केली आहे. या जहाजाचे सर्वांत मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ते कमी मनुष्यबळाने चालवता येणे आणि तरीही प्रचंड प्रमाणात माल वाहून नेण्यास सक्षम असणे. इतिहासकार आणि पुरातत्वतज्ञ म्हणतात की, या जहाजाच्या रचनेत अद्यापही त्या काळाच्या समुद्री तंत्रज्ञानाची उच्च गुणवत्ता स्पष्टपणे दिसून येते.
शास्त्रज्ञांनी जहाजाच्या लाकडाची तपासणी केल्यावर एक रंजक बाब समोर आली. जहाजाच्या बांधकामासाठी विविध देशांतील लाकूड वापरले गेले होते. जहाजाच्या बाहेरील तक्त्यांसाठी पोलंडच्या जंगलातून लाकूड आणले गेले, तर आतील सांगाडा नेदरलँड्समधील लाकडापासून बनवला गेला होता. हे त्या काळातील आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचे उत्कृष्ट उदाहरण मानले जाते.
सागरी परिस्थितीही या जहाजासाठी लाभदायी ठरली. समुद्राच्या तळाशी असलेल्या जाड चिखल आणि मातीच्या थरामुळे लाकडी जहाज सडण्यापासून वाचले. तज्ज्ञांच्या मते, जहाजाचा एक भाग इतका सुरक्षित राहिला की १५व्या शतकातील दोरखंड आजही सुस्थितीत सापडले आहेत. या शोधामुळे त्या काळातील जहाज बांधणी, व्यापार आणि आंतरराष्ट्रीय संबंध याबाबत अधिक माहिती मिळण्याची संधी मिळाली आहे.
या ऐतिहासिक शोधामुळे इतिहासप्रेमी, संशोधक आणि समुद्री संस्कृतीच्या अभ्यासकांसाठी मध्ययुगीन व्यापार व जहाज बांधणीच्या तंत्रज्ञानाची जवळून समजून घेण्याची अनन्यसाधारण संधी उपलब्ध झाली आहे.
हे देखील वाचा – Municipal Election : एकाचवेळी एकाच वॉर्डची मत मोजणी? निवडणुकीचे निकाल रखडण्याची शक्यता..
