Ashoka Chakra Shubhanshu Shukla: प्रजासत्ताक दिन 2026 च्या मुहूर्तावर सरकारने विविध पुरस्कारांची घोषणा केली आहे. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी ग्रुप कॅप्टन शुभांशू शुक्ला यांना ‘अशोक चक्र’ प्रदान करण्यास मंजुरी दिली आहे.
हा देशातील सर्वोच्च शांतताकालीन शौर्य पुरस्कार असून, तो एखाद्या अंतराळवीराला मिळण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. अंतराळ मोहिमेदरम्यान दाखवलेले अतुलनीय धैर्य आणि कौशल्यासाठी त्यांचा हा गौरव करण्यात आला आहे.
कोण आहेत शुभांशू शुक्ला?
39 वर्षीय शुभांशू शुक्ला हे मूळचे लखनऊचे असून भारतीय हवाई दलात ते लढाऊ वैमानिक आहेत.
- निवड: 2019 मध्ये गगनयान मोहिमेसाठी निवडल्या गेलेल्या 4 अंतिम उमेदवारांपैकी ते एक होते.
- प्रशिक्षण: त्यांनी रशिया आणि नासामध्ये खडतर प्रशिक्षण पूर्ण केले.
- ऐतिहासिक मोहीम: जून 2025 मध्ये त्यांनी ‘ॲक्सिअम मिशन 4’ अंतर्गत स्पेसएक्सच्या ड्रॅगन अंतराळयानाचे सारथ्य केले. यामुळे तब्बल 4 दशकांनंतर अंतराळ स्थानकावर भारताची उपस्थिती निर्माण झाली.
अंतराळात नक्की काय केले?
अंतराळात यानाचे नियंत्रण करणे हे अत्यंत जोखमीचे काम असते. कक्षेतील हालचाली करताना झालेली एक छोटी चूकही प्राणघातक ठरू शकते. अशा कठीण परिस्थितीत शुभांशू शुक्ला यांनी दाखवलेली मानसिक जिद्द आणि तांत्रिक कुशलता लष्करी परंपरेतील सर्वोच्च शौर्याचे उदाहरण ठरली.
- प्रयोग: अंतराळात घालवलेल्या 18 दिवसांत त्यांनी मानवी शरीरावर होणारे परिणाम, रक्ताची कमतरता आणि हृदयाचे आरोग्य यावर महत्त्वाचे संशोधन केले.
- औषध निर्मिती: पृथ्वीवरील औषध विकासासाठी उपयुक्त ठरणारे प्रोटीन क्रिस्टल्स वाढवण्याचे प्रयोगही त्यांनी यशस्वीपणे सांभाळले.
- गगनयानला मदत: या मोहिमेतून मिळालेला डेटा भारताच्या 2027 मधील स्वदेशी ‘गगनयान’ मोहिमेसाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.
पुढील लक्ष्य: गगनयान 2027
आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावरील अनुभव गाठीशी घेऊन शुभांशू शुक्ला आता भारताच्या गगनयान मोहिमेवर लक्ष केंद्रित करत आहेत. 2027 मध्ये होणाऱ्या पहिल्या मानवी अंतराळ उड्डाणासाठी त्यांची भूमिका महत्त्वाची असेल. सध्या ते इस्रोच्या पुढील अंतराळवीरांना प्रशिक्षण देण्याचे आणि यानातील जीवनरक्षक प्रणाली अधिक सुरक्षित करण्याचे काम करत आहेत.
