Abu Salem : सुप्रीम कोर्टाने सोमवारी १९९३ च्या मुंबई साखळी बॉम्बस्फोटातील दोषी आणि गँगस्टर अबू सालेमच्या तुरुंगवासाच्या मुद्यावर कठोर प्रश्न उपस्थित केला. खंडपीठाचे न्यायमूर्ती विक्रम नाथ आणि संदीप मेहता यांनी सालेमच्या वकिलाला विचारले की, दोषीला कोणत्या तारखेपासून ताब्यात घेण्यात आले होते आणि २५ वर्षांची शिक्षा पूर्ण झाली असल्याचा दावा कसा केला जातो. सालेमच्या वकिलाने सांगितले की, ११ नोव्हेंबर २००५ पासून त्याला कारावासाची शिक्षा सुरू झाली होती आणि त्याने २५ वर्षांची शिक्षा पूर्ण केली आहे.
यावर खंडपीठाने वकिलाला थेट प्रश्न केला की, “२००५ पासून २५ वर्षे कशी मोजली जात आहेत? तुम्ही तुरुंगाच्या नियमांनुसार मिळालेल्या सूट आणि सवलतीचा विचार करून ही गणना करत आहात का?” न्यायालयाने स्पष्ट केले की, कारावासाची मुदत ठरवताना फक्त ताब्यात घेतलेल्या तारखेपासून कालगणना करण्याची आवश्यकता नाही; तर त्या दरम्यान मिळालेल्या सूट, शिस्तभंगासाठी झालेली वेळ आणि अन्य कायदेशीर सवलतींचा समावेश करणे अनिवार्य आहे.
न्यायालयाने सांगितले- २ आठवड्यांत तुरुंग नियम दाखल करा
सुप्रीम कोर्टाच्या खंडपीठाने काल गँगस्टर आणि १९९३ च्या मुंबई साखळी बॉम्बस्फोटातील दोषी अबू सालेमच्या कारावासाच्या मुद्यावर गंभीर चर्चा केली. सालेमच्या वकिलांनी न्यायालयाला सांगितले की, ते संबंधित तुरुंग नियमांचे दस्तऐवज रेकॉर्डवर सादर करतील. यावर खंडपीठाने निर्देश दिले की, याचिकाकर्त्याने दोन आठवड्यांच्या आत संबंधित तुरुंग नियम दाखल करावेत, या शिवाय प्रकरणाची पुढील सुनावणी ९ फेब्रुवारी रोजी होईल.
अबू सालेमला ११ नोव्हेंबर २००५ रोजी पोर्तुगालहून भारतात आणण्यात आले होते. भारत आणि पोर्तुगाल यांच्यातील ठरलेल्या प्रत्यार्पण अटींनुसार, त्याला फाशीची शिक्षा किंवा २५ वर्षांपेक्षा जास्त तुरुंगवासाची शिक्षा देणे शक्य नाही. या अटींचा संदर्भ न्यायालयाने आधीच घेतला असून, या कारावासाच्या मुदतीवर आधारित सालेमच्या सुटकेचा निर्णय घेण्याची प्रक्रिया सुरु आहे.
फेब्रुवारी २०१५ मध्ये, एका विशेष TADA न्यायालयाने १९९५ मध्ये मुंबईतील बिल्डर प्रदीप जैन यांच्या हत्येप्रकरणी अबू सालेमला जन्मठेपेची शिक्षा सुनावली होती. या पार्श्वभूमीवर आता सालेमच्या तुरुंगवासाची काळजीपूर्वक गणना करण्याची आवश्यकता आहे, ज्यात तुरुंगातील सवलती, कारावासातील सूट आणि प्रत्यार्पण अटींचा समावेश केला जाईल.
सुप्रीम कोर्टाच्या या सुनावणीत स्पष्ट केले गेले की, जर अबू सालेमने खरंच २५ वर्षांचा कारावास भोगला असेल, तर त्याला तुरुंगातून सुटका मिळण्याची शक्यता निर्माण होऊ शकते.
हे प्रकरण मुंबई उच्च न्यायालयाच्या गेल्या वर्षी जुलै महिन्यातील आदेशाविरुद्ध सालेमच्या याचिकेवर आधारित आहे. उच्च न्यायालयाने आधी मान्य केले होते की, जर सालेमला चांगल्या वर्तणुकीसाठी दिलेल्या सवलतीचा समावेश केला गेला, तर त्याने २५ वर्षांची शिक्षा पूर्ण केली आहे; मात्र, कोणतीही अंतरिम दिलासा किंवा तुरुंगातून सुटकेसाठी आदेश त्या वेळी देण्यात आलेला नव्हता.
सुप्रीम कोर्टाने जुलै २००२ मध्ये स्पष्ट केले होते की, केंद्र सरकारने पोर्तुगालला दिलेल्या प्रत्यार्पण वचनाचा आदर केला पाहिजे. त्यानुसार, १९९३ च्या मुंबई बॉम्बस्फोट प्रकरणातील अबू सालेमची २५ वर्षांची शिक्षा पूर्ण झाल्यानंतर, त्याला तुरुंगातून सुटकेसाठी बांधील राहणे आवश्यक आहे. न्यायालयाने या प्रकरणात कारावासाची खरी मुदत, तुरुंगातील सवलती आणि प्रत्यार्पण अटींचा तपशीलवार विचार करून निर्णय घेण्याची सूचना केली आहे.
सुप्रीम कोर्टाच्या सुनावणीमुळे अबू सालेमच्या कारावासाच्या मुदतीवर आणि त्याला मिळू शकणाऱ्या सुटकेवर कायदेशीर स्पष्टता येण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. या प्रकरणाची पुढील सुनावणी नियोजित वेळापत्रकानुसार लवकरच होईल, ज्यात न्यायालय यथार्थ माहिती आणि दस्तऐवजांचा सखोल आढावा घेणार आहेत.
कोण आहे अबू सालेम?
अंडरवर्ल्ड डॉन अबू सालेमचा जन्म १९६० मध्ये उत्तर प्रदेशातील आझमगड जिल्ह्यातील सराय मीर या गावात झाला. या जन्मतारखेच्या बाबतीत केंद्रीय तपास संस्था (सीबीआय) आणि मुंबई पोलिसांमध्ये काही मतभेद नोंदले गेले आहेत. अबू सालेमचे संपूर्ण नाव अबू सालेम अब्दुल कय्युम अन्सारी असून, अनेक ठिकाणी तो अहमद आझमी, कॅप्टन किंवा अबू समन या विविध नावांनीही ओळखला जातो.
अबू सालेमच्या कुटुंबाची पार्श्वभूमी कायदेशीर होती; त्याचे वडील एक नामांकित वकील होते. तथापि, एका दुर्दैवी रस्त्याच्या अपघातात वडिलांचा मृत्यू झाल्यानंतर कुटुंबाची परिस्थिती अचानक बदलली आणि त्यांचा संसार तुटला. अबू सालेम चार भावांमध्ये दुसऱ्या क्रमांकावर होता आणि त्याच्या बालपणातील परिस्थितीने त्याच्या आयुष्यावर खोलवर परिणाम केला.
बालपणापासूनच विविध सामाजिक आणि आर्थिक अडचणींचा सामना करणाऱ्या अबू सालेमने नंतर अंडरवर्ल्डशी संबंध प्रस्थापित केले, ज्यामुळे तो देशाच्या सर्वात नामवंत आणि भयंकर गुन्हेगारी व्यक्तींमध्ये गणला जातो.
आधी दिल्ली, मग मुंबईत बनवला अड्डा..
अबू सालेमच्या वडिलांच्या अचानक निधनानंतर त्यांचे कुटुंब आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत झाले आणि घरगुती परिस्थिती अत्यंत आव्हानात्मक झाली. अशा परिस्थितीत अबू सालेमने अभ्यास पूर्ण न करता कामाला सुरुवात केली. सुरुवातीला तो आझमगडमध्येच मेकॅनिक म्हणून नोकरी करू लागला, मात्र काही काळानंतर रोजगाराच्या संधीसाठी दिल्लीकडे वळावे लागले. दिल्लीमध्ये त्याने मेकॅनिकचे काम केल्यानंतर टॅक्सी चालवण्यास सुरुवात केली, पण त्याचे उत्पन्न स्वतः आणि कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करण्यासाठी अपुरी ठरली.
अशा आर्थिक ताणतणावामुळे १९८० च्या दशकात अबू सालेमने मुंबईकडे स्थलांतर केले. मुंबईत येऊन त्याने टॅक्सी चालवण्यास सुरुवात केली, मात्र या व्यवसायातूनही तो दीर्घकालीन आर्थिक स्थैर्य साधू शकला नाही. या जीवनातील संघर्ष आणि अडचणींचा प्रभाव त्याच्या पुढील कारकीर्दीवरही पडला, ज्यामुळे तो हळूहळू अंडरवर्ल्डच्या जगात प्रवेश करू लागला.
गुन्हेगारीत टाकलं पहिला पाऊल
मुंबईत स्थायिक झाल्यानंतर अबू सालेमने गुन्हेगारीच्या जगात पहिले पाऊल टाकले. काही महिन्यांनंतर त्याला अंडरवर्ल्ड डॉन दाऊद इब्राहिमच्या लोकांशी संपर्क साधता आला. सुरुवातीला हे संबंध जास्त सक्रिय नव्हते आणि प्रकरण ‘रामराम नमस्ते’ पर्यंतच राहिले, पण लवकरच अबू सालेम डी कंपनीत नियमित काम करायला लागला. या टोळीत त्याच्यासोबत त्याचा चुलत भाऊ अख्तरही सामील झाला, ज्यामुळे त्याची गुन्हेगारी कारकीर्द अधिक सुदृढ झाली.
पूर्वी सामान्य कामगार म्हणून काम करणारा अबू सालेम, त्याच्या कौशल्य आणि कुशाग्र बुद्धीमुळे टोळीत लवकरच प्रगत झाला. डी कंपनीत राहून त्याने स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली आणि मुंबईतील स्थानिक लोकांनाही त्याची किंमत समजू लागली. हळूहळू अबू सालेम गुन्हेगारीच्या रंगात पूर्णपणे रंगला आणि त्याचा प्रभाव शहराच्या अंडरवर्ल्डवर जाणवू लागला. त्याच्या कारकीर्दीतील हा टप्पा त्याला देशातील एक भयंकर अंडरवर्ल्ड डॉन म्हणून ओळख देणारा ठरला.
अबू सालेमची पहिली अटक
अबू सालेमविरुद्ध पहिला गुन्हा १९८८ मध्ये मुंबईतील अंधेरी पोलीस ठाण्यात नोंदवण्यात आला होता. तथापि, त्याला प्रत्यक्ष अटक १९९१ मध्ये उत्तर-पश्चिम मुंबईचे अतिरिक्त पोलीस आयुक्त आफताब अहमद खान यांनी केली. हीच अबू सालेमची पहिली अटक मानली जाते.
या प्रकरणाची पार्श्वभूमी अशी होती की लोखंडवाला कॉम्प्लेक्समधील काही व्यापाऱ्यांकडून अबू सालेमने पैसे उकळण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप होता. या प्रयत्नाच्या दरम्यान त्याच्यावर गोळीबार केल्याचाही आरोप करण्यात आला आणि त्याच्याविरुद्ध गुन्हाही नोंदवण्यात आला. या तपासात पोलीसांनी अबू सालेमचे फोटो तसेच बोटांचे ठसे मिळवले, जे त्याच्या ओळखीची पहिली अधिकारप्रमाणित नोंद ठरली.
या अटक आणि त्यानंतरच्या तपासामुळे त्याच्या अंडरवर्ल्डमधील प्रभाव आणि गुन्हेगारी जगतातील स्थान यावर प्रकाश पडला, ज्यामुळे त्याला पुढील काळात मुंबईतील प्रमुख गुन्हेगारी नेटवर्कमध्ये स्थिर होण्यास मदत झाली.
मुंबई बॉम्बस्फोटानंतर दुबईत लपण्याचे ठिकाण बनवण्यात आले
अबू सालेमने दाऊद इब्राहिमच्या टोळीत आपले ठोस स्थान निर्माण केले होते. या काळात मुंबईत साखळी बॉम्बस्फोट घडले, ज्यासाठी आरोप दाऊद टोळीच्या प्रमुखावर होता. या प्रकरणामुळे दाऊद इब्राहिम आणि त्याची टोळी दुबईत आश्रय घेण्यास भाग पडली, आणि अबू सालेमसुद्धा त्यांच्या सोबत तेथे पोहोचला.
दुबईत स्थायिक झाल्यानंतर अबू सालेमने दाऊदचा भाऊ अनीस इब्राहिमसाठी काम करणे सुरू केले. त्याने तस्करी, खंडणी आणि अन्य गुन्हेगारी व्यवहार हाताळणे सुरू केले, ज्यामुळे टोळीच्या कामकाजात त्याचे महत्व वाढले. त्याचबरोबर अबू सालेम कार व्यापारी म्हणूनही काम करू लागला, ज्यामुळे त्याच्या आर्थिक स्थितीत सुधारणा झाली आणि टोळीतील विश्वासार्हता वाढली. अनीस आणि दाऊद दोघेही त्याच्या कार्यक्षमतेवर आणि कामावर अत्यंत समाधानी होते, ज्यामुळे अबू सालेम दुबईतील टोळीत महत्त्वाची भूमिका बजावत राहिला. या टप्प्यावर अबू सालेमची कारकीर्द अंडरवर्ल्डमध्ये पूर्णपणे स्थिर झाली आणि त्याला टोळीतील प्रमुख व्यक्तींमध्ये एक विश्वासार्ह आणि कुशल सहकारी म्हणून ओळख मिळाली.
अशा प्रकारे अटक झाली
भारतात मोस्ट वॉन्टेड झाल्यानंतर अबू सालेम देश सोडून पळून गेला. त्याच्याविरोधात रेड कॉर्नर नोटीस जारी करण्यात आली होती, आणि इंटरपोल सतत त्याचा शोध घेत होती. अखेरीस, २० सप्टेंबर २००२ रोजी अबू सालेमला त्याची गर्लफ्रेंड मोनिका बेदीसह लिस्बन, पोर्तुगाल येथे अटक करण्यात आली. या अटकामध्ये सॅटेलाइट फोनवरून मिळालेल्या लोकेशनची महत्त्वाची भूमिका होती, ज्यामुळे पोलिसांना त्याचा ठावठिकाणा निश्चित करता आला.
यानंतर, फेब्रुवारी २००४ मध्ये पोर्तुगालमधील एका न्यायालयाने अबू सालेमचे भारतात प्रत्यार्पण करण्यास मान्यता दिली. या प्रक्रियेत पोर्तुगाल सरकारने भारतीय अटी आणि कायदेशीर अडचणींचा विचार करून त्याचे प्रत्यार्पण मंजूर केले, ज्यामुळे त्याला भारतात आणून न्यायालयीन प्रक्रियेस सामोरे जावे लागले.
१९९३च्या मुंबई साखळी बॉम्बस्फोट प्रकरणात विशेष टाडा न्यायालयाने कुख्यात अंडरवर्ल्ड डॉन अबू सालेमला जन्मठेपेची शिक्षा सुनावली आहे. त्याचबरोबर न्यायालयाने त्याच्यावर दोन लाख रुपयांचा दंडही ठोठावला आहे. मात्र, अबू सालेमचे जीवन हे कोणत्याही सिनेमाच्या कथेपेक्षा काही कमी न्हवते. बॉम्बस्फोट प्रकरणाबरोबरच त्याचे प्रेमप्रकरणदेखील लोकांच्या चर्चेचा भाग ठरले.
कुख्यात गुंडाच्या प्रेमात साधी आणि सुशिक्षित स्त्री पडू शकत नाही, असा समाजाचा सामान्य दृष्टिकोन आहे, पण प्रेम ही अशी शक्ती आहे की ती वास्तवाचं भान विसरायला लावते. अभिनेत्री मोनिका बेदीने हे वास्तव दाखवून दिले. वयाच्या २०व्या वर्षी अभिनय कारकिर्दीला सुरुवात केलेली मोनिका अनेक स्वप्ने पाहत होती, परंतु तिच्या नशिबात काही वेगळंच घडल. तिच्या प्रेमामुळे तिला खूप मोठा व्यक्तिगत आणि व्यावसायिक फटका बसला, जो ती कधीच स्वप्नातही अपेक्षित करत नव्हती.
१८ जानेवारी १९७६ रोजी पंजाबमधील होशियारपूरमध्ये जन्मलेली मोनिका आणि डॉन अबू सालेम यांचे प्रेमसंबंध नेहमीच मीडियाच्या आणि जनतेच्या लक्षात राहिले. मोनिकाने कशी अबू सालेमला भेटली आणि त्याने तिला अभिनयाच्या संधी कशा दिल्या, हे आजही अनेकांच्या मनात उत्सुकता निर्माण करते. या नात्यामुळे मोनिका आणि अबू सालेम दोघांनाही जीवनात अनेक चढ-उतार अनुभवावे लागले, ज्यामुळे त्यांच्या प्रेमकथेने अनेकांना आश्चर्यचकित केले.
२००८ मध्ये दिलेल्या मुलाखतीत अभिनेत्री मोनिका बेदीने तिच्या अबू सालेमसोबतच्या पहिल्या ओळखीविषयी खुलासा केला. मोनिकाने सांगितले की, “एक दिवस मला दुबईवरून फोन आला आणि त्या माणसाने सांगितले की तो एक कार्यक्रम आयोजित करत आहे, ज्यात मला सहभागी व्हावे. त्यानंतर त्याने पुढे सांगितले की सर्व औपचारिकता पूर्ण झाल्यानंतर तो मला पुन्हा फोन करेल. काही दिवसांनंतर त्याचा फोन आला आणि थोडा वेळ बोललो. काही दिवसांनी पुन्हा त्याचा फोन आला आणि या वेळी आम्ही फार सहजरित्या एकमेकांशी संवाद साधू लागलो.”
मोनिकाच्या मते, फोनवर बोलताना त्याने आपले नाव काही तरी वेगळे सांगितले होते आणि तिला त्या व्यक्तीची खरी ओळख माहित नव्हती. “मला माहित नव्हते की तो अबू सालेम आहे. जरी त्याने आपले नाव अबू सालेम असे सांगितले असते, तरी मला काही कळले नसते. कारण तेव्हा मला फक्त दाऊद इब्राहिम आणि छोटा शकील यांचीच नावे माहित होती,” असेही मोनिकाने सांगितले.
दुबईवरून फोन करणाऱ्या व्यक्तीसोबत तिला भेटण्याआधीच ती त्याच्याकडे आकर्षित होऊ लागली होती. ती नेहमी त्याच्या फोनची आतुरतेने वाट पाहत असे आणि त्यांच्या संवादातून हळूहळू एक विश्वास आणि जवळीक निर्माण झाली. या अनुभवाने तिच्या आयुष्यातील प्रेमकथेला सुरुवात दिली आणि तिच्या भविष्याच्या निर्णयांवरही खोल परिणाम केला.
त्यानंतर मोनिकाचे दुबईला जाणे वाढले आणि तिला अबू सालेमसोबत कालांतराने जवळीक अनुभवायला मिळाली. साधारणतः १९९५ मध्ये मोनिकाने आपली अभिनय कारकिर्दी सुरू केली होती, परंतु सालेमशी भेट होण्यापूर्वी तिचा एकही सिनेमा विशेष गाजला नव्हता. असे म्हटले जाते की, मोनिकाच्या प्रेमात अडकल्यानंतर अबू सालेमने तिला मोठ्या सिनेमांमध्ये भूमिका मिळवून देण्यास मदत केली. विशेषतः १९९९ मध्ये आलेल्या सलमान खानच्या ‘जानम समझा करो’ या सिनेमात मोनिकाला भूमिका देण्यात सालेमचा महत्त्वाचा हात होता.
अबू सालेमचे चरित्र लिहिलेल्या पत्रकार ए. हुसैन जैदी यांच्या मते, २००१ मध्ये आलेल्या संजय दत्त आणि गोविंदाचा ‘जोडी नंबर १’ या सिनेमात मोनिकाला भूमिका मिळाल्यामागे सालेमची भूमिका ठळक होती. या सिनेमात गोविंदासोबत ट्विंकल खन्नाची जोडी होती, आणि बी-ग्रेड अभिनेत्री मानल्या जाणाऱ्या मोनिकासोबत संजय दत्त सुरुवातीला काम करण्यास तयार नव्हते. संजय तर सिनेमातून बाहेर पडण्याच्या विचारातही होता, पण त्याला एक फोन आला आणि त्याने आपला निर्णय बदलला. या घटनाक्रमाचा उल्लेख जैदी यांनी सालेमच्या चरित्रात केला आहे.
डेव्हिड धवन यांनी दिग्दर्शित केलेला ‘जोडी नंबर १’ हा सिनेमा बॉक्स ऑफिसवर सुपरहिट ठरला. या यशामध्ये मोनिकाच्या कारकिर्दीला चालना मिळाली आणि सालेमच्या प्रभावामुळे तिला मोठ्या सिनेमांमध्ये स्थिर स्थान मिळवण्याची संधी मिळाली, जी तिच्या अभिनय जीवनातील एक महत्त्वाचा टप्पा ठरला.
१८ नोव्हेंबर २००२ रोजी पोर्तुगाल पोलिसांनी अबू सालेम आणि मोनिका बेदी यांना अटक केली आणि त्यांना भारताकडे सुपूर्द केले. २००६ मध्ये मोनिकाला बनावट पासपोर्टप्रकरणी दोषी ठरवण्यात आले आणि तिला शिक्षा सुनावली गेली. या निर्णयाविरोधात मोनिकाने सर्वोच्च न्यायालयात अपील केली, जिथे तिला दोषी मानले गेले, मात्र न्यायालयाने तिची शिक्षा काही प्रमाणात कमी केली.
मोनिकाने दिलेल्या एका मुलाखतीत तिने स्पष्ट केले की, अटक झाल्यानंतर तिने कधीही अबू सालेमला प्रत्यक्ष भेटले नाही. २०११ मध्ये तिने एका तामिळ सिनेमातून सिनेसृष्टीत पुनरागमन केले, परंतु त्यानंतर ती सिनेमांमध्ये फारशी दिसली नाही. तिच्या कारकिर्दीतील हा टप्पा तिच्या वैयक्तिक आणि व्यावसायिक आयुष्यातील संघर्ष आणि बदलांचे प्रतीक ठरला.
हे देखील वाचा –Amazon Sale: 80 हजारांचा Google Pixel 10 स्मार्टफोन मिळतोय खूपच स्वस्त; पाहा ऑफर
