Kim Jong Un Supports Iran : मध्यपूर्वेतील भू-राजकीय परिस्थिती सध्या अत्यंत स्फोटक बनली असून, अमेरिका आणि इस्रायल विरुद्ध इराण असा थेट लष्करी संघर्ष आता विकोपाला पोहोचला आहे. अमेरिकेने इराणच्या महत्त्वाच्या ठिकाणांवर केलेल्या हवाई हल्ल्यानंतर इराणनेही आक्रमक पवित्रा घेत जोरदार प्रत्युत्तर दिले आहे. या प्रतिहल्ल्यामुळे संपूर्ण आखाती क्षेत्रात युद्धाचे ढग दाटले असून, जागतिक शांततेसमोर मोठे संकट उभे राहिले आहे. अधिकच्या दिलेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, इराणने आपल्या क्षेपणास्त्र आणि ड्रोनच्या सहाय्याने मध्यपूर्वेतील अमेरिकेच्या धोरणात्मक लष्करी तळांना लक्ष्य केले आहे.
इराणने केलेल्या या कारवाईची व्याप्ती मोठी असून, त्यांनी केवळ एका देशापुरते मर्यादित न राहता संपूर्ण क्षेत्रात पसरलेल्या अमेरिकन सैन्यावर प्रहार केला आहे. बहरीन, कतार, संयुक्त अरब अमिराती (UAE), सौदी अरेबिया, जॉर्डन आणि कुवैत या देशांमध्ये असलेल्या अमेरिकेच्या लष्करी तळांवर इराणने हल्ले केल्याचे वृत्त आहे. या देशांतील अमेरिकन तळांवरूनच इराणविरोधी मोहिमा राबवल्या जात असल्याचा दावा इराणने केला असून, आपल्या सार्वभौमत्वाचे रक्षण करण्यासाठी हा कठोर निर्णय घेतल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे. या हल्ल्यांमुळे संबंधित देशांतील सुरक्षा यंत्रणा कमालीच्या सतर्क झाल्या असून, नागरिकामध्ये भीतीचे वातावरण पसरले आहे.
जागतिक महासत्तांमधील संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर किम जोंग-उन यांचे मिम्स व्हायरल; ‘ब्रो सफरिंग फॉर पीस’ कॅप्शनची चर्चा-
इराण, इस्रायल आणि अमेरिका या देशांमधील लष्करी तणाव सध्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चिंतेचा विषय बनला आहे. मध्यपूर्वेतील या विदारक परिस्थितीमुळे जग तिसऱ्या महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर उभे आहे की काय, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. मात्र, या अत्यंत गंभीर आणि तणावपूर्ण वातावरणातही सोशल मीडियाच्या जगात उपहासात्मक आणि विनोदी अंगाने भाष्य करणारे ‘मिम्स’ (Memes) मोठ्या प्रमाणावर प्रसारित होत आहेत. विशेष म्हणजे, उत्तर कोरियाचे सर्वोच्च नेते किम जोंग-उन यांच्या एका जुन्या व्हिडिओवरून तयार करण्यात आलेले मिम्स सध्या इंटरनेटवर तुफान व्हायरल होत असून नेटकऱ्यांचे लक्ष वेधून घेत आहेत.
सोशल मीडियावर फिरत असलेल्या एका विशिष्ट व्हिडिओमध्ये उत्तर कोरियाचे हुकूमशाह किम जोंग-उन एका उंच टेकडीवर उभे राहून, दुर्बिणीच्या साहाय्याने किंवा साध्या डोळ्यांनी दूरवरच्या क्षितिजाकडे गंभीर मुद्रेने पाहताना दिसत आहेत. या व्हिडिओचा वापर सध्याच्या जागतिक संघर्षाला जोडून केला जात आहे. या व्हिडिओला ‘ब्रो सफरिंग फॉर पीस’ (Bro suffering for peace) असे उपरोधिक कॅप्शन देण्यात आले आहे. याचा अर्थ असा की, एरव्ही आपल्या अण्वस्त्र चाचण्या आणि आक्रमक वक्तव्यांमुळे चर्चेत राहणारा हा नेता, आज जगाच्या इतर कोपऱ्यांत सुरू असलेल्या युद्धाकडे पाहून जणू शांततेसाठी व्याकुळ झाला आहे किंवा हतबल झाला आहे, असा विनोदी सूर या मिम्समधून उमटत आहे.
एकीकडे महासत्तांमधील क्षेपणास्त्र हल्ले आणि लष्करी हालचालींमुळे जग धास्तावलेले असताना, दुसरीकडे नेटकरी अशा प्रकारचे मिम्स शेअर करून तणावाचे वातावरण हलके करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. किम जोंग-उन यांच्या गंभीर चेहऱ्याचे आणि त्यांच्या वैशिष्ट्यपूर्ण देहबोलीचे व्हिडिओ अशा प्रकारे संदर्भाबाहेर वापरून, जागतिक राजकारणातील विरोधाभासावर बोट ठेवले जात आहे.
जागतिक संघर्षात किम जोंग-उन यांच्या ‘शस्त्रास्त्रांची’ चर्चा; डिजिटल विश्वात मिम्सचा महापूर-
इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील लष्करी संघर्ष पराकोटीला पोहोचलेला असताना, जागतिक राजकारणातील ‘बदला’ घेण्याच्या भाषेसोबतच सोशल मीडियावर उपरोधिक विनोदाचा (Sarcasm) एक वेगळाच प्रवाह वाहू लागला आहे. उत्तर कोरियाचे सर्वोच्च नेते किम जोंग-उन यांच्या संदर्भातील विविध मिम्स सध्या इंटरनेटवर तुफान चर्चेत आहेत. काही मिम्समध्ये किम जोंग-उन एका मोठ्या पडद्यासमोर (Screen) बसून जागतिक घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवताना किंवा दुर्बिणीतून युद्धाची परिस्थिती न्याहाळताना दाखवले गेले आहेत. या मिम्सच्या माध्यमातून नेटकरी जागतिक सत्तासंघर्षावर अत्यंत मिश्किलपणे टिप्पणी करत आहेत.
यातील सर्वात लक्षवेधी मिम म्हणजे किम जोंग-उन यांच्या अफाट शस्त्रास्त्रांच्या साठ्यावर केलेले भाष्य होय. “तुमच्याकडे जगातील सर्वोत्तम खेळणी (शस्त्रास्त्रे) आहेत, परंतु कोणीही तुम्हाला खेळात सहभागी करून घेत नाहीये,” अशा आशयाचे मिम्स सध्या सर्वत्र फॉरवर्ड केले जात आहेत. एरव्ही आपल्या क्षेपणास्त्र चाचण्यांनी जगाला धडकी भरवणारा हा नेता, आताच्या महासत्तांच्या थेट युद्धात मात्र बाजूला राहिल्याचे चित्र यातून विनोदी पद्धतीने मांडले जात आहे. कोणीही त्यांची लष्करी मदत स्वीकारण्यास उत्सुक नाही, या विडंबनात्मक बाबीवर नेटकरी मजेशीर प्रतिक्रिया देत असून, किम जोंग-उन यांची अवस्था “आमंत्रण नसलेल्या पाहुण्यासारखी” झाल्याचे उपरोधाने म्हटले जात आहे.
या मिम्सच्या लाटेमागे एक गंभीर राजकीय चर्चा देखील कारणीभूत असल्याचे सांगितले जात आहे. सूत्रांच्या माहितीनुसार, किम जोंग-उन यांनी या संघर्षात इराणला उघड पाठिंबा दर्शवत, गरज भासल्यास लष्करी मदत पुरवण्याची तयारी दर्शवली असल्याची चर्चा आहे. मात्र, इराणने अद्याप ही मदत स्वीकारण्यास अधिकृतपणे संमती दिलेली नाही. मदतीचा प्रस्ताव देऊनही तो स्वीकारला न गेल्याने किम जोंग-उन हे जणू काहीसे विषण्ण किंवा हतबल झाले आहेत, असा कल्पनाविलास नेटकरी करत आहेत. याच पार्श्वभूमीवर त्यांचे गंभीर चेहऱ्याचे फोटो आणि व्हिडिओ वापरून “कोणीच मदत स्वीकारत नाही” अशा आशयाचे संवाद जोडून मिम्सचा महापूर आला आहे.
किम जोंग-उन यांचा इराणला लष्करी मदतीचा प्रस्ताव; ‘शस्त्रास्त्र मैत्री’च्या चर्चेने खळबळ-
अमेरिका आणि इस्रायल यांच्याशी सुरू असलेल्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर, उत्तर कोरियाचे सर्वोच्च नेते किम जोंग-उन यांनी इराणकडे मैत्रीचा आणि मदतीचा हात पुढे केला आहे. या दोन देशांमधील संभाव्य जवळीकीमुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात नव्या समीकरणांची नांदी लागण्याची चिन्हे दिसत आहेत. इराणच्या सार्वभौमत्वावर होणारे हल्ले हे आंतरराष्ट्रीय नियमांचे उल्लंघन असून ते पूर्णतः चुकीचे आहेत, अशा परखड शब्दांत किम जोंग-उन यांनी आपली प्रतिक्रिया नोंदवली आहे. केवळ नैतिक पाठिंबा न देता, गरज भासल्यास इराणला अत्याधुनिक शस्त्रास्त्रांचा पुरवठा करण्याची तयारीही त्यांनी दर्शवली आहे, ज्यामुळे पाश्चिमात्य देशांच्या गोटात चिंतेचे वातावरण पसरले आहे.
उत्तर कोरियाने दिलेला हा मदतीचा प्रस्ताव सध्या जागतिक स्तरावर चर्चेचा केंद्रबिंदू ठरला आहे. इराणने अद्याप ही मदत अधिकृतपणे स्वीकारलेली नसली, तरी उत्तर कोरियाची ही आक्रमक खेळी अमेरिकेच्या वर्चस्वाला आव्हान देणारी मानली जात आहे. जर हे दोन देश लष्करी पातळीवर एकत्र आले, तर मध्यपूर्वेतील युद्धाचे स्वरूप अधिक भीषण आणि गुंतागुंतीचे होऊ शकते. शस्त्रास्त्रांच्या देवाणघेवाणीतून निर्माण होणारी ही नवी ‘धुरी’ जागतिक सत्ता संतुलनामध्ये मोठे ‘ट्विस्ट’ किंवा अनपेक्षित बदल घडवून आणू शकते, अशी शक्यता आता वर्तवण्यात येत आहे.
दरम्यान, या गंभीर राजकीय घडामोडींचे प्रतिबिंब सोशल मीडियाच्या व्यासपीठांवर उमटताना दिसत आहे. किम जोंग-उन यांची ही नवीन राजकीय चाल आणि त्यांचा इराणला असलेला पाठिंबा यावर नेटकऱ्यांनी मिम्सच्या (Memes) माध्यमातून उपरोधिक भाष्य केले आहे. “जेव्हा जगात संघर्ष सुरू असतो, तेव्हा उत्तर कोरिया आपली संधी कशी शोधतो,” अशा आशयाचे अनेक विनोदी संदेश इंटरनेटवर फिरत आहेत. एका बाजूला क्षेपणास्त्रे आणि अण्वस्त्रांची मदत करण्याची तयारी, तर दुसरीकडे इराणची असलेली सावध भूमिका, यातील विरोधाभास नेटकऱ्यांनी अत्यंत खुबीने मांडला आहे.
अण्वस्त्र सज्जतेवरून जागतिक संघर्षाचा भडका: उत्तर कोरियाचा इराणला पाठिंबा आणि इस्रायलची सुरक्षा चिंता-
मध्यपूर्वेतील लष्करी तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अण्वस्त्रांचा मुद्दा पुन्हा एकदा जागतिक पटलावर केंद्रस्थानी आला आहे. उत्तर कोरियाकडे अमेरिकेच्या बरोबरीनेच अत्याधुनिक युद्धसामुग्री आणि विध्वंसक शस्त्रास्त्रे उपलब्ध आहेत. विशेष म्हणजे, इराणला मदत करण्यासाठी उत्तर कोरियाने आपली अण्वस्त्रे सज्ज ठेवल्याची खळबळजनक माहिती समोर येत आहे. किम जोंग-उन यांच्या प्रशासनाने इराणच्या मदतीसाठी लष्करी सज्जतेचे संकेत दिले असले, तरी इराणने अद्याप ही मदत अधिकृतपणे स्वीकारल्याचे जाहीर केलेले नाही. या संभाव्य मैत्रीमुळे पाश्चिमात्य देशांसमोर एक नवीन आणि गंभीर सुरक्षा आव्हान उभे राहिले आहे.
इराण आणि अमेरिका यांच्यातील संघर्षाच्या मुळाशी इराणचे ‘अणुऊर्जा प्रकल्प’ हे मुख्य कारण आहे. अमेरिकेचा इराणमधील अणुसंशोधन कार्यक्रमांना तीव्र विरोध असून, इराण शांततापूर्ण वापराच्या नावाखाली गरजेपेक्षा कितीतरी जास्त प्रमाणात ‘युरेनियम’चे (Uranium) संवर्धन करत असल्याचा ठपका अमेरिकेने ठेवला आहे. युरेनियमच्या या अतिवापरामुळे इराण अण्वस्त्र निर्मितीच्या उंबरठ्यावर पोहोचला असल्याचा दावा अमेरिकन गुप्तचर संस्थांकडून केला जात आहे. अण्वस्त्र प्रसार रोखण्याच्या आंतरराष्ट्रीय करारांचे उल्लंघन केल्याचा आरोप करत अमेरिकेने इराणवर आर्थिक निर्बंधही लादले आहेत, ज्यामुळे दोन्ही देशांतील संबंध कमालीचे ताणले गेले आहेत.
दुसरीकडे, अमेरिकेप्रमाणेच इस्रायलचेही इराणशी असलेले संबंध टोकाच्या संघर्षापर्यंत पोहोचले आहेत. इस्रायलच्या विरोधात सक्रिय असलेल्या विविध सशस्त्र गटांना इराणकडून रसद आणि लष्करी रसद पुरवली जात असल्याचा आरोप इस्रायल सातत्याने करत आहे. इस्रायलच्या मते, जर इराणने प्रत्यक्षात अण्वस्त्रे तयार केली, तर ते इस्रायलच्या अस्तित्वासाठी अत्यंत धोकादायक ठरेल.
