Trump slams NATO: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ‘नाटो’ सदस्य देशांच्या भूमिकेवर तीव्र शब्दांत ताशेरे ओढले आहेत. इराणविरुद्धच्या संघर्षात आणि व्यापारी जहाजांच्या संरक्षणासाठी लष्करी मदत करण्यास नकार दिल्याने ट्रम्प यांनी या देशांना ‘भ्याड’ असे संबोधले आहे.
सोशल मीडियावर केलेल्या एका पोस्टमध्ये त्यांनी स्पष्ट केले की, अमेरिकेच्या खंबीर पाठिंब्याशिवाय हा जागतिक लष्करी गट केवळ एक कागदी वाघ आहे.
नेमके वादाचे कारण काय?
इराण आणि अमेरिका-इस्त्रायल यांच्यात सुरू असलेल्या युद्धामुळे जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाच्या किमती 40 ते 50 टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. जगातील एकूण गरजेपैकी पाचवा हिस्सा कच्चे तेल ज्या हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून प्रवास करते, तिथे इराणने हल्ले सुरू केले आहेत. ट्रम्प यांनी या महत्त्वाच्या जलमार्गावर सुरक्षा देण्यासाठी नाटो देशांना आपल्या युद्धनौका तैनात करण्याचे आवाहन केले होते, परंतु अनेक देशांनी त्यास स्पष्ट नकार दिला किंवा कोणताही प्रतिसाद दिला नाही. या पार्श्वभूमीवर ट्रम्प यांनी या मित्रराष्ट्रांची चांगलीच खरडपट्टी काढली आहे.
ट्रम्प यांची बोचरी टीका आणि इशारा
ट्रम्प यांनी आपल्या पोस्टमध्ये म्हटले आहे की, जेव्हा अण्वस्त्रसज्ज इराणला रोखण्याची खरी वेळ आली, तेव्हा हे देश रणांगणातून मागे हटले. आता लष्करी रित्या धोका कमी झाला आहे, तेव्हा हेच देश वाढलेल्या तेलाच्या किमतीबद्दल ओरड करत आहेत. हॉर्मुझची सामुद्रधुनी सुरक्षित करणे हे एक साधे लष्करी पाऊल आहे, पण ते करण्याची यांची तयारी नाही. “भ्याडांनो, आम्ही हे लक्षात ठेवू!” अशा शब्दांत त्यांनी आपला संताप व्यक्त केला आहे.
नाटो आणि अमेरिकेची बदलती रणनीती
नाटोच्या प्रवक्त्या एलिसन हार्ट यांनी यावर भाष्य करताना सांगितले की, ते सध्या विशेषतः इराकच्या संदर्भात आपल्या मोहिमेच्या भूमिकेत बदल करत आहेत. आपल्या जवानांची सुरक्षितता ही त्यांच्यासाठी सर्वात महत्त्वाची असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
दुसरीकडे, ट्रम्प यांनी यापूर्वीच ठामपणे सांगितले आहे की, इराणविरुद्ध लष्करी कारवाई सुरू ठेवण्यासाठी त्यांना कोणाच्याही मदतीची गरज नाही. अमेरिका आता युरोपीय देशांवर स्वतःच्या संरक्षणाची जबाबदारी स्वतःच घेण्याबाबत मोठा दबाव टाकत आहे.
जागतिक राजकारणावर होणारा परिणाम
अमेरिकेची ही बदललेली रणनीती भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे. वॉशिंग्टनचे लक्ष आता युरोपपेक्षा चीन आणि हिंद-प्रशांत क्षेत्रावर अधिक केंद्रित होत आहे. याचा थेट अर्थ असा की, अमेरिका आता आशियाई राजकारणात अधिक सक्रिय भूमिका घेणार आहे. दरम्यान, अमेरिकन संसदेतील काही संरक्षण तज्ज्ञांनी युरोपमधून घाईघाईने सैन्य मागे घेण्याबाबत सावधगिरीचा इशारा दिला आहे. असे केल्यास रशियाच्या आक्रमकतेला खतपाणी मिळू शकते, अशी भीती त्यांनी व्यक्त केली आहे.
