Iran War : इराण आणि अमेरिका-इस्रायल यांच्यातील लष्करी संघर्षाने आता रौद्र रूप धारण केले असून, याचे पडसाद जागतिक राजकारणात उमटू लागले आहेत. विशेषतः पाश्चात्य देशांच्या अभेद्य युतीला या युद्धामुळे तडा गेल्याचे चित्र स्पष्ट होत आहे. इटलीच्या पंतप्रधान जॉर्जिया मेलोनी आणि स्पेनचे पंतप्रधान पेड्रो सांचेझ यांनी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या युद्धखोर भूमिकेवर थेट आणि तीव्र शब्दांत टीका केली आहे. या वादामुळे नाटो (NATO) सदस्य राष्ट्रांमधील अंतर्गत मतभेद आता चव्हाट्यावर आले आहेत.
पंतप्रधान जॉर्जिया मेलोनी यांचा बदललेला सूर
युरोपमधील अमेरिकेच्या सर्वात विश्वासार्ह सहकारी मानल्या जाणाऱ्या इटलीच्या पंतप्रधान जॉर्जिया मेलोनी यांनी आपल्या संसदेत केलेल्या भाषणाने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले. मेलोनी यांनी मध्य-पूर्वेतील लष्करी मोहिमेचा तीव्र निषेध करताना म्हटले की, “ही मोहीम आंतरराष्ट्रीय कायद्याच्या कक्षेबाहेर जाऊन केलेल्या हस्तक्षेपाचा भाग आहे.” जरी त्यांनी इराणकडून प्रादेशिक सुरक्षेला असलेल्या धोक्याची कबुली दिली असली, तरी अमेरिकेने आपल्या मित्रराष्ट्रांना विश्वासात न घेता उचललेले हे पाऊल अयोग्य असल्याचे त्यांनी निक्षून सांगितले. फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन आणि डच पंतप्रधान रॉब जेटन यांनीही मेलोनी यांच्या या भूमिकेला पाठिंबा दर्शविला आहे.
स्पेनचा तीव्र विरोध आणि राजनैतिक पाऊल
स्पेनने या संघर्षात अत्यंत आक्रमक पवित्रा घेतला असून इस्त्रायलमधून आपल्या राजदूतांना माघारी बोलावले आहे. पंतप्रधान पेड्रो सांचेझ यांनी हे युद्ध ‘अनावश्यक’ असल्याचे सांगत मानवी मूल्यांच्या पायमल्लीवर बोट ठेवले आहे. स्पेनच्या या संतापाचे मुख्य कारण दक्षिण इराणमधील एका मुलींच्या शाळेवर झालेला अमेरिकन हल्ला आहे, ज्यामध्ये १७५ निष्पाप विद्यार्थिनींचा बळी गेला. “लोकशाहीच्या रक्षणाच्या नावाखाली निष्पाप बालकांचे रक्त सांडणे स्पेनला कदापि मान्य नाही,” अशा स्पष्ट शब्दांत स्पेनने अमेरिकेचा निषेध केला आहे.
आंतरराष्ट्रीय नियमांचे उल्लंघन आणि आर्थिक संकट
स्पेनने अमेरिकेवर असा आरोप केला आहे की, हे युद्ध सुरू करण्यापूर्वी संयुक्त राष्ट्रांची (UN) कोणतीही रीतसर परवानगी घेण्यात आली नाही. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांचा हा एकतर्फी निर्णय जगाला ‘जंगल राज’कडे घेऊन जाईल, अशी भीती व्यक्त करण्यात आली आहे. या युद्धामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील तेल पुरवठा विस्कळीत झाला असून, कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींचा थेट फटका स्पेनच्या अर्थव्यवस्थेला बसत आहे. अमेरिकेच्या हट्टामुळे संपूर्ण युरोपला महागाईच्या खाईत लोटले जात असल्याची भावना युरोपीय नेत्यांमध्ये निर्माण झाली आहे.
निर्वासितांचे संकट आणि सुरक्षेचा प्रश्न
इराण आणि लेबनॉनमध्ये सुरू असलेल्या भीषण बॉम्बफेकीमुळे लाखो लोक विस्थापित होत आहेत. २०१५ मधील सीरिया संकटाची पुनरावृत्ती होण्याची भीती युरोपीय देशांना सतावत आहे. जर हे युद्ध लांबले, तर निर्वासितांचा मोठा लोंढा युरोपच्या सीमांवर धडकेल, ज्यामुळे इटली, स्पेन आणि फ्रान्सची अंतर्गत सुरक्षा धोक्यात येऊ शकते. तुर्कीने देखील या युद्धाला प्रादेशिक शांततेचा ‘शत्रू’ संबोधले आहे. मित्रराष्ट्रांमधील हा वाढता असंतोष पाहता, अमेरिकेला आपल्या लष्करी धोरणांचा फेरविचार करावा लागेल, अशी चिन्हे दिसत आहेत.
