Army Honours Silent Warriors: भारतीय लष्कराच्या शौर्यामध्ये जवानांच्या खांद्याला खांदा लावून कठीण भूप्रदेशात सेवा बजावणाऱ्या ‘मूक योध्यांचा’ लष्करप्रमुख उपेंद्र द्विवेदी यांनी विशेष गौरव केला. नुकत्याच पार पडलेल्या प्रजासत्ताक दिन संचलनात या प्राण्यांच्या तुकडीने जगाचे लक्ष वेधून घेतले होते.
लडाखच्या गोठवणाऱ्या थंडीत आणि सियाचीनच्या बर्फाळ शिखरांवर लष्कराची रसद व्यवस्था सांभाळणाऱ्या २ बॅक्ट्रियन उंट, 2 झांस्करी घोडे आणि 2 लष्करी श्वानांना याप्रसंगी सन्मानित करण्यात आले.
तंत्रज्ञानापेक्षाही प्रभावी कामगिरी
ज्या ठिकाणी आधुनिक यंत्रसामग्री आणि वाहने पोहोचू शकत नाहीत, तिथे हे प्राणी लष्कराचे आधारस्तंभ ठरतात:
- बॅक्ट्रियन उंट: लडाखच्या थंड वाळवंटात जड ओझे वाहून नेण्यासाठी हे उंट अत्यंत कार्यक्षम आहेत. उंचावरील भागात रसद पुरवण्यासाठी यांचा वापर होतो.
- झांस्करी घोडे: ही एक दुर्मिळ भारतीय प्रजाती असून सियाचीनसारख्या अतिउंच भागात सैनिकांना रसद पोहोचवण्यासाठी हे घोडे आजही लष्कराची पहिली पसंती आहेत.
- लष्करी श्वान: पाळत ठेवणे, शत्रूचा माग काढणे आणि स्फोटकांचा शोध घेऊन जवानांचे प्राण वाचवण्यात या श्वानांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.
प्रजासत्ताक दिन संचलनातील आकर्षण
यंदाच्या प्रजासत्ताक दिन संचलनात भारतीय लष्कराच्या या नैसर्गिक रसद आणि संरक्षण प्रणालीचे विशेष दर्शन घडवण्यात आले होते. रिमौंट अँड व्हेटर्नरी कोर्प्सच्या या पथकामध्ये १० भारतीय प्रजातीचे श्वान (मुधोळ हाऊंड, राजपालयम इ.), ४ झांस्करी घोडे आणि ४ शिकारी पक्षांचा (घार) समावेश होता. या ‘मूक योध्यांनी’ कर्तव्य पथावर केलेल्या संचलनाचे सर्व स्तरांतून कौतुक झाले होते.
निसर्ग आणि विज्ञानाची जोड
संचलनादरम्यान हे प्राणी केवळ एकटे नव्हते, तर त्यांच्यासोबत ‘हिम योद्धा’ देखील होते. हे जवान आणि प्राणी कॅमेरा, जीपीएस आणि प्रगत देखरेख यंत्रणेने सज्ज होते. या सन्मान सोहळ्याच्या माध्यमातून लष्कराने या विनामोबदला आणि निष्ठावान सेवा देणाऱ्या प्राण्यांच्या योगदानाची दखल घेतली आहे.
