Air Force Base Attack : आफ्रिका खंडातील नायजर या देशाची राजधानी नियामे येथे बुधवारी मध्यरात्री एक भीषण दहशतवादी हल्ला झाला. या हल्ल्याने केवळ नायजरच नव्हे, तर संपूर्ण आफ्रिका खंडात सुरक्षेबाबत चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. दहशतवाद्यांनी आपला मोर्चा नियामे येथील ‘डियोरी हमानी’ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ परिसरात असलेल्या नायजर वायुसेनेच्या सामरिक तळाकडे (Air Force Base) वळवला होता. या हल्ल्यामुळे देशाच्या सुरक्षा यंत्रणेसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.
मोटारसायकलवरून आलेल्या हल्लेखोरांचा तांडव नायजरच्या सरकारी प्रसारमाध्यमांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हा हल्ला अत्यंत नियोजनबद्ध पद्धतीने करण्यात आला. मध्यरात्रीच्या सुमारास मोटारसायकलवर स्वार होऊन आलेल्या सशस्त्र दहशतवाद्यांच्या एका मोठ्या गटाने हवाई तळावर अचानक चाल केली. हल्लेखोरांनी तळाच्या सुरक्षा भिंतीजवळ पोहोचताच जोरदार गोळीबार सुरू केला. मोटारसायकलींचा वापर केल्यामुळे दहशतवाद्यांना वेगाने हालचाली करणे आणि चिंचोळ्या मार्गांवरून हल्ले करणे सुलभ झाले, असे प्राथमिक तपासात दिसून येत आहे.
राजधानीत दहशतीचे वातावरण हल्ला सुरू होताच नियामे शहर भीषण स्फोटांच्या आणि गोळीबाराच्या आवाजांनी हादरून गेले. हवाई तळावर झालेल्या या संघर्षाचे पडसाद संपूर्ण राजधानीत उमटले. मध्यरात्रीच्या शांततेत ऐकू येणाऱ्या या आवाजांमुळे स्थानिक नागरिकांमध्ये प्रचंड घबराट पसरली. अनेक रहिवाशांनी सुरक्षित ठिकाणी आश्रय घेतला.
सुरक्षा दलांची प्रत्युत्तराची कारवाई हल्ल्याची माहिती मिळताच नायजरच्या सुरक्षा दलांनी तत्काळ घटनास्थळी धाव घेतली आणि हल्लेखोरांना चोख प्रत्युत्तर दिले. या चकमकीत झालेल्या जीवितहानीचा किंवा वित्तहानीचा अधिकृत आकडा अद्याप स्पष्ट झालेला नाही, मात्र लष्कराने परिसराची नाकेबंदी करून शोधमोहीम तीव्र केली आहे. विमानतळ परिसरातील सुरक्षा व्यवस्था कमालीची कडक करण्यात आली असून आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांवरही याचे परिणाम होण्याची शक्यता आहे. या हल्ल्याची जबाबदारी अद्याप कोणत्याही दहशतवादी संघटनेने स्वीकारलेली नाही.
नायजर सुरक्षा दलांचे दहशतवाद्यांना चोख प्रत्युत्तर; २० हल्लेखोर ठार, तर ११ जणांना बेड्या-
नायजरच्या वायुसेना तळावर झालेल्या भ्याड दहशतवादी हल्ल्यानंतर, देशाच्या सुरक्षा दलांनी अत्यंत आक्रमक आणि धाडसी पवित्रा घेत हल्लेखोरांना चोख प्रत्युत्तर दिले आहे. मध्यरात्री झालेल्या या संघर्षात सुरक्षा दलांच्या अतुलनीय शौर्यामुळे दहशतवाद्यांचा तळावर ताबा मिळवण्याचा मनसुबा उधळून लावला असून, त्यांना तिथून पळ काढण्यास भाग पाडले आहे. या कारवाईतून नायजरच्या लष्कराने आपली सज्जता पुन्हा एकदा सिद्ध केली आहे.
हल्लेखोरांचे मोठे नुकसान आणि अटक सुरक्षा दलांनी केलेल्या या जोरदार प्रतिहल्ल्यात दहशतवाद्यांचे प्रचंड नुकसान झाले आहे. मिळालेल्या अधिकृत माहितीनुसार, लष्कराच्या गोळीबारात २० हल्लेखोर जागीच ठार झाले आहेत. पळून जाण्याच्या प्रयत्नात असलेल्या अन्य ११ दहशतवाद्यांना सुरक्षा दलांनी शिताफीने घेरून अटक केली आहे. या अटकेमुळे हल्ल्याचा कट रचणाऱ्या मुख्य सूत्रधारांपर्यंत पोहोचण्यासाठी सुरक्षा यंत्रणांना महत्त्वाचे धागेदोरे मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. या कारवाईनंतर परिसरात शोधमोहीम (Combing Operation) अधिक तीव्र करण्यात आली आहे.
सुरक्षा दलांतील जखमी सैनिकांची स्थिती या भीषण चकमकीत देशाचे रक्षण करताना नायजरचे ४ सैनिक जखमी झाले आहेत. शत्रूचा मुकाबला करताना या जवानांनी दाखवलेल्या धैर्याचे सर्व स्तरांतून कौतुक होत आहे. जखमी सैनिकांना तातडीने जवळच्या लष्करी रुग्णालयात उपचारासाठी दाखल करण्यात आले असून, सध्या त्यांची प्रकृती स्थिर असल्याचे सांगण्यात येत आहे. आपल्या जवानांच्या बलिदानामुळे आणि सतर्कतेमुळेच राजधानीवर ओढवलेले मोठे संकट टळले आहे.
सुरक्षेचा आढावा आणि कडेकोट बंदोबस्त हल्लेखोरांना हुसकावून लावल्यानंतर डियोरी हमानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आणि लगतच्या हवाई तळाची सुरक्षा व्यवस्था कमालीची कडक करण्यात आली आहे. संपूर्ण नियामे शहरात हाय-अलर्ट घोषित करण्यात आला असून, संशयित हालचालींवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. या यशस्वी कारवाईमुळे दहशतवादी संघटनांना मोठा धक्का बसला असून, अटकेत असलेल्या ११ जणांची सध्या कसून चौकशी केली जात आहे.
हवाई तळावरील हल्ल्याचा मुख्य उद्देश उघड; नायजरचे ‘ड्रोन’ सामर्थ्य नष्ट करण्याचा दहशतवाद्यांचा डाव
नायजरची राजधानी नियामे येथील हवाई तळावर झालेल्या भीषण हल्ल्यामागे दहशतवाद्यांचा एक विशिष्ट आणि धोरणात्मक हेतू असल्याचे आता समोर येत आहे. संरक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी व्यक्त केलेल्या अंदाजानुसार, या हल्ल्याचा मुख्य उद्देश नायजर वायुसेनेच्या ताफ्यात असलेल्या अत्याधुनिक ‘ड्रोन’ यंत्रणेला लक्ष्य करून ती नष्ट करणे हाच असावा. जिहादी दहशतवाद्यांच्या विरोधात सुरू असलेल्या मोहिमेत हे ड्रोन्स नायजरच्या लष्करासाठी अत्यंत महत्त्वाचे शस्त्र ठरत असल्याने, दहशतवाद्यांनी हा कट रचल्याचे मानले जात आहे.
जिहादी विरोधातील लढाईत ड्रोन्सचे महत्त्व जर्मनीच्या ‘कोनराड एडेनॉयर फाऊंडेशन’मधील साहेल कार्यक्रमाचे प्रमुख उल्फ लेसिंग यांनी या हल्ल्याचे सखोल विश्लेषण केले आहे. त्यांच्या मते, गेल्या काही काळापासून नायजरचे सैन्य जिहादी दहशतवाद्यांविरुद्धच्या लढाईत या ड्रोन्सचा अतिशय प्रभावीपणे वापर करत आहे. हे ड्रोन्स केवळ टेहळणीसाठीच नव्हे, तर दहशतवाद्यांच्या लपण्याच्या ठिकाणांवर अचूक हल्ले करण्यासाठीही वापरले जातात. या हवाई देखरेख आणि हल्ल्याच्या क्षमतेमुळे दहशतवादी संघटनांचे मोठे नुकसान झाले आहे, ज्यामुळे या यंत्रणेबद्दल त्यांच्यात धास्ती निर्माण झाली आहे.
लष्करी ताकद कमकुवत करण्याचा प्रयत्न दहशतवाद्यांना कल्पना आहे की, जोपर्यंत नायजरच्या ताफ्यात ही ड्रोन यंत्रणा सक्रिय आहे, तोपर्यंत त्यांना मुक्तपणे हालचाली करणे कठीण जाईल. म्हणूनच, समोरासमोरच्या लढाईत लष्कराला हरवणे शक्य नसल्याचे पाहून, त्यांनी थेट हवाई तळावर हल्ला करून ही तांत्रिक साधनेच नष्ट करण्याचा प्रयत्न केला. जर ही ड्रोन यंत्रणा निकामी करण्यात त्यांना यश आले असते, तर नायजरच्या लष्कराची हवाई ताकद लक्षणीयरीत्या कमी झाली असती आणि त्याचा थेट फायदा दहशतवादी गटांना मिळाला असता.
सुरक्षा यंत्रणांचे वाढते आव्हान या हल्ल्याने हे स्पष्ट केले आहे की, आधुनिक युद्धातील तंत्रज्ञान आता दहशतवाद्यांच्या हिटलिस्टवर आले आहे. नायजर लष्कराने जरी हा हल्ला यशस्वीपणे परतवून लावला असला, तरी भविष्यात अशा प्रकारच्या तांत्रिक मालमत्तेचे रक्षण करणे हे सुरक्षा दलांसमोर मोठे आव्हान ठरणार आहे. सध्या या हवाई तळाची सुरक्षा व्यवस्था अधिक बळकट करण्यात आली असून, अशा प्रकारच्या घातपाती कारवाया रोखण्यासाठी नवीन धोरणे आखली जात आहेत.
ड्रोन तंत्रज्ञान नष्ट करण्यासाठी दहशतवाद्यांचा आत्मघातकी प्रयत्न; विमानतळावरील नागरी विमानालाही युद्धाची झळ-
नायजरच्या हवाई तळावर झालेल्या हल्ल्याच्या मुळाशी आधुनिक युद्धतंत्रज्ञानाचा संघर्ष दडलेला असल्याचे स्पष्ट होत आहे. अलीकडच्या काळात नायजर सरकारने आपल्या संरक्षण ताफ्यात अनेक प्रगत ड्रोन्सचा (Drones) समावेश केला आहे. हे ड्रोन्स सुरक्षा दले आणि दहशतवादी यांच्यातील संघर्षात ‘गेम चेंजर’ (परिस्थिती पालटणारे) ठरत आहेत. या मानवरहित विमानांच्या अचूकतेमुळे दहशतवाद्यांच्या हालचालींवर मर्यादा आल्या असून, हेच तंत्रज्ञान समूळ नष्ट करण्याच्या उद्देशाने दहशतवाद्यांनी हा अत्यंत धाडसी आणि हिंसक हल्ला केल्याचे विश्लेषण संरक्षण तज्ज्ञांनी केले आहे.
नायजरच्या संरक्षणाचे नवे कवच-
नायजरने खरेदी केलेले हे आधुनिक ड्रोन्स दुर्गम भागात लपलेल्या शत्रूचा शोध घेण्यास आणि त्यांच्यावर तात्काळ प्रहार करण्यास सक्षम आहेत. या तंत्रज्ञानामुळे नायजरच्या लष्कराला जमिनीवर मोठ्या प्रमाणावर सैन्य न उतरवताही शत्रूचे कंबरडे मोडणे शक्य झाले आहे. आपल्या अस्तित्वाला निर्माण झालेला हा धोका ओळखूनच, दहशतवादी संघटनांनी थेट या तंत्रज्ञानाच्या उगमस्थानावर म्हणजेच हवाई तळावर हल्ला करून नायजरचे हे लष्करी वरचढपण संपवण्याचा कट रचला होता.
नागरी विमान वाहतुकीला फटका-
हवाई तळाला लक्ष्य करून करण्यात आलेल्या या अंदाधुंद गोळीबाराचा आणि स्फोटांचा फटका शेजारीच असलेल्या आंतरराष्ट्रीय विमानतळालाही बसला आहे. गोळीबाराच्या वेळी धावपट्टीवर उभ्या असलेल्या ‘एअर कोटे डी आयवर’ (Air Côte d’Ivoire) या पश्चिम आफ्रिकेतील प्रमुख विमान कंपनीच्या एका विमानाचे मोठे नुकसान झाले आहे. हल्ल्यादरम्यान उडालेल्या गोळ्या आणि स्फोटांच्या छऱ्यांमुळे विमानाचे इंजिन आणि पंख (Wings) क्षतिग्रस्त झाले आहेत. सुदैवाने, या घटनेत प्रवाशांना कोणतीही इजा झाल्याचे वृत्त नाही, मात्र नागरी विमान वाहतुकीच्या सुरक्षिततेवर यामुळे मोठे प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे.
या हल्ल्यानंतर केवळ लष्करी तळाचीच नव्हे, तर डियोरी हमानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळाची सुरक्षा व्यवस्थाही धोक्यात आली आहे. व्यापारी विमानांचे झालेले नुकसान हे दहशतवाद्यांच्या वाढत्या मजल-दरमजलीचे प्रतीक मानले जात आहे. भविष्यात अशा मौल्यवान संरक्षण साधनांचे आणि नागरी मालमत्तेचे रक्षण करण्यासाठी नायजर सरकार आता आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सुरक्षा सहकार्य वाढवण्याचा विचार करत आहे. या हल्ल्यामुळे संपूर्ण साहेल क्षेत्रात हाय-अलर्ट जारी करण्यात आला आहे.
नायजरच्या सुरक्षेसमोर गंभीर संकट; ‘साहेल’ क्षेत्रातील वाढत्या दहशतवादाने राजधानी नियामे लक्ष्य
आफ्रिका खंडातील नायजर हा देश गेल्या अनेक वर्षांपासून अल-कायदा आणि इस्लामिक स्टेट (IS) यांसारख्या क्रूर दहशतवादी संघटनांच्या हिंसाचाराने होरपळत आहे. या पार्श्वभूमीवर, राजधानीतील मुख्य हवाई तळावर झालेला ताजा हल्ला हा नायजरच्या राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी धोक्याची धोक्याची घंटा मानली जात आहे. विशेषतः २०२३ मध्ये झालेल्या लष्करी तख्तापलटपासून नायजरची राजकीय स्थिरता विस्कळीत झाली असून, सध्या हा देश एका अत्यंत कठीण स्थितीतून जात आहे. शेजारील बुर्किना फासो आणि माली या देशांप्रमाणेच नायजरमध्येही सध्या लष्करी राजवट अस्तित्वात असून, दहशतवादी गटांनी या राजकीय अस्थिरतेचा फायदा घेण्याचे प्रयत्न तीव्र केले आहेत.
आफ्रिकेच्या ‘साहेल’ (Sahel) क्षेत्रात २०२५ सालापासून दहशतवादी कारवायांमध्ये कमालीची वाढ झाली आहे. सीमावर्ती भागातून सुरू झालेला हा हिंसाचार आता थेट देशाच्या राजधानीपर्यंत पोहोचला आहे, ही चिंतेची बाब आहे. जिहादी संघटनांनी या भागात आपले जाळे विस्तारले असून, लष्करी तळांना लक्ष्य करून ते सरकारी यंत्रणेचे खच्चीकरण करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. राजधानी नियामे येथील सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या हवाई तळावर झालेला हा धाडसी हल्ला, नायजरच्या लष्करी राजवटीसमोर एक मोठे सुरक्षा आव्हान उभे करणारा ठरला आहे.
राजधानीत कडेकोट लष्करी बंदोबस्त-
या भीषण हल्ल्यानंतर नायजर प्रशासनाने संपूर्ण नियामे शहरात हाय-अलर्ट घोषित केला आहे. डियोरी हमानी आंतरराष्ट्रीय विमानतळाकडे जाणाऱ्या सर्व प्रमुख रस्त्यांवर आणि संवेदनशील नाक्यांवर कडक सुरक्षा व्यवस्था तैनात करण्यात आली आहे. संशयित वाहनांची कसून तपासणी केली जात असून, लष्कराने शहराच्या सीमा सील केल्या आहेत. हवाई तळाची सुरक्षा व्यवस्था अधिक अभेद्य करण्यासाठी अतिरिक्त कुमक मागवण्यात आली आहे. सर्वसामान्य नागरिकांना सुरक्षित राहण्याचे आवाहन करण्यात आले असून, लष्करी तुकड्यांकडून शहरात सतत गस्त घातली जात आहे.
राजधानीच्या मध्यवर्ती लष्करी तळावर झालेला हा हल्ला नायजरच्या सुरक्षा दलांच्या गुप्तचर यंत्रणेचे अपयश अधोरेखित करतो की काय, अशी चर्चा आता सुरू झाली आहे. लष्करी राजवटीने जरी दहशतवादाविरोधात शून्य सहनशीलता (Zero Tolerance) धोरण अवलंबले असले, तरी वाढत्या हल्ल्यांमुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नायजरच्या सुरक्षिततेबद्दल प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे. आगामी काळात अशा प्रकारच्या मोठ्या हल्ल्यांना रोखण्यासाठी नायजरला आपल्या शेजारील देशांशी आणि आंतरराष्ट्रीय भागीदारांशी सुरक्षा सहकार्य अधिक दृढ करावे लागणार आहे.
हे देखील वाचा – Meesho : मीशोच्या तोट्यात मोठी वाढ: लॉजिस्टिक्स आणि ग्राहक विस्तारावर भर दिल्याने नफ्यावर परिणाम
