Iran Strait of Hormuz shipping restrictions ceasefire : अमेरिका आणि इराण दरम्यान झालेल्या तात्पुरत्या युद्धविरामा नंतरही आखाती देशांमधील परिस्थिती अद्याप सामान्य झालेली नाही. इराणने जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल पुरवठा मार्गावर, म्हणजेच हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर आपले नियंत्रण अधिक कडक केले आहे. युद्ध सुरू होण्यापूर्वीची परिस्थिती आता पुन्हा निर्माण होणार नाही, असे स्पष्ट संकेत इराणने दिले आहेत.
दिवसाला फक्त 15 जहाजांना परवानगी
इराणने जाहीर केलेल्या नवीन नियमांनुसार, हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून आता दिवसाला 15 पेक्षा जास्त जहाजे जाऊ शकणार नाहीत. रशियन वृत्तसंस्था ‘टास’ने दिलेल्या माहितीनुसार:
- आयआरजीसीचे नियंत्रण: प्रत्येक जहाजाला इराणच्या ‘इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स’ची (IRGC) परवानगी घेणे बंधनकारक असेल.
- कडक तपासणी: एका विशिष्ट प्रोटोकॉलचे पालन केल्याशिवाय कोणत्याही जहाजाला पुढे जाता येणार नाही. जगातील एकूण समुद्री तेल व्यापारापैकी सुमारे पाचवा हिस्सा या मार्गावरून जातो, त्यामुळे या निर्बंधांचा मोठा परिणाम जागतिक इंधनाच्या किमतींवर होऊ शकतो.
मालमत्ता मुक्त करण्याची अट
इराणने केवळ लष्करीच नव्हे तर आर्थिक अटही ठेवली आहे. परदेशात गोठवण्यात आलेली इराणची मालमत्ता पुढील दोन आठवड्यांत मुक्त करावी, अशी मागणी तेहरानने केली आहे. जर या अटींची पूर्तता झाली नाही आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेत इराणच्या अटींनुसार ठराव संमत झाला नाही, तर पुन्हा युद्ध सुरू करण्याची धमकी इराणने दिली आहे.
अमेरिकेला इशारा आणि युरेनियमचा मुद्दा
युद्धविरामाच्या काळात अमेरिकेने या भागात आपले सैन्य वाढवू नये, अशी अट इराणने घातली आहे. तसेच, युरेनियम समृद्धीकरणाबाबत इराणने जुन्या कराराचे पालन करण्याचे मान्य केले आहे. अध्यक्ष ट्रम्प यांनी 7 एप्रिल रोजी या युद्धविरामाची घोषणा केली होती, ज्यावर चर्चा करण्यासाठी दोन्ही देशांचे प्रतिनिधी 10 एप्रिल रोजी इस्लामाबाद येथे भेटणार आहेत.
लेबनॉनचा पेच कायम
या संपूर्ण करारात लेबनॉनचा मुद्दा कळीचा ठरत आहे. इराणच्या मते, युद्धविरामात लेबनॉनचा समावेश असायला हवा, मात्र अमेरिका आणि इस्रायलने याला नकार दिला आहे. इस्रायलकडून लेबनॉनवर हल्ले सुरूच असल्याने, इराणने पुन्हा एकदा हॉर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे बंद करण्याचा इशारा दिला आहे.
या वादामुळे आखाती समुद्रातील तणाव कायम असून, जागतिक व्यापारासाठी हा पुढील काळ अत्यंत कठीण राहण्याची शक्यता आहे.
