Imran Khan : पाकिस्तानचे माजी पंतप्रधान इम्रान खान हे गेल्या दोन वर्षांपासून म्हणजेच २०२३ पासून तुरुंगात बंदीवान आहेत. मात्र, त्यांच्या अटकेपेक्षाही आता एका नवीन खुलाशामुळे पाकिस्तानच्या राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे. इम्रान खान यांना तुरुंगात असताना किमान दोन वेळा राजकीय तडजोड करण्याचे प्रस्ताव देण्यात आले होते, परंतु त्यांनी हे दोन्ही प्रस्ताव अत्यंत करारीपणे फेटाळून लावले, असा खळबळजनक दावा करण्यात आला आहे.
या संदर्भातील माहिती पाकिस्तानचे विद्यमान पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांचे अत्यंत निकटवर्तीय आणि वरिष्ठ नेते राणा सनाउल्लाह यांनी एका प्रसिद्ध वृत्तवाहिनीवरील ‘टॉक शो’ दरम्यान दिली. सनाउल्लाह यांच्या या विधानामुळे पाकिस्तानच्या सत्तेच्या केंद्रस्थानी असलेल्या गोटात आणि इम्रान खान यांच्या समर्थकांमध्ये वादाचे काहूर माजले आहे.
पाकिस्तानचे माजी पंतप्रधान इम्रान खान यांना तुरुंगातून बाहेर काढण्यासाठी आणि राजकीय तणाव निवळण्यासाठी झालेल्या पडद्यामागच्या हालचालींचा आता सविस्तर तपशील समोर आला आहे. पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांचे सल्लागार राणा सनाउल्लाह यांनी एका चर्चेदरम्यान स्पष्ट केले की, इम्रान खान यांच्याशी समझोता करण्यासाठी दोन स्वतंत्र स्तरावर प्रयत्न करण्यात आले होते. या खुलाशाने पाकिस्तानच्या राजकारणात केवळ खळबळ उडाली नसून, सत्ताधारी आणि विरोधकांमधील छुपे संबंधही चव्हाट्यावर आले आहेत.
सनाउल्लाह यांच्या दाव्यानुसार, तडजोडीचा पहिला प्रयत्न नोव्हेंबर २०२४ पूर्वी करण्यात आला होता. या प्रक्रियेत पाकिस्तानचे केंद्रीय गृहमंत्री मोहसिन नकवी आणि खैबर पख्तूनख्वा प्रांताचे मुख्यमंत्री अली अमीन गंडापूर यांनी मध्यस्थीची भूमिका बजावली होती. गंडापूर हे इम्रान खान यांच्या पक्षाचे विश्वासू नेते मानले जात असतानाही, त्यांनी गृहमंत्र्यांसोबत मिळून हा प्रस्ताव इम्रान खान यांच्यापर्यंत पोहोचवला होता. विशेष म्हणजे, समझोत्याचा दुसरा प्रयत्न अगदी अलीकडच्या काळात झाला असून, यामध्ये परदेशातून आलेल्या काही प्रभावशाली व्यक्तींच्या शिष्टमंडळाचा सहभाग होता, अशी माहितीही आता उघड झाली आहे.
या संपूर्ण प्रक्रियेत सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, इम्रान खान यांची बदललेली भूमिका. राणा सनाउल्लाह यांनी सांगितले की, सुरुवातीला इम्रान खान यांनी सादर करण्यात आलेल्या प्रस्तावावर सकारात्मकता दर्शवली होती आणि ते समझोत्यास तयार झाले होते. मात्र, ऐन वेळी त्यांनी आपला निर्णय बदलला आणि तडजोडीच्या भूमिकेतून माघार घेतली. खान यांनी अखेरच्या क्षणी मागे हटण्याचा निर्णय का घेतला, याबाबत अद्याप गूढ कायम आहे.
पाकिस्तानचे माजी पंतप्रधान इम्रान खान यांना तुरुंगात सवलत किंवा राजकीय ‘डील्स’ दिल्या जात असल्याच्या चर्चांना आता पाकिस्तान सरकारने पूर्णविराम दिला आहे. राणा सनाउल्लाह यांनी केलेल्या गौप्यस्फोटानंतर निर्माण झालेला संभ्रम दूर करण्यासाठी फेडरल माहिती मंत्री अताउल्लाह तरार यांनी गुरुवारी अधिकृत भूमिका स्पष्ट केली. आपल्या ‘एक्स’ खात्यावरून प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात त्यांनी ठामपणे नमूद केले की, इम्रान खान यांच्याशी कोणत्याही प्रकारची राजकीय तडजोड झालेली नाही आणि भविष्यातही त्यांना कोणतीही विशेष सवलत दिली जाणार नाही.
अताउल्लाह तरार यांनी आपल्या पोस्टमध्ये स्पष्ट केले की, इम्रान खान यांना सरकारकडून कोणत्याही स्तरावर सूट देण्यात येत असल्याच्या बातम्या पूर्णतः निराधार आणि तथ्यहीन आहेत. सरकारची भूमिका स्पष्ट करताना त्यांनी सांगितले की, इम्रान खान हे कायद्याच्या दृष्टीने एक ‘सजायाफ्ता अपराधी’ (दोषी गुन्हेगार) आहेत. न्यायालयाने त्यांना दिलेल्या शिक्षेची अंमलबजावणी करणे हे प्रशासनाचे कर्तव्य आहे. त्यामुळे एका गुन्हेगाराला राजकीय प्रक्रियेचा भाग बनवून कोणतीही ‘डील’ करण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही, असे त्यांनी आक्रमकपणे मांडले.
पाकिस्तान सरकारने या मुद्द्यावर आपली भूमिका अधिक कडक करत हे स्पष्ट केले आहे की, न्यायव्यवस्था आपले काम स्वतंत्रपणे करत आहे. इम्रान खान यांच्यावरील आरोप सिद्ध झाले असून त्यांना कायदेशीर प्रक्रियेला सामोरे जावेच लागेल. कोणत्याही दबावाखाली येऊन किंवा पडद्यामागून हालचाली करून त्यांना कायद्याच्या कचाट्यातून सोडवण्याचा कोणताही विचार सरकार करत नाही. या स्पष्टीकरणामुळे तडजोडीच्या चर्चांना तूर्तास खीळ बसली आहे.
इम्रान खान यांच्या प्रकृतीबाबत चिंता: ७३ वर्षीय माजी पंतप्रधानांच्या दृष्टीला गंभीर इजा; कुटुंबीयांचा छळाचा आरोप-
इम्रान खान यांच्या प्रकृतीबाबत आता गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले असून, त्यांच्या कुटुंबीयांनी आणि पक्षाने त्यांच्या आरोग्याविषयी तीव्र चिंता व्यक्त केली आहे. इम्रान खान यांच्या कुटुंबीयांनी प्रशासनाकडे अशी मागणी केली आहे की, खान यांच्या वैयक्तिक डॉक्टरांच्या उपस्थितीत इस्लामाबादमधील ‘शिफा रुग्णालयात’ त्यांच्या डोळ्यांवर तातडीने उपचार करण्यात यावेत. प्रकृती खालावल्याच्या बातम्यांमुळे त्यांच्या समर्थकांमध्ये अस्वस्थता पसरली आहे.
इम्रान खान यांचे वकील सलमान सफदर यांनी गेल्या आठवड्यात सर्वोच्च न्यायालयात एक धक्कादायक माहिती सादर केली. त्यांच्या दाव्यानुसार, ७३ वर्षीय इम्रान खान यांनी तुरुंगात असताना आपल्या उजव्या डोळ्याची ८५ टक्के दृष्टी गमावली आहे. एका माजी राष्ट्रप्रमुखाला तुरुंगात योग्य वैद्यकीय सुविधा न मिळाल्याने त्यांच्या आरोग्याची इतकी मोठी हानी होणे, हे मानवाधिकारांच्या दृष्टीने चिंताजनक असल्याचे वकिलांनी न्यायालयाच्या निदर्शनास आणून दिले आहे.
दुसरीकडे, इम्रान खान यांच्या भगिनी नोरीन खान यांनी विद्यमान शासनव्यवस्थेवर अत्यंत बोचरी टीका केली आहे. त्यांनी आरोप केला आहे की, फिल्ड मार्शल जनरल असीम मुनीर यांच्या थेट आदेशानुसार इम्रान खान यांना तुरुंगात ‘अकल्पनीय दुर्व्यवहाराला’ सामोरे जावे लागत आहे. सध्याचे शासन हे बेकायदेशीर आणि गैर-इस्लामिक असल्याचे सांगत त्यांनी खान यांच्यावर होत असलेल्या अन्यायाचा निषेध केला आहे.
