Jammu Kashmir : जम्मू-काश्मीरच्या किश्तवाड जिल्ह्यात ‘ऑपरेशन त्राशी–I’ दरम्यान दहशतवाद्यांशी शौर्याने लढताना शहीद झालेले हवालदार गजेंद्र सिंह गढिया यांच्यावर काल लष्करी सन्मानात अंत्यसंस्कार करण्यात आले. देशाच्या सुरक्षेसाठी प्राणांची आहुती देणाऱ्या या वीर जवानाला अखेरचा निरोप देताना परिसर शोकसागरात बुडाला होता.
शहीद गजेंद्र सिंह यांनी देशसेवेचा सर्वोच्च आदर्श जपत कर्तव्य बजावताना वीरमरण पत्करले. त्यांच्या पार्थिवावर करण्यात आलेल्या अंत्यसंस्कारावेळी सैन्यदलातील अधिकारी, जवान, स्थानिक नागरिक तसेच प्रशासकीय अधिकारी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. राष्ट्रध्वजाने आच्छादित असलेल्या पार्थिवाला पाहून प्रत्येकाचे मन हेलावून गेले. बंदुकीच्या सलामीत आणि राष्ट्रगीताच्या गंभीर सूरांत या शूर सैनिकाला अंतिम मानवंदना देण्यात आली.
मात्र या सगळ्यात सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले ते शहीद जवानाच्या कुटुंबियांचे असह्य दु:ख. आपल्या पुत्राच्या अंत्यदर्शनासाठी शहीद गजेंद्र सिंह यांचे वृद्ध आई-वडील तब्बल चार किलोमीटर डोंगरदऱ्यातून पायपीट करून अंत्यसंस्कारस्थळी पोहोचले. वय आणि शारीरिक थकवा असूनही त्यांनी हा कठीण प्रवास केला, कारण देशासाठी बलिदान दिलेल्या आपल्या लेकाला अखेरचा निरोप देण्याची त्यांची तीव्र इच्छा होती. त्यांच्या डोळ्यांतून वाहणारे अश्रू उपस्थितांच्या काळजाला चिरून गेले.
आपल्या मुलाने देशासाठी दिलेल्या बलिदानाचा अभिमान त्यांच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत असला, तरी त्या अभिमानामागे दडलेली वेदना आणि आयुष्यभराची पोकळी प्रत्येकालाच जाणवली. “माझा मुलगा देशासाठी शहीद झाला, याचा मला अभिमान आहे,” असे अश्रू ढाळत सांगताना त्या मातेला शब्द फुटत नव्हते. या अंत्यसंस्कारावेळी उपस्थित प्रत्येकाच्या मनात एकच भावना होती- देशासाठी लढणाऱ्या जवानांचे बलिदान केवळ शब्दांत मोजता येणारे नाही.
जम्मू- काश्मीरमधील किश्तवाड येथे दहशतवादविरोधी कारवाईदरम्यान शहीद झालेले हवालदार गजेंद्र सिंह गढिया हे उत्तराखंड राज्यातील कपकोट तालुक्यातील बीथी पन्याती या दुर्गम गावचे रहिवासी होते. देशसेवेच व्रत स्वीकारून कर्तव्य बजावताना त्यांनी आपले प्राण अर्पण केले; मात्र त्यांच्या बलिदानानंतर समोर आलेली त्यांच्या गावाची परिस्थिती अनेकांच्या मनात वेदना निर्माण करणारी ठरली.
स्वातंत्र्याला अनेक दशके लोटूनही बीथी पन्याती या गावापर्यंत आजही पक्का रस्ता पोहोचलेला नाही, ही बाब अत्यंत दुर्दैवी आणि विदारक आहे. रस्त्याच्या अभावामुळे शहीद जवानांचे पार्थिव थेट त्यांच्या गावापर्यंत नेणे अशक्य झाले. अखेर प्रशासनाने निर्णय घेत कपकोट पदवी महाविद्यालयाच्या मैदानावर त्यांचे पार्थिव आणण्यात आले, तेथेच नागरिकांना आणि कुटुंबियांना अखेरचे दर्शन घेण्याची व्यवस्था करण्यात आली.
आपल्या वीर पुत्राच्या अंत्यदर्शनासाठी शहीद गजेंद्र सिंह यांचे आई-वडील सुमारे ऐंशी वर्षांच्या उंबरठ्यावर असलेल्या चंद्रावती देवी आणि धन सिंह यांना प्रचंड शारीरिक कष्ट सहन करावे लागले. प्रथम त्यांनी चार किलोमीटरची खडतर, डोंगराळ पायपीट केली आणि त्यानंतर तेरा किलोमीटरचा प्रवास वाहनाने करून अखेर आपल्या पुत्राच्या पार्थिवापर्यंत पोहोचले. वृद्धापकाळातील अशक्तपणा, डोंगरदऱ्यांचा अवघड मार्ग आणि मनात दाटून आलेले दु:ख असूनही, आपल्या देशासाठी शहीद झालेल्या लेकाचे शेवटचे दर्शन घेण्याची त्यांची तीव्र ओढ या सर्व अडचणींवर मात करणारी ठरली.
आई-वडिलांच्या डोळ्यांतून ओघळणारे अश्रू आणि त्यांच्या चेहऱ्यावर दिसणारा अभिमान यांचा विलक्षण संगम उपस्थित प्रत्येकाच्या हृदयाला चटका लावणारा होता. हवालदार गजेंद्र सिंह गढिया यांचे बलिदान केवळ एका कुटुंबाचे नव्हे, तर संपूर्ण राष्ट्राचे नुकसान आहे. मात्र त्याचबरोबर, त्यांच्या गावापर्यंत आजही मूलभूत सुविधा पोहोचलेल्या नसल्याची वस्तुस्थिती देशातील दुर्गम भागांतील दुर्लक्षित प्रश्नांवर गंभीर विचार करण्याची गरज आहे.
देशसेवेच्या अग्रभागी कार्यरत असलेले ४३ वर्षीय हवालदार गजेंद्र सिंह गढिया हे भारतीय सैन्याच्या अत्यंत प्रतिष्ठित व धाडसी ‘टू-पैरा’ कमांडो युनिटमध्ये तैनात होते. शौर्य, शिस्त आणि कर्तव्यनिष्ठेचे प्रतीक असलेल्या या जवानाने दहशतवादविरोधी कारवाईदरम्यान देशासाठी आपल्या प्राणांची आहुती दिली; मात्र त्यांच्या जाण्याने मागे राहिलेल्या कुटुंबावर दु:खाचा आणि अनिश्चिततेचा डोंगर कोसळला आहे.
गजेंद्र सिंह हे आपल्या कुटुंबातील एकमेव कमावते व्यक्ती होते. त्यांच्या उत्पन्नावर संपूर्ण कुटुंबाचा उदरनिर्वाह अवलंबून होता. आधीच बेताची असलेली घरची आर्थिक परिस्थिती त्यांच्या जाण्याने अधिकच संकटात सापडली आहे. वृद्ध आई-वडील आजही कष्टाची शेती करून आपल्या आयुष्याचा गाडा कसाबसा ओढत आहेत. वयोमानामुळे शारीरिक क्षमतेत आलेली घट असूनही परिस्थितीपुढे हार न मानता ते मेहनतीने जगत आहेत.
कुटुंबातील धाकटा भाऊ एका खासगी शाळेत शिक्षक म्हणून कार्यरत असून, त्याला मिळणारा पगार अत्यंत तुटपुंजा आहे. त्यामुळे घरच्या खर्चाची जबाबदारी पेलणे त्याच्यासाठी आव्हानात्मक ठरत आहे. गजेंद्र सिंह यांच्या उत्पन्नाशिवाय कुटुंबाचा आर्थिक समतोल ढासळला असून, भविष्यातील गरजा आणि जबाबदाऱ्यांबाबत चिंता अधिकच वाढली आहे.
त्यांच्या मृत्यूनंतर केवळ आर्थिक आधारच हरपलेला नाही, तर कुटुंबाचा मानसिक कणाही अक्षरशः मोडून पडला आहे. कुटुंबातील आधारस्तंभ असलेल्या व्यक्तीच्या अचानक जाण्याने निर्माण झालेली पोकळी भरून न निघणारी आहे. अभिमान आणि दु:ख यांचा संगम त्यांच्या प्रत्येक शब्दांत आणि अश्रूंमध्ये स्पष्टपणे जाणवतो.
देशाच्या सुरक्षेसाठी आपले सर्वस्व अर्पण करणाऱ्या हवालदार गजेंद्र सिंह गढिया यांचे बलिदान अमूल्य आहे. मात्र या बलिदानामागे राहिलेल्या कुटुंबाची वेदना, संघर्ष आणि भविष्यातील अनिश्चितता समाजाला आणि व्यवस्थेला अंतर्मुख करणारी आहे.
शहीद हवालदार गजेंद्र सिंह गढिया यांच्या पत्नी लीला गढिया या आपल्या दोन लहान मुलांच्या शिक्षणासाठी डेहराडून येथे भाड्याच्या एका साध्या खोलीत वास्तव्यास आहेत. पती देशसेवेसाठी सीमारेषेवर असताना मुलांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी त्यांनी केलेला हा त्याग आज अधिकच वेदनादायी ठरत आहे.
लीला गढिया यांच्या दोन्ही मुलांचे सध्या चौथीच्या वर्गात शिक्षण सुरू आहे. वडील सैन्यात असल्याचा अभिमान त्यांच्या बालमनात होता; मात्र त्या अभिमानाला अचानक अपार दु:खाची किनार लाभली आहे. पतीचे पार्थिव हेलिकॉप्टरने आणले गेले, त्या क्षणापासून लीला गढिया यांची मानसिक अवस्था अत्यंत अस्थिर झाली होती. शोकाच्या तीव्रतेमुळे त्या वारंवार बेशुद्ध पडत होत्या, तर त्यांना सावरण्यासाठी उपस्थित नातेवाईक आणि परिचितांची धावपळ सुरू होती.
या सर्व दृश्यांपेक्षा अधिक हृदयद्रावक ठरले ते त्यांच्या चिमुरड्या मुलांचे निरागस प्रश्न. “पप्पा कधी उठणार?” असा भोळा सवाल करत रडणाऱ्या त्या मुलांकडे पाहून उपस्थितांचे काळीज पिळवटून निघाले. मृत्यूचा अर्थ न उमगलेल्या त्या बालमनांना वडिलांची शांत झोप अजूनही उठेल, अशीच आशा वाटत होती. त्यांच्या अश्रूंनी आणि निरागस प्रश्नांनी उपस्थित प्रत्येकाच्या डोळ्यांत पाणी आणले.
देशासाठी सर्वोच्च बलिदान देणाऱ्या गजेंद्र सिंह यांच्या कुटुंबावर आलेले हे दु:ख केवळ शब्दांत व्यक्त करता येणारे नाही. पत्नीचे ढासळलेले मानसिक बळ, लहान मुलांचे न उमगणारे दु:ख आणि भविष्यातील अनिश्चितता – या साऱ्याने या बलिदानाची किंमत अधिकच विदारकपणे समोर येते.
शहीद हवालदार गजेंद्र सिंह गढिया यांच्या निधनानंतर डोंगराळ व दुर्गम भागांतील विकासकामांचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. एका बाजूला देशाच्या सुरक्षेसाठी प्राणांची आहुती देणारे वीर जवान, तर दुसऱ्या बाजूला त्यांच्या मूळ गावात आजही मूलभूत सुविधांचा अभाव – ही विसंगती अनेकांच्या मनात तीव्र वेदना निर्माण करणारी ठरत आहे.
या संदर्भात गावातील माजी सरपंचांनी आपली व्यथा व्यक्त करताना सांगितले की, परिसरात आजतागायत पक्का रस्ता उपलब्ध नसल्यामुळे गरोदर स्त्रिया तसेच गंभीर रुग्णांना अद्यापही डोलीतून किंवा खांद्यावर उचलून उपचारासाठी न्यावे लागते. स्वातंत्र्याला अनेक दशके उलटून गेल्यानंतरही अशी परिस्थिती कायम असणे हे विकासाच्या दृष्टीने अत्यंत चिंताजनक असल्याचे त्यांनी नमूद केले. शहीद जवानाच्या आई-वडिलांनाही आपल्या लेकाचे अखेरचे दर्शन घेण्यासाठी प्रचंड संघर्ष करावा लागला, ही बाब संपूर्ण गावासाठी शोकांतिका ठरल्याची भावना ग्रामस्थांनी व्यक्त केली.
दरम्यान, सरयू आणि खीरगंगा नद्यांच्या पवित्र संगमावर शहीद हवालदार गजेंद्र सिंह गढिया यांच्यावर पूर्ण लष्करी सन्मानात अंत्यसंस्कार करण्यात आले. राष्ट्रध्वजाने आच्छादित असलेल्या पार्थिवाला बंदुकीच्या सलामीसह अंतिम मानवंदना देण्यात आली. या वेळी उपस्थित नागरिकांनी आणि जवानांनी ‘भारत माता की जय’ तसेच ‘शहीद गजेंद्र सिंह अमर रहे’ अशा घोषणा देत आपल्या अश्रूंमधून वीर जवानाला श्रद्धांजली अर्पण केली.
या अंत्यसंस्काराच्या प्रसंगी शोक आणि अभिमान यांचे विलक्षण मिश्रण दिसून आले. देशासाठी सर्वोच्च बलिदान देणाऱ्या या सुपुत्राचे शौर्य सदैव स्मरणात राहील; मात्र त्याच वेळी त्यांच्या गावातील रस्ते, आरोग्य आणि दळणवळणाच्या सुविधांचा प्रश्न गांभीर्याने हाताळला जावा, अशी तीव्र अपेक्षा ग्रामस्थांनी व्यक्त केली. शहीद गजेंद्र सिंह गढिया यांचे बलिदान केवळ राष्ट्रभक्तीचे प्रतीक नसून, दुर्गम भागांच्या सर्वांगीण विकासाची गरज अधिक ठळकपणे जाणवते.
हे देखील वाचा – Jammu Kashmir : पुन्हा ड्रोन अलर्ट! प्रजासत्ताक दिनाआधी सीमारेषेवर तणाव? पाकिस्तानी ड्रोनवर भारतीय लष्कराची करडी नजर
