Rules Changing From 1 March: १ मार्च २०२६ पासून देशात अनेक नवीन कायदे आणि नियमांची अंमलबजावणी होणार आहे. तंत्रज्ञान, प्रवास आणि अर्थकारण अशा विविध क्षेत्रांशी संबंधित हे बदल प्रत्येक नागरिकाच्या दैनंदिन जीवनावर परिणाम करणारे आहेत. विशेषतः सायबर सुरक्षेसाठी सरकारने उचललेली पावले आणि रेल्वेचे प्रगत तिकीट बुकिंग तंत्रज्ञान यांकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
१. व्हॉट्सॲप आणि मेसेजिंगसाठी सिम बाइंडिंग अनिवार्य
डिजिटल फसवणुकीला आळा घालण्यासाठी टेलिकॉम विभागाने ‘सिम बाइंडिंग’ हा अत्यंत कडक नियम १ मार्चपासून लागू केला आहे. आता व्हॉट्सॲप, टेलिग्राम आणि सिग्नल यांसारखी मेसेजिंग ॲप्स केवळ तेव्हाच चालतील, जेव्हा नोंदणीकृत सिम कार्ड प्रत्यक्ष त्या फोनमध्ये असेल.
याशिवाय, लॅपटॉप किंवा डेस्कटॉपवर लॉग-इन केलेल्या ‘वेब’ व्हर्जनला दर ६ तासांनी आपोआप लॉग-आउट व्हावे लागेल. पुन्हा वापरण्यासाठी क्यूआर कोड स्कॅन करून फेर-पडताळणी करणे बंधनकारक असेल.
२. रेल्वेचे ‘RailOne’ सुपर ॲप आणि आधार पडताळणी
भारतीय रेल्वेने डिजिटल क्रांतीच्या दिशेने पाऊल टाकत १ मार्चपासून जुन्या यूटीएस ॲपची जागा ‘RailOne’ या नवीन सुपर ॲपला दिली आहे. प्रवाशांना आता एकाच प्लॅटफॉर्मवर जनरल तिकीट, आरक्षित तिकीट, जेवण आणि रिअल-टाइम ट्रेन ट्रॅकिंगची सुविधा मिळेल. विशेष म्हणजे, तिकीट बुकिंगमधील पारदर्शकता वाढवण्यासाठी आधार आधारित पडताळणीची प्रक्रिया अधिक कडक केली जाऊ शकते.
३. बंद पडलेली बँक खाती आणि नवीन नियम
बँकिंग क्षेत्रातही १ मार्चपासून मोठे बदल होत आहेत. रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) नवीन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, ज्या बँक खात्यांमध्ये सलग १२ महिने कोणताही व्यवहार झालेला नाही, अशी खाती ‘निष्क्रिय’ श्रेणीत टाकली जातील. बँकांनी अशा खात्यांचे पुनरावलोकन करण्याची प्रक्रिया सुरू केली असून, ग्राहकांनी त्यांचे केवायसी अद्ययावत न केल्यास किंवा खाते सक्रिय न ठेवल्यास अडचणी येऊ शकतात. तसेच, क्रेडिट कार्डच्या रिवॉर्ड पॉइंट्स आणि विलंब शुल्कातही काही बँकांनी बदल केले आहेत.
४. एलपीजी सिलिंडर आणि इंधनाचे दर
दर महिन्याच्या पहिल्या तारखेला होणाऱ्या इंधन दरवाढीचा आढावा १ मार्चला घेतला जाईल. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किमतीनुसार घरगुती आणि व्यावसायिक एलपीजी सिलिंडरचे दर बदलू शकतात. होळीचा सण तोंडावर असल्याने केंद्र सरकार घरगुती गॅस ग्राहकांना काही अंशी सवलत देणार का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. त्याचबरोबर सीएनजी आणि पीएनजीच्या दरातही किरकोळ बदल होण्याची शक्यता आहे.
५. बँकिंग व्यवहार आणि सुरक्षितता
ऑनलाईन व्यवहार अधिक सुरक्षित करण्यासाठी बँकांनी १ मार्चपासून अतिरिक्त सुरक्षा स्तर लागू केले आहेत. यामध्ये मोठ्या रकमांच्या बदल्यांसाठी नवीन ऑथेंटिकेशन पद्धती वापरल्या जाऊ शकतात. काही बँकांनी किमान शिल्लक न ठेवल्यास आकारल्या जाणाऱ्या दंडातही सुधारणा केली आहे. त्यामुळे ग्राहकांनी आपल्या बँकेकडून येणारे ईमेल आणि एसएमएस तपासणे फायदेशीर ठरेल.
