Kwality Wall’s Ice Cream : भारतीय शीतपेय आणि आईस्क्रीम बाजारपेठेत अग्रस्थानी असलेल्या ‘क्वालिटी वॉल्स (इंडिया) लिमिटेड’ (Kwality Wall’s India Ltd) या कंपनीच्या मालकी हक्कात मोठी उलथापालथ झाली आहे. कंपनीने ३० मार्च रोजी अधिकृतपणे जाहीर केले आहे की, नेदरलँडस्थित ‘मॅग्नम आईस्क्रीम कंपनी होल्डको १’ (Magnum Ice Cream Company Holdco 1 Netherlands BV) या संस्थेने कंपनीतील तब्बल ६१.९० टक्के भागभांडवल (स्टेक) यशस्वीरित्या संपादित केले आहे. या व्यवहारामुळे क्वालिटी वॉल्सच्या प्रवर्तक गटामध्ये आता मोठे बदल घडून आले असून, मॅग्नम होल्डको ही आता कंपनीची नवीन मुख्य प्रवर्तक बनली आहे.
हा महत्त्वपूर्ण व्यावसायिक बदल जून २०२५ मध्ये स्वाक्षरित झालेल्या एका ‘शेअर खरेदी कराराचा’ (Share Purchase Agreement) अंतिम टप्पा आहे. या करारानुसार, नवीन प्रवर्तकाने विद्यमान प्रवर्तकांकडून एकूण १४५.४४ कोटी शेअर्सची खरेदी केली आहे. या विक्री प्रक्रियेत ‘युनिलिव्हर पीएलसी’ (Unilever PLC) आणि त्यांच्या समूहातील इतर उपकंपन्यांचा समावेश होता, ज्यांच्याकडे आतापर्यंत या कंपनीचे मुख्य नियंत्रण होते. जागतिक स्तरावर आपल्या धोरणात्मक गुंतवणुकीची पुनर्रचना करण्याचा युनिलिव्हरचा हा एक भाग असल्याचे मानले जात आहे.
‘क्वालिटी वॉल्स’च्या मालकी हक्कात ऐतिहासिक बदल; मॅग्नम नेदरलँड्स आता मुख्य प्रवर्तक, नेतृत्वातही मोठे फेरबदल-
भारतीय आईस्क्रीम क्षेत्रातील अग्रगण्य कंपनी ‘क्वालिटी वॉल्स इंडिया’च्या (Kwality Wall’s India) धोरणात्मक रचनेत अत्यंत महत्त्वाचे बदल झाले आहेत. प्राप्त अहवालांनुसार, ‘मॅग्नम आईस्क्रीम नेदरलँड्स’ने आता क्वालिटी वॉल्स इंडियावर पूर्णतः नियंत्रण मिळवले असून, या नवीन अधिग्रहणासह कंपनीला अधिकृतपणे ‘मुख्य प्रवर्तक’ (Promoter) म्हणून वर्गीकृत करण्यात आले आहे. या प्रक्रियेचा एक भाग म्हणून, आतापर्यंत प्रवर्तक पदावर असलेल्या संस्थांना या श्रेणीतून वगळण्यात आले असून, त्यांचे वर्गीकरण आता ‘सार्वजनिक’ (Public) भागधारक म्हणून करण्यात आले आहे. या बदलामुळे कंपनीच्या मालकी हक्काची धुरा आता जागतिक स्तरावरील अनुभवी मॅग्नम समूहाकडे सोपवण्यात आली आहे.
या मालकी हक्काच्या हस्तांतरणासोबतच कंपनीच्या संचालक मंडळातही (Board of Directors) मोठे नेतृत्व बदल करण्यात आले आहेत. कंपनीच्या बोर्डाने अभिजित भट्टाचार्य यांची ‘अध्यक्ष’ (Chairperson) आणि ‘अतिरिक्त संचालक’ (Additional Director) म्हणून नियुक्ती करण्यास मंजुरी दिली आहे. त्यांच्या अनुभवाचा लाभ कंपनीच्या भविष्यातील विस्तारासाठी घेतला जाणार आहे. त्याचप्रमाणे, ताहिल तोलोय तानरिदाग्ली यांचीही ‘अतिरिक्त संचालक’ म्हणून निवड करण्यात आली आहे. दुसरीकडे, रितेश तिवारी यांनी अतिरिक्त संचालक पदाचा राजीनामा दिला असून, संचालक मंडळाच्या बैठकीच्या समाप्तीनंतर तो तात्काळ प्रभावाने लागू झाला आहे.
३० मार्च २०२६ रोजी पार पडलेल्या महत्त्वपूर्ण बैठकीत संचालक मंडळाने समभागांचे हस्तांतरण, प्रवर्तकांचे पुनर्वर्गीकरण आणि नवीन नियुक्त्यांची अधिकृत नोंद घेतली आहे. या बदलांमुळे क्वालिटी वॉल्स इंडियाच्या धोरणात्मक दिशेत मोठी सुधारणा होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
हिंदुस्थान युनिलिव्हर’कडून आईस्क्रीम व्यवसायाचे यशस्वी विलगीकरण; ‘क्वालिटी वॉल्स’ची स्वतंत्र सूचिबद्धता आणि मॅग्नमचा महत्त्वपूर्ण प्रवेश-
भारतीय एफएमसीजी (FMCG) क्षेत्रातील दिग्गज कंपनी ‘हिंदुस्थान युनिलिव्हर लिमिटेड’ने (HUL) आपल्या धोरणात्मक निर्णयानुसार ‘क्वालिटी वॉल्स लिमिटेड’ या आईस्क्रीम व्यवसायाचे यशस्वीरीत्या विलगीकरण (Demerger) केले आहे. या प्रक्रियेनंतर, १६ फेब्रुवारी रोजी क्वालिटी वॉल्स या अग्रगण्य आईस्क्रीम ब्रँडची शेअर बाजारात स्वतंत्रपणे नोंदणी करण्यात आली. मात्र, पहिल्याच दिवशी बाजारपेठेत या समभागाची सुरुवात काहीशी मंदीत झाली. ४०.२० रुपये या मूळ इश्यू किमतीच्या तुलनेत २७ टक्के घसरणीसह हा शेअर २९.८ रुपयांवर खुला झाला आणि सत्राच्या अखेरीस तो २९.४ रुपयांवर स्थिरावला. या स्वतंत्र सूचिबद्धतेमुळे क्वालिटी वॉल्स आता एक स्वायत्त अस्तित्व असलेली कंपनी बनली आहे.
या विलगीकरणाच्या पार्श्वभूमीवर, ‘मॅग्नम आईस्क्रीम होल्डिंग्स’ने बाजार नियामक आणि रोखे बाजाराला (Stock Exchange) आधीच सूचित केले होते की, ते क्वालिटी वॉल्स लिमिटेडमधील २६ टक्के भागभांडवल संपादित करण्यास सज्ज आहेत. ‘द हिंदू’ने प्रसिद्ध केलेल्या १६ फेब्रुवारीच्या अहवालानुसार, मॅग्नमचा हा सहभाग कंपनीच्या भविष्यातील विस्तार योजनेचा एक महत्त्वाचा भाग मानला जात आहे. हिंदुस्थान युनिलिव्हरने आपल्या ‘एकात्मिक वार्षिक अहवाल २०२४-२५’ मध्ये या विलगीकरणाचे सविस्तर समर्थन केले आहे. कंपनीच्या मते, आईस्क्रीम व्यवसायाचे कार्य मॉडेल हे इतर उत्पादनांपेक्षा पूर्णपणे भिन्न आहे. आईस्क्रीम व्यवसायासाठी लागणारी स्वतंत्र पुरवठा साखळी (Supply Chain), वितरण व्यवस्था आणि विशेष पायाभूत सुविधा या बाबी विचारात घेऊन हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
आईस्क्रीम व्यवसायाचे स्वतंत्र अस्तित्व आणि ‘HUL’चा नफा दुपटीने वाढला; क्वालिटी वॉल्सच्या विस्ताराचा नवा अध्याय-
हिंदुस्थान युनिलिव्हर लिमिटेडने (HUL) आपल्या आईस्क्रीम व्यवसायाचे, म्हणजेच ‘क्वालिटी वॉल्स’चे विलगीकरण करण्यामागची तांत्रिक आणि आर्थिक कारणे स्पष्ट केली आहेत. कंपनीच्या मते, आईस्क्रीम हा असा व्यवसाय आहे ज्यासाठी उत्पादनापासून ते विक्री केंद्रापर्यंत ‘कोल्ड चेन’ (शीत साखळी) या विशेष पायाभूत सुविधेची नितांत गरज असते. या व्यवसायाचे स्वरूप हे अत्यंत हंगामी (Seasonality) असून, त्यात मोठ्या प्रमाणावर भांडवली गुंतवणुकीची (Capital Intensity) आवश्यकता असते. कंपनीच्या इतर उत्पादनांच्या तुलनेत या व्यवसायाची कार्यपद्धती पूर्णपणे भिन्न असल्याने, हे विलगीकरण ‘हाय ग्रोथ डिमांड स्पेस’ म्हणजेच उच्च वृद्धी असलेल्या क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करण्यास साहाय्यभूत ठरेल, असे कंपनीने आपल्या निवेदनात नमूद केले आहे.
आर्थिक कामगिरीचा विचार करता, क्वालिटी वॉल्स, कॉर्नेटो आणि मॅग्नम यांसारख्या लोकप्रिय ब्रँड्सचा ‘HUL’च्या एकूण उलाढालीमध्ये (Turnover) ३ टक्क्यांचा वाटा होता. दरम्यान, हिंदुस्थान युनिलिव्हरच्या नफ्यामध्ये मोठी झेप पाहायला मिळाली आहे. आर्थिक वर्ष २०२३ ते २०२४ या काळात तिसऱ्या तिमाहीत कंपनीचा सरासरी निव्वळ नफा २,६५९ कोटी रुपये इतका होता. मात्र, २०२५ च्या तिसऱ्या तिमाहीत हा नफा तब्बल ६,६०३ कोटी रुपयांवर पोहोचला आहे. हा नफा मागील वर्षाच्या याच कालावधीच्या तुलनेत २.२ पटीने अधिक आहे. विशेष म्हणजे, कंपनीच्या नफ्यातील ही विक्रमी वाढ आणि व्यवसायाचे विलगीकरण या दोन्ही प्रक्रिया एकाच कालखंडात पार पडल्या आहेत.
‘क्वालिटी वॉल्स’च्या बाजारपेठेतील विस्ताराबद्दल माहिती देताना कंपनीने सांगितले की, सध्या हा ब्रँड भारतातील ४०० शहरांमध्ये आपले भक्कम स्थान राखून आहे. देशभरातील २,००,००० हून अधिक किरकोळ विक्री दुकाने आणि १५,००० हून अधिक फिरत्या गाड्यांच्या (Push Carts) माध्यमातून क्वालिटी वॉल्सचे जाळे विणले गेले आहे.
