Purvanchal Separate State Demand : उत्तर प्रदेश हे देशातील सर्वात मोठे राज्य असून, त्याच्या अवाढव्य आकारामुळे प्रशासकीय अडचणी येत असल्याचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे.
पश्चिम उत्तर प्रदेशातील विभाजनाच्या मागणीनंतर आता थेट अमेठीमधून स्वतंत्र ‘पूर्वांचल’ राज्याचा नारा घुमला आहे. विशेष म्हणजे, भाजपचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी केंद्रीय मंत्री डॉ. संजय सिंह यांनीच ही मागणी लावून धरल्याने राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे.
प्रशासकीय सुशासनासाठी विभाजनाचा आग्रह
अमेठीत पार पडलेल्या एका मोठ्या मेळाव्यात बोलताना डॉ. संजय सिंह यांनी उत्तर प्रदेशच्या भौगोलिक आणि लोकसंख्येच्या मर्यादा स्पष्ट केल्या. त्यांच्या मते, जगातील पाचव्या क्रमांकाच्या देशापेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेल्या एकाच राज्यातून सुशासन देणे अशक्य झाले आहे. पूर्वांचलच्या लोकांसाठी रोजगार, विकास आणि सुलभ प्रशासनासाठी आता या भागाला स्वतंत्र राज्याचा दर्जा मिळणे ही काळाची गरज बनली आहे.
कसा असेल प्रस्तावित पूर्वांचलचा नकाशा?
या मागणीसाठी केवळ घोषणाबाजी न करता डॉ. सिंह यांनी 28 जिल्ह्यांचा एक संपूर्ण आराखडाच समोर ठेवला आहे. यामध्ये खालील बाबींचा समावेश आहे:
- वाराणसी, प्रयागराज, अयोध्या आणि गोरखपूर यांसारखी महत्त्वाची धार्मिक आणि सांस्कृतिक केंद्रे या प्रस्तावित राज्यात असतील.
- एकूण 8 मंडळांमधील 28 जिल्ह्यांचा समावेश करून हे राज्य बनवण्याचा मानस आहे.
- सुमारे 8 कोटी लोकसंख्येसह हे देशातील 14 वे सर्वात मोठे राज्य ठरेल.
- हे नवे राज्य 2027 च्या निवडणुकीपूर्वी अस्तित्वात यावे, यासाठी आता ‘पूर्वांचल राज्य संयुक्त संकल्प मंच’च्या माध्यमातून व्यापक आंदोलन छेडले जाणार आहे.
“आम्हाला राज्य द्या, आम्ही जपान बनवू”
या मोहिमेत सहभागी असलेल्या डॉ. अमीता सिंह यांनी भावनिक साद घालत पूर्वांचलच्या सामर्थ्याची जाणीव करून दिली. मुंबई, दुबई ते सिलिकॉन व्हॅलीपर्यंत पूर्वांचलची माणसे आपल्या मेहनतीने नाव गाजवत आहेत, मात्र त्यांचे स्वतःचे क्षेत्र आजही उपेक्षित आहे. जर स्वतंत्र राज्य मिळाले, तर कृषी, पर्यटन आणि खनिज संपत्तीच्या जोरावर या भागाचा कायापालट करून ‘जपान’सारखी प्रगती साधता येईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
भाजपमधील अंतर्गत विरोधाभास?
एकीकडे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी उत्तर प्रदेशच्या विभाजनाला नेहमीच कडाडून विरोध केला आहे. “एकता हीच उत्तर प्रदेशची ताकद आहे,” असे त्यांनी वेळोवेळी स्पष्ट केले आहे. मात्र, आता त्यांच्याच पक्षाचे नेते अमेठीत विभाजनाचा एल्गार करत असल्याने भाजपमध्ये या मुद्द्यावरून दोन तट पडल्याचे चित्र दिसत आहे. आगामी विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर हा मुद्दा भाजपसाठी मोठी डोकेदुखी ठरण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
