Republic Day 2026 : देशभरात आज ७७ वा प्रजासत्ताक दिन अत्यंत उत्साहात साजरा केला जात आहे. राजधानी दिल्लीतील कर्तव्य पथावर होणाऱ्या भव्य परेडमध्ये यावर्षी अनेक बदल दिसून आले आहेत, जे इतिहासात पहिलेच आहेत. यामध्ये अनेक नवे प्रयोग, लष्करी शक्तीचे प्रदर्शन आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम यांचा समावेश आहे.
यंदा प्रजासत्ताक दिनाच्या परेडमध्ये ऐतिहासिकदृष्ट्या पहिल्यांदाच दोन प्रमुख आंतरराष्ट्रीय पाहुणे एकाच वेळी मुख्य अतिथी म्हणून उपस्थित आहेत. या उपस्थितीमुळे परेडला आंतरराष्ट्रीय महत्त्व प्राप्त झाले असून भारताच्या जागतिक नेतृत्वाची आणि औपचारिक आदरशैलीची झलक सादर झाली आहे.
प्रजासत्ताक दिनाच्या परेडमध्ये महिला अधिकाऱ्यांनी इतिहास रचला आहे. सीआरपीएफच्या पुरुष रेजिमेंटचे नेतृत्व यावर्षी महिला अधिकाऱ्यांनी केले, जे लष्करी संस्थांमध्ये समानतेच्या दिशेतील एक महत्त्वपूर्ण पाऊल मानले जात आहे. या बदलामुळे लष्करी परंपरा आणि नव्या पिढीतील महिलांच्या भूमिकेचा प्रभाव स्पष्टपणे समोर आला.
यंदाच्या परेडमध्ये लष्करी युद्धाचे प्रत्यक्ष प्रदर्शन (लाइव्ह डिस्प्ले)देखील सादर करण्यात आले. यामध्ये सैन्य दलाच्या तुकड्यांनी विविध युद्धकौशल्ये आणि आधुनिक शस्त्रसज्जतेचे सादरीकरण केले, जे प्रेक्षकांसाठी अत्यंत आकर्षक ठरले. याशिवाय भारतीय सैन्याने प्राण्यांचा उपयोग करून विविध प्रदर्शनात्मक कार्यक्रम सादर केले, ज्यात बॅक्ट्रियन उंट, झांस्कर पोनी आणि शिकारी पक्ष्यांचा सहभाग होता.
या परेडमध्ये तिन्ही सैन्यदलांचे शिस्तबद्ध संचलन, अत्याधुनिक लढाऊ विमाने, ड्रोन तंत्रज्ञान आणि सैन्य सामर्थ्य यांचे प्रभावी प्रदर्शन करण्यात आले. राफेल, सुखोई-३० आणि स्वदेशी तेजस या लढाऊ विमाने आकाशात सुसंगत फॉर्मेशन्समध्ये उड्डाण करत भारताच्या वायुसेनेची क्षमता अधोरेखित केली.
सांस्कृतिक कार्यक्रमांमध्ये भारताच्या विविध राज्यांची परंपरा, वारसा आणि ऐतिहासिक वार्ता प्रभावीपणे मांडण्यात आली. चित्ररथ, लोकनृत्य आणि संगीताद्वारे देशभक्तीचा संदेश सर्वांपर्यंत पोहोचविण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. याशिवाय ‘वंदे मातरम्’ या गीताचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी विविध कार्यक्रमही सादर केले गेले.
सर्वसामान्य नागरिकांसह सुमारे दहा हजार विशेष अतिथींना परेड पाहण्याचे आमंत्रण देण्यात आले होते. यामध्ये सामाजिक, शैक्षणिक, सांस्कृतिक आणि विविध सार्वजनिक क्षेत्रातील योगदान करणाऱ्या व्यक्तींचा समावेश होता. या उपस्थितीमुळे प्रजासत्ताक दिनाच्या सोहळ्याला एक सामाजिक आणि भावनिक परिमाणही प्राप्त झाले.
इतिहासात पहिल्यांदाच दोन प्रमुख आंतरराष्ट्रीय पाहुणे
प्रजासत्ताक दिनाच्या ७७ व्या वर्षानिमित्त दिल्लीतील कर्तव्य पथावर आयोजित परेडमध्ये इतिहासात पहिल्यांदाच दोन प्रमुख आंतरराष्ट्रीय पाहुणे उपस्थित होते. युरोपियन युनियनच्या महत्त्वपूर्ण नेतृत्वाचे प्रतिनिधित्व करत युरोपियन कमिशनच्या अध्यक्षा उर्सुला वॉन डेर लेयन आणि युरोपियन कौन्सिलचे अध्यक्ष अँटोनियो कोस्टा या परेडला उपस्थित राहिले.
यांच्या उपस्थितीमुळे प्रजासत्ताक दिनाच्या परेडला केवळ राष्ट्रीयच नव्हे, तर आंतरराष्ट्रीय महत्त्वही प्राप्त झाले. भारत आणि युरोपियन युनियनमधील दीर्घकालीन आणि सुसंस्कृत संबंधांचे हे प्रत्यक्ष प्रतीक मानले जात आहे. दोन्ही नेत्यांनी उपस्थित राहून भारतासोबतच्या आर्थिक, सांस्कृतिक आणि धोरणात्मक सहकार्याचे महत्त्व अधोरेखित केले.
पर्यावरण, व्यापार, तंत्रज्ञान, सुरक्षा आणि जागतिक धोरण या क्षेत्रांमध्ये भारत-युरोपियन युनियनच्या सहयोगाचे स्वरूप सध्या अधिक दृढ होत असून, या परेडमुळे आंतरराष्ट्रीय मैत्रीचा खुलासा करताना दिसला. यावेळी दोन्ही पाहुण्यांनी परेडचे औपचारिक कार्यक्रम पाहून संरक्षण शक्ती, सैन्यदलांचे शिस्तबद्ध संचलन आणि भारताच्या सांस्कृतिक वारशाचे उत्कृष्ट प्रदर्शन यांचे कौतुक केले.
इतिहासात पहिल्यांदाच दोन उच्चस्तरीय आंतरराष्ट्रीय नेत्यांची उपस्थिती ही भारताच्या जागतिक स्तरावरील नेतृत्वाची, देशाच्या सशक्त धोरणात्मक स्थितीची आणि आंतरराष्ट्रीय मैत्रीच्या पायाभरणीची साक्ष देणारी ठरली आहे. या उपस्थितीमुळे प्रजासत्ताक दिनाच्या परेडला जागतिक पातळीवर गौरव प्राप्त झाला असून, आगामी वर्षांमध्ये भारत-युरोप संबंधांसाठी सकारात्मक संदेश दिला आहे.
महिला अधिकाऱ्याकडून पुरुष तुकडीचे नेतृत्व: सीआरपीएफमध्ये नवे युग
प्रजासत्ताक दिन २०२६च्या दिल्लीतील परेडमध्ये पहिल्यांदाच एका महिला अधिकाऱ्याने सीआरपीएफच्या पुरुष तुकडीचे नेतृत्व केले. सहाय्यक कमांडंट सिमरन बाला यांनी या तुकडीचे नेतृत्व करताना आपल्या शिस्तबद्ध नेतृत्वाची आणि कुशल तांत्रिक क्षमतांची झलक दाखवली.
ही घटना केवळ परंपरेतली नव्हती, तर भारतीय संरक्षणदलातील महिलांच्या वाढत्या नेतृत्व भूमिकेचे प्रतीक म्हणून देखील महत्त्वाची ठरली. याआधी पुरुष तुकड्यांचे नेतृत्व सहसा पुरुष अधिकारी करत आले होते, मात्र सिमरन बाला यांनी दाखवलेली शिस्तबद्धता आणि आत्मविश्वास यामुळे महिला अधिकाऱ्यांचे सामर्थ्य स्पष्टपणे अधोरेखित झाले.
पर्यावरणीय, लष्करी आणि शिस्तीच्या कठोर परिस्थितीत महिला अधिकारी नेतृत्वाचे धैर्य, रणनीती आणि तांत्रिक कौशल्य यांचा संगम करून दिला, ज्यामुळे परेड पाहणाऱ्यांमध्ये कौतुक निर्माण झाले. यामुळे संरक्षण दलांमध्ये महिलांची भूमिका केवळ सहाय्यक नव्हे तर निर्णायक असू शकते, हे समोर आले.
या ऐतिहासिक क्षणामुळे भविष्यात महिला अधिकारी आणि जवानांना नेतृत्वाच्या अधिक संधी मिळतील, तसेच संरक्षणदलातील लिंग समतेची दृष्टी स्पष्टपणे प्रकट झाली. भारतीय सुरक्षा दलातील महिला नेतृत्वाचे महत्त्व आणि त्याची क्षमता याचा प्रभाव प्रजासत्ताक दिनाच्या या परेडद्वारे देशभर स्पष्टपणे दिसून आला.
भारतीय लष्कराची ऐतिहासिक प्राणी तुकडी परेडमध्ये दिसली
प्रजासत्ताक दिन २०२६च्या दिल्लीतील भव्य परेडमध्ये भारतीय लष्कराची विशेष प्राणी तुकडी प्रथमच मार्च करताना दिसली. ही तुकडी रिमाउंट आणि व्हेटर्नरी कॉर्प्स (आरव्हीसी) द्वारे तयार करण्यात आली आहे.
परेडमध्ये तुकडीचे नेतृत्व दोन कुबड्या असलेले बॅक्ट्रियन उंट करत होते, जे भारतीय लष्करातील पर्वतीय आणि कठीण प्रदेशांमध्ये वाहतुकीसाठी अत्यंत उपयुक्त मानले जातात. त्याचबरोबर झंस्कर घोडे, जे लडाखसारख्या कठीण भौगोलिक प्रदेशात सैन्याची सेवा करतात, तसेच शिकारी पक्षी – रॅप्टर्स आणि लष्करी श्वान देखील परेडमध्ये सहभागी झाले.
या ऐतिहासिक प्रदर्शनााद्वारे भारतीय लष्करातील प्राण्यांच्या तुकड्यांची प्रशिक्षण क्षमता, अनुशासन आणि युद्धतंत्रातील महत्त्व देशवासीयांसमोर स्पष्ट झाले. प्राणी तुकडीने दाखवलेली शिस्त, सामर्थ्य आणि सहकार्य यामुळे परेड पाहणाऱ्यांमध्ये कौतुक निर्माण झाले.
यामुळे फक्त लष्करी सामर्थ्याचाच नव्हे, तर भारतीय लष्करातील पारंपरिक आणि आधुनिक क्षमतांचा संगम याचा देखील प्रेक्षकांना अनुभव मिळाला. या ऐतिहासिक क्षणामुळे भविष्यात प्राणी तुकडीच्या प्रशिक्षण आणि त्यांच्या नेतृत्व भूमिकेची संधी अधिक वाढण्याची शक्यता आहे.
प्रजासत्ताक दिन २०२६: प्रथमच ‘बॅटल अॅरे’ प्रदर्शन
दिल्लीतील भव्य परेडमध्ये प्रथमच ‘बॅटल अॅरे’ प्रदर्शन सादर केले गेले. या विशेष प्रदर्शनाद्वारे भारतीय सैन्याची रणनैपुण्य, शिस्तबद्धता आणि युद्धतंत्रातील क्षमता देशवासीयांसमोर उभ्या राहिल्या.
‘बॅटल अॅरे’ प्रदर्शनामध्ये सैनिक, शस्त्रे आणि लष्करी तुकड्यांना प्रत्यक्ष युद्धात असल्यासारखे सादर केले गेले. या माध्यमातून पाळत ठेवणे, रणनिती तयारी, हल्ल्याची क्षमता, विविध ऑपरेशन्स आणि पुरवठा प्रणाली यांचे समग्र प्रदर्शन करण्यात आले. प्रेक्षकांना प्रत्यक्ष रणभूमीतील परिस्थितीचे अनुभव देण्याचा हा प्रयत्न करण्यात आला होता.
या प्रदर्शनातून भारतीय लष्कराच्या सैन्य क्षमता, संघटन कौशल्य आणि तंत्रज्ञानाच्या उपयोगाची सखोल झलक देशवासीयांना मिळाली. प्रत्येक तुकडीने शिस्त, सामर्थ्य आणि समन्वयाचे उत्कृष्ट उदाहरण सादर केले, ज्यामुळे प्रेक्षकांमध्ये कौतुक निर्माण झाले.
याद्वारे लष्करी सामर्थ्याची, तयारीची आणि विविध परिस्थितींमध्ये जलद प्रतिसाद देण्याची क्षमता यांचे प्रभावी दर्शन घडवून आणण्यात आले. ‘बॅटल अॅरे’ प्रदर्शनाने परेडला युद्धतंत्र आणि आधुनिक लष्करी क्षमता यांचे नवीन स्वरूप दिले असून, भविष्यकालीन सैन्य प्रशिक्षण व रणनितीसाठीही प्रेरक ठरण्याची शक्यता आहे.
प्रजासत्ताक दिन २०२६: गॅलरी नावे, एआय सुरक्षा आणि भैरव कमांडो बटालियनची पहिली परेड
प्रजासत्ताक दिन २०२६च्या दिल्लीतील भव्य परेडमध्ये यंदा अनेक नवीन बदल पाहायला मिळाले. यापैकी गॅलरींची नावे बदलणे, सुरक्षा तंत्रज्ञानात आधुनिकता आणि नवीन कमांडो बटालियनची उपस्थिती विशेष ठरली.
पूर्वी प्रेक्षकांच्या आसनगटांना गॅलरी 1 आणि गॅलरी 2 असे क्रमांक दिले जात होते, परंतु यंदा त्यांना भारतीय नद्यांच्या नावावरून नामकरण करण्यात आले. गंगा, यमुना, नर्मदा आणि गोदावरी या पवित्र आणि ऐतिहासिक नद्यांच्या नावांनी गॅलरी ओळखली जाणार आहे. यामुळे परंपरा आणि आधुनिक व्यवस्थापन यांचा अनोखा संगम प्रेक्षकांसमोर उभा राहिला.
सुरक्षेच्या दृष्टीने दिल्ली पोलिसांनी यंदा एआय-सक्षम स्मार्ट चष्मा वापरला. या चष्म्यात सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांशी जोडलेली चेहऱ्याची ओळख पटवणारी प्रणाली असून, त्यामध्ये गुन्हेगारी डेटा समाविष्ट आहे. या तंत्रज्ञानाद्वारे गर्दीतील संशयित व्यक्तींना तत्काळ ओळखणे शक्य झाले आणि पोलिसांना सुरक्षेच्या दृष्टीने सतर्क राहता आले.
यंदा परेडमध्ये आणखी एक महत्त्वाची नवीनता म्हणजे भैरव लाईट कमांडो बटालियनची पहिली सहभागीता. पायदळ दल आणि विशेष लष्करी तुकड्यांमध्ये दरी भरून काढण्यासाठी ऑक्टोबर २०२५ मध्ये भैरव बटालियनची स्थापना करण्यात आली होती. या बटालियनच्या पाच तुकड्या आधीच सीमेवर तैनात आहेत. यंदा त्यांचे शिस्तबद्ध मार्च आणि सामर्थ्य प्रेक्षकांसमोर सादर करण्यात आले, जे लष्करी तयारी आणि राष्ट्रीय सुरक्षा यांचे उत्कृष्ट प्रतीक ठरले.
या बदलांमुळे प्रजासत्ताक दिनाच्या परेडला सांस्कृतिक, तांत्रिक आणि लष्करी नवनिर्मितीचे अद्वितीय रूप प्राप्त झाले असून, देशवासीयांसमोर आधुनिक भारताची सामर्थ्यवान झलक खुलून दिसली.ह्या बातमीसाठी योग्य असे शीर्षक सुचव टिकरसाठी वेब पोर्टलसाठी आणि इन्स्ट्राग्रामसाठी १० पर्याय शीर्षक सुचव
