Israel Iran War : सध्या संपूर्ण जग एका अत्यंत अस्थिर आणि संवेदनशील कालखंडातून जात असून, विविध देशांमधील सीमावाद आणि जुने संघर्ष आता युद्धाच्या स्वरूपात उफाळून येत आहेत. आशिया खंडात भारत शेजारील राष्ट्रांमधील तणाव पराकोटीला पोहोचलेला असतानाच, मध्यपूर्वेतून अत्यंत चिंताजनक बातमी समोर आली आहे. इस्रायलने इराणवर थेट लष्करी चढाई करत युद्धाचा नवा वणवा पेटवला असून, यामुळे जागतिक शांतता धोक्यात आली आहे.
आशियाई शेजारात अशांतता: पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानमधील संघर्ष-
भारताच्या सीमेलगत असलेल्या पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तान या दोन राष्ट्रांमध्ये गेल्या काही दिवसांपासून सशस्त्र युद्धाला सुरुवात झाली आहे. सीमेवरील घुसखोरी आणि दहशतवादी कारवायांच्या मुद्द्यावरून दोन्ही देशांच्या सैन्याकडून एकमेकांवर जोरदार हल्ले केले जात आहेत. तोफखाना आणि हवाई दलाचा वापर करून होत असलेल्या या चकमकींमुळे दक्षिण आशियातील भूराजकीय समतोल बिघडला आहे. भारताच्या दोन शेजारील राष्ट्रांमध्ये सुरू असलेला हा थेट संघर्ष भारताच्या अंतर्गत सुरक्षेच्या दृष्टीनेही अत्यंत कळीचा ठरत असून, संपूर्ण क्षेत्रातील अशांतता वाढली आहे.
मध्यपूर्वेतील महासंग्राम: इस्रायलचा इराणवर अचानक हल्ला-
ही परिस्थिती ताजी असतानाच, इस्रायलने इराणच्या लष्करी तळांना लक्ष्य करत अचानक हल्ला चढवला आहे. शनिवारी पहाटेच्या सुमारास इस्रायलच्या हवाई दलाने इराणच्या सीमा ओलांडून ‘प्रीएम्प्टिव स्ट्राइक’ (Preemptive Strike) केल्याचा दावा केला आहे. इराणकडून भविष्यात होऊ शकणारे संभाव्य हल्ले रोखण्यासाठी आणि आपल्या संरक्षणासाठी हे पाऊल उचलणे अनिवार्य होते, अशी भूमिका इस्रायलने मांडली आहे. या हल्ल्यामुळे मध्यपूर्वेतील वातावरण अत्यंत तणावपूर्ण झाले असून, इराणनेही याला चोख प्रत्युत्तर देण्याची घोषणा केली आहे.
विदारक परिस्थिती आणि जागतिक परिणाम-
इस्रायल आणि इराणमधील हा थेट संघर्ष केवळ दोन देशांपुरता मर्यादित न राहता, त्याचे पडसाद संपूर्ण जगात उमटण्याची शक्यता आहे. इराणच्या अण्वस्त्र केंद्रांना किंवा सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या ठिकाणांना या हल्ल्यात लक्ष्य केले गेले असल्यास, मध्यपूर्वेतील खनिज तेलाच्या पुरवठ्यावर आणि जागतिक अर्थव्यवस्थेवर याचे दूरगामी परिणाम होऊ शकतात.
इस्रायल-इराण युद्धाचा भडका: इस्रायलमध्ये आणीबाणी घोषित; इराणच्या संभाव्य प्रत्युत्तराच्या भीतीने सायरेनचा थरार-
मध्यपूर्वेतील भूराजकीय संघर्षाने आता अत्यंत भीषण वळण घेतले आहे. इस्रायलने इराणवर केलेल्या धाडसी ‘प्रीएम्प्टिव स्ट्राइक’नंतर दोन्ही देशांमधील शत्रुत्व शिगेला पोहोचले असून, युद्धाचा वणवा अधिकच भडकला आहे. या लष्करी कारवाईनंतर निर्माण झालेल्या गंभीर परिस्थितीचा आढावा घेण्यासाठी इस्रायलच्या मंत्रिमंडळाची तातडीची बैठक पार पडली असून, संपूर्ण देशात हाय-अलर्ट जारी करण्यात आला आहे.
संरक्षण मंत्र्यांचे स्पष्टीकरण आणि ‘प्रीएम्प्टिव’ कारवाई-
इस्रायलचे संरक्षण मंत्री इस्रायल काट्झ यांनी या हल्ल्याबाबत अधिकृत भूमिका स्पष्ट करताना सांगितले की, “हा हल्ला कोणत्याही विनाकारण चिथावणीसाठी नसून, इस्रायलवर घोंघावणाऱ्या संभाव्य आणि निश्चित अशा मोठ्या धोक्याला उत्तर देण्यासाठी करण्यात आला आहे.” त्यांच्या मते, इराणकडून इस्रायलच्या सार्वभौमत्वाला धोका निर्माण करणाऱ्या हालचाली टिपण्यात आल्या होत्या, ज्याला वेळेत रोखणे राष्ट्रीय सुरक्षेच्या दृष्टीने अनिवार्य होते. या प्रतिबंधात्मक कारवाईमुळे इराणच्या सामरिक क्षमतेचे मोठे नुकसान झाल्याचा दावा इस्रायलकडून करण्यात येत आहे.
देशव्यापी आणीबाणी आणि नागरिकांमध्ये घबराट-
इराणवर केलेल्या या हल्ल्यानंतर उद्भवणाऱ्या संभाव्य प्रतिक्रियेचा विचार करून इस्रायल सरकारने तातडीने संपूर्ण देशात आणीबाणीची स्थिती (State of Emergency) घोषित केली आहे. इराण आपल्या ‘प्रॉक्सी’ संघटनांच्या माध्यमातून किंवा थेट आपल्या भूमीवरून इस्रायलवर ड्रोन आणि शक्तिशाली ‘बॅलिस्टिक’ क्षेपणास्त्रांचा पाऊस पाडू शकतो, अशी दाट शक्यता संरक्षण तज्ज्ञांनी वर्तवली आहे. या भीतीच्या छायेखाली इस्रायलमधील जनजीवन विस्कळीत झाले असून, नागरिकांना सुरक्षित स्थळी किंवा बंकर्समध्ये आश्रय घेण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
सायरेनचा थरार आणि सुरक्षेचा वेढा-
हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर, इस्रायलमधील तेल अवीव आणि जेरुसलेमसह अनेक प्रमुख शहरांमध्ये धोक्याचे इशारे देणारे ‘सायरेन’ सतत वाजत आहेत. हे सायरेन वाजताच नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण होत असून, सुरक्षा दलांनी संपूर्ण परिसराला वेढा घातला आहे. क्षेपणास्त्र विरोधी यंत्रणा (Iron Dome) सज्ज ठेवण्यात आली असून, आकाशातून येणाऱ्या कोणत्याही आव्हानाला तोंड देण्यासाठी इस्रायलचे हवाई दल हाय-अलर्टवर आहे. इराणच्या संभाव्य प्रत्युत्तरामुळे हे युद्ध केवळ दोन देशांपुरते मर्यादित न राहता संपूर्ण प्रदेशाला कचाट्यात घेण्याची चिन्हे दिसत आहेत.
इराणच्या सत्ताकेंद्रांवर इस्रायलचा भीषण प्रहार; राष्ट्रपतींच्या निवासासह ३० लष्करी तळांना लक्ष्य केल्याचा दावा-
इस्रायल आणि इराण यांच्यातील संघर्ष आता टोकाच्या टप्प्यावर पोहोचला असून, इस्रायलने इराणच्या भूमीवर केलेल्या लष्करी कारवाईने जागतिक राजकारणात मोठी खळबळ उडवून दिली आहे. इस्रायली प्रसारमाध्यमांनी दिलेल्या ताज्या वृत्तानुसार, या मोहिमेत इराणच्या अत्यंत संवेदनशील आणि सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या अशा सुमारे ३० लक्ष्यांवर अचूक मारा करण्यात आला आहे. या हल्ल्याची व्याप्ती आणि तीव्रता पाहता, मध्यपूर्वेतील सत्तासंघर्ष आता थेट एकमेकांच्या सर्वोच्च नेतृत्वाला लक्ष्य करण्यापर्यंत पोहोचल्याचे दिसून येत आहे.
सत्ताकेंद्रे आणि गुप्तचर मुख्यालये उद्ध्वस्त-
इस्रायली लष्करी सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या हवाई हल्ल्यांमध्ये केवळ लष्करी तळांनाच नव्हे, तर इराणच्या निर्णय प्रक्रियेतील मुख्य केंद्रांनाही लक्ष्य करण्यात आले. यामध्ये इराणचे राष्ट्रपती मसूद पेझेश्कियान यांचे अधिकृत निवासस्थान आणि इराणच्या प्रभावी गुप्तचर यंत्रणेचे मुख्य कार्यालय (Intelligence Headquarters) यांचा समावेश आहे. या धाडसी कारवाईमुळे इराणच्या संरक्षण फळीला मोठा धक्का बसल्याचे मानले जात आहे. इराणच्या राजधानीतील अत्यंत सुरक्षित समजल्या जाणाऱ्या भागांमध्ये झालेल्या या स्फोटांमुळे संपूर्ण शहरात घबराटीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
राष्ट्रपतींच्या हत्येच्या प्रयत्नाचा खळबळजनक दावा-
या लष्करी मोहिमेतील सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, सुरुवातीच्या इस्रायली अहवालांमध्ये करण्यात आलेला दावा. या अहवालानुसार, राष्ट्रपतींच्या निवासावर करण्यात आलेल्या हल्ल्याचा मुख्य उद्देश इराणचे राष्ट्रपती मसूद पेझेश्कियान यांची हत्या करणे हा होता. हा केवळ एक लष्करी हल्ला नसून, इराणचे सर्वोच्च नेतृत्व संपवण्याचा एक जाणीवपूर्वक केलेला प्रयत्न असल्याचे या दाव्यावरून ध्वनित होत आहे. जर हा दावा खरा ठरला, तर हे युद्ध आंतरराष्ट्रीय कायद्यांच्या चौकटीबाहेर जाऊन अत्यंत भीषण वळण घेऊ शकते.
मध्यपूर्वेतील रणसंग्राम: इस्रायलचा इराणवर भीषण ‘प्रतिबंधात्मक’ प्रहार; संपूर्ण देशात आणीबाणी घोषित-
मध्यपूर्वेतील भूराजकीय संघर्षाने आता अत्यंत टोकाचे आणि चिंताजनक वळण घेतले आहे. शनिवारी पहाटे इस्रायलने इराणच्या लष्करी तळांना लक्ष्य करत केलेल्या धाडसी हवाई हल्ल्यामुळे या दोन्ही कट्टर शत्रू राष्ट्रांमधील शीतयुद्ध आता थेट सशस्त्र संघर्षात रूपांतरित झाले आहे. या लष्करी कारवाईने केवळ आशियाच नव्हे, तर संपूर्ण जगाचे लक्ष वेधून घेतले असून, तिसऱ्या महायुद्धाची भीती अधिक गडद झाली आहे.
इस्रायलची ‘प्री-एम्प्टिव’ स्ट्राइक आणि लष्करी रणनीती
इस्रायली संरक्षण दलाने (IDF) दिलेल्या माहितीनुसार, शनिवारी सकाळी इराणच्या सीमेत शिरून अत्यंत अचूकपणे हा ‘आगाऊ हल्ला’ (Pre-emptive Strike) करण्यात आला. इस्रायलचे संरक्षण मंत्री इस्रायल काट्झ यांनी या मोहिमेची पुष्टी करताना सांगितले की, इराणकडून इस्रायलवर मोठा हल्ला करण्याची तयारी पूर्ण झाली असल्याची गोपनीय माहिती लष्करी गुप्तचर यंत्रणांना मिळाली होती. हा संभाव्य धोका वेळीच मोडीत काढण्यासाठी आणि इस्रायली नागरिकांच्या संरक्षणासाठी ही ‘प्रतिबंधात्मक’ कारवाई करणे अपरिहार्य होते. या हल्ल्यात इराणच्या क्षेपणास्त्र निर्मिती केंद्रांना आणि हवाई संरक्षण यंत्रणेला मोठ्या प्रमाणावर लक्ष्य करण्यात आल्याचे समजते.
देशव्यापी आणीबाणी आणि सुरक्षेचा कडक वेढा-
हल्ल्याच्या काही तासांनंतर, इस्रायल सरकारने खबरदारीचा उपाय म्हणून संपूर्ण देशात तातडीने ‘आणीबाणीची स्थिती’ (State of Emergency) घोषित केली आहे. इराणकडून कोणत्याही क्षणी बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे किंवा आत्मघाती ड्रोन्सद्वारे प्रतिहल्ला होऊ शकतो, या शक्यतेने इस्रायलमधील जनजीवन सतर्क करण्यात आले आहे. जनतेला सुरक्षित बंकर्सच्या जवळ राहण्याच्या सूचना देण्यात आल्या असून, सार्वजनिक मेळाव्यांवर कडक निर्बंध लादण्यात आले आहेत. इस्रायलच्या ‘आयर्न डोम’ (Iron Dome) आणि ‘अॅरो’ (Arrow) यांसारख्या अत्याधुनिक क्षेपणास्त्र विरोधी यंत्रणांना ‘हाय-अलर्ट’वर ठेवण्यात आले आहे. जर हा संघर्ष अधिक चिघळला, तर त्याचे परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर आणि शांततेवर अत्यंत दूरगामी होतील, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
हे देखील वाचा – K.P. Raghuvanshi : “बाळासाहेबांना अटक करण्यासाठी भुजबळांनी टाकला होता दबाव”, माजी ATS प्रमुख यांच्या ३५ वर्षांच्या कारकिर्दीतील खळबळजनक खुलासे
