Basmati Rice Price : इराणमध्ये सुरू असलेल्या नागरी अशांततेचा थेट परिणाम भारताच्या बासमती तांदळाच्या निर्यातीवर जाण्यास लागला आहे. गेल्या काही आठवड्यांपासून या संकटामुळे इराणी बाजारपेठेत व्यवहार मंदावले असून, परिणामी देशांतर्गत बासमती तांदळाच्या किमतींमध्येही मोठी घसरण झाल्याचे उद्योग संघटना नमूद करत आहेत. निर्यातदारांच्या म्हणण्यानुसार, इराणी खरेदीदारांकडून होणारे पेमेंट विलंब आणि व्यापारातील अनिश्चितता ही सध्याची परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची बनवत आहे.
इंडियन राईस एक्स्पोर्टर्स फेडरेशनने काल एक निवेदन जारी करून निर्यातदारांना इराणी करारांच्या जोखमींचे पुनर्मूल्यांकन करण्याचे आवाहन केले. संघटनेने स्पष्ट केले की, या अस्थिर परिस्थितीत सुरक्षित पेमेंट पद्धतींचा अवलंब करणे अत्यंत आवश्यक आहे आणि इराणी बाजारपेठेसाठी जास्त साठा करून अनावश्यक जोखीम पत्करू नये.
उद्योग संघटनेच्या मते, इराणी बाजारपेठेतील सध्याचे संकट भारताच्या तांदूळ निर्यात क्षेत्राला तातडीने आर्थिक परिणाम पोहचवू शकते. निर्यातदारांना सध्याच्या घडीला आर्थिक नुकसान आणि व्यवहारातील विलंब टाळण्यासाठी सतर्क राहणे गरजेचे आहे. याशिवाय, बाजारपेठेतील स्थिरता राखण्यासाठी पर्यायी निर्यात बाजारपेठांचा विचार करण्याचीही सूचना संघटनेने दिली आहे. इंडियन राईस एक्स्पोर्टर्स फेडरेशनने निर्यातदारांना सुरक्षित पेमेंट पद्धतींचा अवलंब करण्याचे आणि बाजारपेठेसाठी जास्त साठा करून अनावश्यक जोखीम पत्करू नये, असे सल्ला दिला आहे.
व्यापार आकडेवारीनुसार, भारताने २०२५-२६ आर्थिक वर्षाच्या एप्रिल-नोव्हेंबर दरम्यान इराणला ४६८. १० अब्ज अमेरिकन डॉलर्स किमतीचा बासमती तांदूळ निर्यात केला आहे. यामध्ये ५.९९ लाख टन बासमती तांदळाचा समावेश आहे. इराण हा भारताचा बासमती तांदळासाठी सर्वात मोठा निर्यातीचा बाजारपेठा मानला जातो. तथापि, सध्याच्या अस्थिरतेमुळे चालू आर्थिक वर्षात ऑर्डर फ्लो, पेमेंट सायकल आणि निर्यातीवर दबाव येत आहे, ज्यामुळे निर्यातदारांना सतर्क राहणे आवश्यक बनले आहे.
उद्योग संघटनेच्या मते, इराणी बाजारपेठेतील अस्थिरता फक्त निर्यातदारांवरच नाही तर भारतातील तांदळ उत्पादन आणि पुरवठा साखळीवरही परिणाम करीत आहे. त्यामुळे उद्योग विश्लेषकांनी पर्यायी निर्यातीच्या बाजारपेठांचा शोध घेणे आणि धोरणात्मक नियोजन करणे गरजेचे असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
भारताच्या बासमती तांदळाच्या निर्यातीवर इराणमधील नागरी अस्थिरतेमुळे झालेल्या परिणामांचा प्रभाव आता देशांतर्गत बाजारपेठेतही स्पष्ट दिसू लागला आहे. ताज्या आकडेवारीनुसार, बासमती तांदळाच्या किमती गेल्या आठवड्यात लक्षणीयरीत्या घसरल्या आहेत, ज्यामुळे ग्राहक आणि व्यापाऱ्यांमध्ये मोठी हलचाल पाहायला मिळत आहे.
देशांतर्गत बाजारपेठेत बासमती तांदळाच्या प्रमुख प्रकारांमध्ये ११२१ प्रकाराची किंमत गेल्या आठवड्यात ₹८५ प्रति किलोग्रॅमवरून ₹८० प्रति किलोग्रॅमवर आली आहे. याचप्रमाणे, १५०९ आणि १७१८ प्रकाराचा भाव ₹७० प्रति किलोग्रॅमवरून ₹६५ प्रति किलोग्रॅमपर्यंत खाली आला आहे. या किंमतीतील घट हा मुख्यतः निर्यात ऑर्डरमध्ये होणारा विलंब आणि इराणी बाजारपेठेतील अनिश्चिततेमुळे निर्माण झालेला दबाव म्हणून व्यापाऱ्यांनी मांडला आहे.
निर्यात मार्गातील अनिश्चितता आणि पेमेंट सायकलमधील विलंबामुळे बाजारपेठेत पुरवठा वाढला आहे, ज्यामुळे देशांतर्गत भाव घसरत आहेत. उद्योग संघटनांनी निर्यातदारांना सावधगिरी बाळगण्याचे, अतिरिक्त साठा करण्याचे टाळण्याचे आणि सुरक्षित पेमेंट मार्गांचा अवलंब करण्याचे मार्गदर्शन केले आहे.
इराणमधील सध्या सुरू असलेल्या नागरी अशांततेमुळे भारताच्या बासमती तांदळाच्या निर्यातीवर गंभीर परिणाम दिसून येत आहेत. इंडियन राईस एक्सपोर्टर्स फेडरेशन (IREF) च्या राष्ट्रीय अध्यक्ष प्रेम गर्ग यांनी याबाबत स्पष्ट केले की, “इराण ऐतिहासिकदृष्ट्या भारतीय बासमतीसाठी एक प्रमुख बाजारपेठ आहे. सध्याच्या अंतर्गत अस्थिरतेमुळे व्यापार मार्ग विस्कळीत झाले आहेत, देयकांच्या प्रक्रियेत विलंब झाला आहे आणि खरेदीदारांच्या विश्वासावर परिणाम झाला आहे.”
गर्ग यांच्या मते, या परिस्थितीत निर्यातदारांनी अत्यंत सावधगिरी बाळगावी. विशेषतः क्रेडिट जोखीम आणि निर्यातीच्या वेळेबाबत प्रत्येक व्यवहार काळजीपूर्वक पाहणे गरजेचे आहे. त्यांनी इराणी बाजारासाठी जास्त साठा करून जोखीम घेण्याचे टाळण्याचे आवाहन केले, कारण हे धोरण व्यवसायाला आणखी आर्थिक तणावात टाकू शकते.
उद्योग संघटनेच्या मते, सध्या इराणी बाजारपेठेत असलेली अनिश्चितता निर्यातदारांच्या व्यवहारावर थेट परिणाम करत आहे. निर्यातदारांनी सुरक्षित पेमेंट पद्धतींचा अवलंब करावा आणि संभाव्य आर्थिक जोखमींचे पुनर्मूल्यांकन करणे आवश्यक आहे. यामुळे चालू आर्थिक वर्षात ऑर्डर फ्लोवरही दबाव येण्याची शक्यता आहे.
उद्योग संघटनांनी म्हटले आहे की अनेक आयातदारांनी भारताला दिलेल्या विद्यमान वचनबद्धता आणि देयके पूर्ण करण्यात अक्षम असल्याचे स्पष्ट केले आहे. यामुळे निर्यातदारांसमोर दीर्घकालीन अनिश्चितता निर्माण झाली आहे, विशेषतः इराणसारख्या पारंपारिक बाजारपेठांमध्ये निर्यात मंदावण्याची शक्यता दिसून येत आहे. या पार्श्वभूमीवर आयआरईएफने निर्यातदारांना पश्चिम आशिया, आफ्रिका आणि युरोपमधील पर्यायी बाजारपेठांचा शोध घेण्याचे आवाहन केले आहे.
संघटनेचे अध्यक्ष गर्ग यांनी स्पष्ट केले की, “आम्ही कोणताही इशारा देत नाही आहोत, परंतु सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. भू-राजकीय तणाव आणि देशांतर्गत अस्थिरतेच्या काळात व्यापारावर लगेच परिणाम होतो. निर्यातदार आणि शेतकऱ्यांचे संरक्षण सुनिश्चित करण्यासाठी संतुलित धोरणांची अंमलबजावणी गरजेची आहे.”
त्यांनी आणखी नमूद केले की, अमेरिका आणि इतर प्रमुख बाजारपेठांमधील कर धोरणांमुळेही भारतीय निर्यातदारांवर दबाव निर्माण होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत, निर्यातदारांनी आपली धोरणे आणि उत्पादन साखळी अधिक लवचिक करण्याची गरज आहे, जेणेकरून कोणत्याही अचानक बदलामुळे होणाऱ्या आर्थिक हानीपासून बचाव करता येईल.
आयआरईएफच्या मते, वर्तमान परिस्थितीत भारताच्या निर्यात क्षेत्रासाठी दीर्घकालीन धोरणात्मक नियोजन अत्यंत महत्वाचे आहे. निर्यातदारांनी विविध बाजारपेठांमध्ये आपली उपस्थिती मजबूत करून जोखीम कमी करणे, तसेच स्थानिक उत्पादन आणि पुरवठा साखळीला अधिक सक्षम बनवणे ही प्राथमिक गरज ठरली आहे.
हे देखील वाचा –Uber Expands EV Bike Taxi : मुंबईच्या रस्त्यांवर धावणार उबरच्या इलेक्ट्रिक बाईक टॅक्सी; ५० वाहनांच्या पायलट प्रकल्पाला हिरवा कंदील
