Alka Yagnik Health Update: प्रसिद्ध पार्श्वगायिका अल्का याज्ञिक या एका गंभीर विषाणू संसर्गामुळे ‘सेंसोरीन्यूरल हिअरिंग लॉस’ म्हणजेच ऐकू न येण्याच्या आजाराशी झुंजत आहेत, हे जेव्हा समोर आले तेव्हा त्यांच्या चाहत्यांना मोठा धक्का बसला होता. मात्र, नुकत्याच पार पडलेल्या एका कार्यक्रमात त्या जेव्हा आपला ‘पद्मभूषण’ पुरस्कार स्वीकारण्यासाठी पोहोचल्या, तेव्हा त्यांचे चालणे-बोलणे पाहून अनेकांच्या चिंतेत भर पडली. त्यांना व्यासपीठापर्यंत जाण्यासाठी कोणाच्या तरी आधाराची गरज भासत होती आणि सोहळ्यानंतर त्यांना व्हीलचेअरचा वापर करावा लागला.
या घटनेनंतर सोशल मीडियावर एकच प्रश्न उपस्थित केला जात आहे की, ऐकण्याच्या क्षमतेशी संबंधित असलेल्या या आजारामुळे एखाद्या व्यक्तीच्या चालण्यावर आणि शारीरिक हालचालींवर परिणाम होऊ शकतो का? यावर वैद्यकीय तज्ञांनी होकारार्थी उत्तर दिले असून कान आणि शरीराचा समतोल यांचा थेट संबंध कसा असतो, याचे सविस्तर विश्लेषण केले आहे.
ऐकण्याचा आजार आणि चालण्याचा संबंध काय? तज्ञांचे मत
वैद्यकीय तज्ञांनी स्पष्ट केले की, ऐकू न येणे ही केवळ कानापुरती मर्यादित समस्या नाही. याचा परिणाम व्यक्तीच्या संवादावर, मानसिक आरोग्यावर आणि प्रामुख्याने शरीराचा समतोल राखण्यावर होतो. विशेषतः वयस्कर लोकांमध्ये हा आजार शारीरिक कमजोरी खूप जास्त वाढवतो.
मानवी कानाचे प्रामुख्याने ३ भाग असतात – बाह्य कान, मध्य कान आणि अंतर्गत कान. ध्वनीच्या लहरी जेव्हा कानात प्रवेश करतात, तेव्हा अंतर्गत कानात असलेल्या ‘कॉक्लिया’ मधील सूक्ष्म पेशी या लहरींचे इलेक्ट्रॉनिक सिग्नलमध्ये रूपांतर करून मेंदूकडे पाठवतात. जेव्हा या नाजूक पेशी किंवा श्रवण मज्जातंतू खराब होतात, तेव्हा सेंसोरीन्यूरल हिअरिंग लॉस होतो. अंतर्गत कानातील या पेशी एकदा खराब झाल्या की त्या पुन्हा बऱ्या करणे अत्यंत कठीण असते, कारण त्यांच्यात स्वतःहून पुनरुत्पादनाची क्षमता नसते.
शरीराचा समतोल राखणारी ‘ही’ खास यंत्रणा कोलमडते:
कानाचा संबंध केवळ ऐकण्याशी नसून तो शरीराचा ताबा कसा राखतो, याचे विज्ञान खालीलप्रमाणे आहे:
- बॅलन्स केंद्रवर परिणाम: आपल्या अंतर्गत कानामध्ये ‘वेस्टिब्युलर सिस्टीम’ नावाचे शरीराचे मुख्य समतोल केंद्र असते. ही यंत्रणा मेंदूला डोक्याची हालचाल, शरीराची स्थिती आणि अवकाशातील अंतर याबद्दल सतत माहिती पाठवत असते.
- चक्कर आणि अस्वस्थता: जेव्हा विषाणू संसर्गामुळे या भागाला सूज येते किंवा नुकसान होते, तेव्हा मेंदूकडे चुकीचे सिग्नल जातात. परिणामी, रुग्णाला तीव्र चक्कर येणे, गरगरणे किंवा खोली गोल फिरत असल्याचा भास होतो.
- मेंदूवर पडतो अतिरिक्त ताण: आजूबाजूचा आवाज कमी ऐकू येत असल्यामुळे मेंदूला डोळ्यांसमोर दिसणाऱ्या गोष्टी आणि शरीराची स्थिती समजून घेण्यासाठी नेहमीपेक्षा खूप जास्त ऊर्जा खर्च करावी लागते. यामुळे मेंदू थकून जातो आणि लक्ष केंद्रित करणे किंवा चालताना संतुलन राखणे कठीण होते.
तज्ञांच्या मते, चालण्यातील हा अडथळा औषधांच्या दुष्परिणामांमुळे नसून आजाराच्या तीव्रतेमुळेच निर्माण होतो. अचानक उद्भवणाऱ्या या आजारावर सूज कमी करण्यासाठी विशिष्ट थेरपी आणि औषधे दिली जातात. काही औषधांमुळे तात्पुरती चक्कर येऊ शकते, परंतु जास्त काळ राहणारा असंतुलन हा अंतर्गत कानातील समतोल यंत्रणेला झालेल्या नुकसानामुळेच असतो. म्हणजेच, ज्या संसर्गामुळे ऐकण्याची क्षमता जाते, तोच संसर्ग चालण्याची ताकदही कमकुवत करतो.
या लक्षणांकडे कधीही करू नका दुर्लक्ष; तात्काळ उपचारांची गरज
जर खालील लक्षणे जाणवली, तर ती वैद्यकीय आणीबाणी मानून त्वरित डॉक्टरांशी संपर्क साधला पाहिजे:
- अचानक किंवा मोठ्या प्रमाणात ऐकण्याची क्षमता कमी होणे. समोरची व्यक्ती बोलताना दिसत आहे, पण तिचे शब्द स्पष्ट न समजणे.
- कानात सतत शिट्टी वाजणे, गुंजन होणे किंवा विचित्र आवाज येणे.
- अचानक तीव्र चक्कर येणे किंवा चालताना पाय लटपटणे आणि तोल जाणे.
तज्ञांच्या मते, अल्का याज्ञिक यांच्या या आजारामुळे एक महत्त्वाची गोष्ट समोर आली आहे की, वेळीच उपचार न मिळाल्यास हा बहिरेपणा आणि शारीरिक असंतुलन कायमस्वरूपी राहू शकते. त्यामुळे कानात उद्भवणाऱ्या कोणत्याही समस्येकडे किरकोळ म्हणून पाहू नये.
