UAE Abu Dhabi Politics : संयुक्त अरब अमिरातीच्या (UAE) राजघराण्यातून आणि जागतिक आर्थिक वर्तुळातून एक अत्यंत मोठी बातमी समोर आली आहे. आखाती देशांमधील सत्ता आणि संपत्तीच्या समीकरणांना पूर्णपणे बदलून टाकणारा एक मोठा निर्णय यूएईचे राष्ट्राध्यक्ष शेख मोहम्मद बिन झायेद अल नाहयान यांनी घेतल्याचे समजते. या ऐतिहासिक निर्णयामुळे केवळ अमिरातीतच नव्हे, तर संपूर्ण जगभरातील राजनैतिक वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे.
सत्ता आणि अफाट संपत्तीचे हस्तांतरण-
मिळालेल्या अधिकृत माहितीनुसार, राष्ट्राध्यक्ष मोहम्मद बिन झायेद यांनी आपली अफाट संपत्ती आणि आर्थिक अधिकार त्यांचे ज्येष्ठ सुपुत्र तथा क्राउन प्रिन्स शेख खालिद बिन मोहम्मद अल नाहयान यांच्याकडे अधिकृतपणे सुपूर्द केले आहेत. या प्रक्रियेत एका रात्रीत तब्बल २६० अब्ज डॉलर्स इतकी अवाढव्य मालमत्ता शेख खालिद यांच्या नावावर हस्तांतरित करण्यात आली आहे. कोणत्याही राजेशाही घराण्यात एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर आणि इतक्या वेगाने संपत्तीचे संक्रमण होण्याची ही दुर्मिळ घटना मानली जात आहे.
राजघराण्यात उमटलेले पडसाद-
या अनपेक्षित निर्णयामुळे अमिरातीच्या राजेशाही घराण्यातील अंतर्गत गोटात मोठ्या प्रमाणावर चर्चा आणि अस्वस्थता निर्माण झाल्याचे चित्र आहे. सत्तांतराची ही प्रक्रिया भविष्यातील नेतृत्वाची दिशा स्पष्ट करणारी असली, तरी इतक्या मोठ्या रकमेचे आणि अधिकारांचे हस्तांतरण हे सत्तासंघर्षाला किंवा नव्या समीकरणांना निमंत्रण देणारे ठरू शकते, अशी शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. शेख खालिद यांच्याकडे सोपवण्यात आलेली ही जबाबदारी त्यांना युएईच्या भावी सर्वोच्च नेतृत्वासाठी अधिक सक्षम करण्यासाठी असल्याचे बोलले जात आहे.
आर्थिक आणि जागतिक परिणाम-
२६० अब्ज डॉलर्सची ही मालमत्ता विविध जागतिक गुंतवणूक संस्था, तेल संपत्ती आणि विविध विकास प्रकल्पांशी जोडलेली आहे. शेख खालिद आता या अफाट आर्थिक साम्राज्याचे सर्वेसर्वा झाल्यामुळे, यूएईच्या भावी आर्थिक धोरणांवर त्यांचेच वर्चस्व राहणार आहे. या निर्णयामुळे अमिरातीमधील सत्तापालटाच्या चर्चांना आता उधाण आले असून, याकडे केवळ संपत्तीचे हस्तांतरण म्हणून न पाहता, भावी राष्ट्राध्यक्षाच्या निवडीची अधिकृत तयारी म्हणून पाहिले जात आहे.
संयुक्त अरब अमिरातीच्या (UAE) राजघराण्यातील अफाट संपत्तीच्या हस्तांतरणामागे केवळ प्रशासकीय कारणे नसून, त्यामागे खोलवर रुजलेला सत्तासंघर्ष आणि आंतरराष्ट्रीय राजनैतिक पेच असल्याचे स्पष्ट होत आहे. ‘वॉल स्ट्रीट जनरल’ने प्रसिद्ध केलेल्या शोधनिबंधात्मक अहवालातून नाह्यान कुटुंबियातील या अंतर्गत वादावर लख्ख प्रकाश टाकण्यात आला आहे.
नाह्यान राजघराण्यातील अंतर्गत संघर्षाची पार्श्वभूमी-
मिळालेल्या माहितीनुसार, यूएईचे राष्ट्राध्यक्ष शेख मोहम्मद बिन झायेद अल नाहयान आणि त्यांचे बंधू शेख तहनून बिन झायेद यांच्यात सत्तेच्या वर्चस्वावरून तीव्र मतभेद निर्माण झाले आहेत. शेख तहनून हे अमिरातीच्या सुरक्षा आणि गुप्तचर यंत्रणेतील सर्वात प्रभावशाली व्यक्तिमत्त्व मानले जातात. त्यांच्या वाढत्या राजकीय आणि आर्थिक प्रभावामुळे राजघराण्यातील शक्ती संतुलनावर परिणाम होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
सत्तासंघर्षाची प्रमुख कारणे-
१. शेख तहनून यांचा जागतिक प्रभाव: शेख तहनून यांनी अमेरिकेतील बड्या उद्योगपतींशी आणि विशेषतः ‘क्रिप्टोकरन्सी’ क्षेत्रातील दिग्गजांशी घनिष्ठ संबंध प्रस्थापित केले आहेत. त्यांच्या या वाढत्या आर्थिक स्वायत्ततेमुळे राष्ट्राध्यक्षांच्या अधिकारांना भविष्यात आव्हान मिळू शकते, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
२. सौदी अरेबियाशी असलेली जवळीक: शेख तहनून यांचे सौदी अरेबियाचे क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान यांच्याशी अत्यंत निकटचे संबंध आहेत. सध्या येमेनमधील युद्धावरून आणि प्रादेशिक वर्चस्वावरून यूएई आणि सौदी अरेबिया यांच्यातील राजनैतिक संबंध ताणले गेले आहेत. अशा स्थितीत शेख तहनून यांची सौदीशी असलेली जवळीक राष्ट्राध्यक्ष मोहम्मद बिन झायेद यांच्यासाठी चिंतेचा विषय ठरली आहे.
३. दबावतंत्राची शक्यता: संरक्षण क्षेत्रातील ताकद आणि बाह्य देशांचा पाठिंबा यामुळे भविष्यात शेख तहनून हे राष्ट्राध्यक्षांवर दबाव आणू शकतात किंवा सत्तापरिवर्तनासाठी प्रयत्न करू शकतात, असा अंदाज तज्ज्ञांनी वर्तवला आहे.
संपत्ती हस्तांतरणाचे धोरणात्मक उद्दिष्ट-
शेख खालिद यांच्याकडे २६० अब्ज डॉलर्स इतकी प्रचंड मालमत्ता सोपवण्याचा राष्ट्राध्यक्षांचा निर्णय हा या संभाव्य बंडाला किंवा दबावाला दिलेले उत्तर मानले जात आहे. आर्थिक नाड्या आपल्या वारसाच्या हाती सुरक्षित करून, मोहम्मद बिन झायेद यांनी आपल्या मुलाचे स्थान अधिक बळकट केले आहे. यामुळे भविष्यात जर सत्तासंघर्ष तीव्र झाला, तर शेख खालिद यांच्याकडे आर्थिक सामर्थ्य असेल, ज्यामुळे त्यांचे पारडे जड राहील. थोडक्यात सांगायचे तर, आखाती देशांमधील हा संघर्ष केवळ दोन भावांमधील नसून तो जागतिक राजकारण, तेल अर्थव्यवस्था आणि भविष्यातील नेतृत्वाच्या वर्चस्वाचा लढा आहे.
संयुक्त अरब अमिरातीच्या (UAE) राजघराण्यातील संपत्तीच्या मोठ्या हस्तांतरणाने संपूर्ण जगाचे लक्ष वेधून घेतले आहे. या निर्णयाच्या केंद्रस्थानी असलेले शेख खालिद बिन मोहम्मद बिन झायेद अल नाहयान हे केवळ अमिरातीचे राजकुमार नसून, ते भविष्यातील सर्वोच्च नेतृत्वाचे प्रबळ दावेदार मानले जात आहेत.
शेख खालिद बिन मोहम्मद: परिचय आणि शैक्षणिक पार्श्वभूमी-
राष्ट्राध्यक्षांनी घेतलेला हा निर्णय केवळ आर्थिक मालमत्तेचे व्यवस्थापन नसून, तो एका मोठ्या राजकीय स्थित्यंतराचा भाग आहे. शेख खालिद यांचा जन्म १९८२ मध्ये अबू धाबी येथे झाला. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण मायदेशात पूर्ण झाल्यानंतर, त्यांनी उच्च शिक्षणासाठी जागतिक स्तरावरील नामांकित संस्थांची निवड केली:
शिक्षण- त्यांनी अमेरिकेतील वॉशिंग्टन डी.सी. येथील प्रसिद्ध जॉर्जटाऊन युनिव्हर्सिटीच्या ‘वॉल्श स्कूल ऑफ फॉरेन सर्व्हिस’मधून पदव्युत्तर पदवी संपादन केली आहे.
राजकीय प्रवास- २०१६ मध्ये त्यांनी सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला. सुरुवातीला त्यांच्याकडे देशाच्या अत्यंत महत्त्वाच्या आणि संवेदनशील अशा सुरक्षा यंत्रणेची (State Security) जबाबदारी सोपवण्यात आली होती.
पदभार- त्यांच्या कामाचा अनुभव आणि प्रशासकीय पकड लक्षात घेता, मार्च २०२३ मध्ये त्यांना अधिकृतपणे अबू धाबीचे क्राउन प्रिन्स म्हणून घोषित करण्यात आले.
नाह्यान राजघराण्याची अफाट संपत्ती-
ब्लूमबर्गच्या ताज्या अहवालानुसार, नाह्यान राजघराणे हे सध्या जगातील सर्वात श्रीमंत कुटुंबांपैकी एक म्हणून ओळखले जाते. या कुटुंबाची एकूण संपत्ती अंदाजे ३३५ अब्ज अमेरिकन डॉलर्स इतकी अवाढव्य आहे.
उत्पन्नाचे स्रोत: या राजघराण्याची आर्थिक सत्ता प्रामुख्याने तेल उत्पादनावर आणि खनिज संपत्तीवर आधारित आहे. याव्यतिरिक्त, जागतिक स्तरावरील विविध क्षेत्रांतील गुंतवणूक, रिअल इस्टेट आणि बँकिंग क्षेत्रातही या कुटुंबाचा मोठा प्रभाव आहे.
राजकीय संकेत: शेख खालिद यांच्याकडे २६० अब्ज डॉलर्सची मालमत्ता हस्तांतरित करणे, हा त्यांना भविष्यातील राष्ट्राध्यक्ष म्हणून सक्षम करण्यासाठी उचललेले पाऊल असल्याचे ‘वॉल स्ट्रीट जनरल’ने आपल्या विश्लेषणात म्हटले आहे.
या निर्णयामुळे यूएईच्या अंतर्गत प्रशासनात शेख खालिद यांचे स्थान अधिक भक्कम झाले असून, आगामी काळात देशाची धोरणे आणि जागतिक गुंतवणूक यांच्यावर त्यांचे पूर्ण वर्चस्व असेल, असे संकेत मिळत आहेत.
