Israel Vs Iran War : मध्य पूर्वेतील तणावाने आता धोक्याची पातळी ओलांडली असून संपूर्ण जग एका महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर उभे आहे. अमेरिका आणि इस्रायलने संयुक्तपणे इराणच्या विविध तळांवर केलेल्या भीषण हल्ल्यांमुळे या प्रदेशातील परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर गेली आहे. या लष्करी कारवाईत इराणमधील सुमारे ३० संवेदनशील ठिकाणांना लक्ष्य करण्यात आले असून, यात आतापर्यंत २०० हून अधिक नागरिकांचा मृत्यू झाला आहे, तर ८०० हून अधिक जण गंभीर जखमी झाल्याचे वृत्त आहे.
युद्धाची ठिणगी: संघर्षाचे नेमके कारण काय?
इस्रायल आणि इराणमधील हा संघर्ष अचानक उद्भवलेला नाही. २०२५ च्या सुरुवातीपासूनच इराणच्या वाढत्या अण्वस्त्र कार्यक्रमामुळे आणि क्षेपणास्त्र क्षमतेच्या विस्तारामुळे इस्रायलने आक्रमक पवित्रा घेतला होता.
१. इशारा आणि दुर्लक्ष: जानेवारी महिन्यात इस्रायलने इराणला वारंवार ताकीद दिली होती की, त्यांचा अण्वस्त्र कार्यक्रम प्रादेशिक शांततेसाठी धोकादायक आहे.
२. अण्वस्त्र सज्जता: इराणने इस्रायलच्या इशाऱ्यांकडे दुर्लक्ष करून आपली अण्वस्त्र प्रक्रिया आणि लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांची चाचणी सुरूच ठेवली.
३. अंतिम प्रहार: वारंवार समज देऊनही इराण माघार घेत नसल्याचे पाहून, अखेर अमेरिका आणि इस्रायलने इराणची राजधानी तेहरानसह प्रमुख सैन्य तळांवर हवाई हल्ले चढवले.
जागतिक अर्थव्यवस्थेवर संकटाचे ढग-
हा संघर्ष केवळ दोन देशांपुरता मर्यादित न राहता त्याचे पडसाद जागतिक बाजारपेठेवर उमटू लागले आहेत. इराण हा जगातील सर्वात मोठ्या तेल उत्पादक देशांपैकी एक असल्याने पुरवठा साखळी विस्कळीत होण्याची भीती तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
१. इंधन दरवाढ: कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाल्यास भारतात पेट्रोल आणि डिझेलचे दर गगनाला भिडू शकतात, ज्यामुळे महागाई वाढण्याची शक्यता आहे.
२. शेअर बाजारात अस्थिरता: जागतिक अनिश्चिततेमुळे गुंतवणूकदार आपला पैसा शेअर बाजारातून काढून सुरक्षित मानल्या जाणाऱ्या सोने आणि चांदीमध्ये गुंतवत आहेत. यामुळे सोन्या-चांदीचे भाव ऐतिहासिक उच्चांकी पातळी गाठू शकतात.
भारताची भूमिका आणि सामरिक पेच-
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी याच आठवड्यात केलेला इस्रायलचा दौरा अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. या दौऱ्यात दोन्ही देशांदरम्यान अनेक संरक्षण आणि आर्थिक करार झाले आहेत, ज्यामुळे भारताचे इस्रायलशी असलेले संबंध अधिक दृढ झाले आहेत. मात्र, दुसरीकडे भारतासाठी इराणचे महत्त्वही तितकेच आहे.
चाबहार बंदर: इराणमधील चाबहार बंदरात भारताने मोठी गुंतवणूक केली असून, हे बंदर भारतासाठी मध्य आशियाचा मुख्य मार्ग आहे.
मुत्सद्देगिरीची कसोटी: एकीकडे मित्रराष्ट्र इस्रायल आणि दुसरीकडे सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाचा इराण, अशा दोन देशांच्या युद्धात कोणाचीही उघड बाजू घेणे भारतासाठी मोठे राजनैतिक आव्हान ठरणार आहे.
