Massive Layoff : ई-कॉमर्स क्षेत्रातील दिग्गज कंपनी अॅमेझॉन पुन्हा एकदा मोठ्या प्रमाणावर नोकरकपातीच्या दिशेने जात असल्याचे संकेत मिळत आहेत. विविध अहवालांनुसार, येत्या २७ जानेवारी रोजी अॅमेझॉनकडून कर्मचाऱ्यांच्या नव्या फेरीतील कपातीची अधिकृत घोषणा होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. या प्रस्तावित निर्णयामुळे जगभरातील सुमारे १६ हजार कर्मचाऱ्यांच्या नोकऱ्यांवर गंडांतर येण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
ही संभाव्य नोकरकपात अॅमेझॉनच्या व्यापक पुनर्रचना प्रक्रियेचा एक भाग असल्याचे सांगितले जात आहे. कंपनी आपल्या कार्यपद्धती अधिक कार्यक्षम करण्याच्या दृष्टीने संघटनात्मक बदल राबवत असून, त्याअंतर्गत काही विभागांचे पुनरावलोकन आणि खर्च कपातीचे निर्णय घेतले जात आहेत.
मिळालेल्या माहितीनुसार, ही प्रक्रिया तात्पुरती नसून दीर्घकालीन धोरणाचा भाग आहे. अॅमेझॉनकडून २०२६ च्या मध्यापर्यंत टप्प्याटप्प्याने एकूण सुमारे ३० हजार कॉर्पोरेट पदे कमी केली जाण्याची शक्यता आहे. या निर्णयाचा सर्वाधिक परिणाम व्यवस्थापकीय, तांत्रिक आणि प्रशासकीय विभागांतील कर्मचाऱ्यांवर होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
जागतिक आर्थिक अनिश्चितता, तांत्रिक क्षेत्रातील बदलते प्रवाह आणि खर्च नियंत्रणाची गरज यामुळे अनेक बहुराष्ट्रीय कंपन्या पुनर्रचनेच्या मार्गावर आहेत. अॅमेझॉनचा हा निर्णयही त्याच पार्श्वभूमीवर घेतला जात असल्याचे म्हटले जात आहे.
विशेष म्हणजे, अॅमेझॉनकडून होऊ घातलेली ही नोकरकपात यावेळी भौगोलिक दृष्ट्या अधिक व्यापक स्वरूपाची असण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. मागील फेऱ्यांच्या तुलनेत या टप्प्यातील कर्मचारी कपातीचा परिणाम जगभरातील विविध कार्यालयांवर जाणवण्याची शक्यता असून, विशेषतः भारतातील टीम्सवर त्याचा अधिक प्रभाव पडण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात येत आहे.
अहवालांनुसार, अॅमेझॉनने आपल्या काही आंतरराष्ट्रीय कार्यसंघांचे पुनर्मूल्यांकन सुरू केले असून, खर्च नियंत्रण आणि कार्यक्षमता वाढवण्याच्या उद्देशाने काही विभागांमध्ये मनुष्यबळ कमी करण्याचा विचार केला जात आहे. भारतातील तांत्रिक, सहाय्यक तसेच व्यवस्थापकीय विभागांतील काही पदांवर याचा परिणाम होऊ शकतो, अशी चर्चा उद्योगक्षेत्रात सुरू आहे.
भारत हा अॅमेझॉनसाठी एक महत्त्वाचा बाजार आणि कार्यकेंद्र असला, तरी जागतिक पुनर्रचना धोरणाअंतर्गत येथेही बदल अपरिहार्य ठरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. या संभाव्य निर्णयामुळे संबंधित कर्मचाऱ्यांमध्ये चिंता निर्माण झाली असून, कंपनीकडून अधिकृत स्पष्टीकरणाकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
भारतामधील अॅमेझॉन कर्मचाऱ्यांना येत्या काळात मोठा फटका बसण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. Blind आणि Reddit यांसारख्या व्यावसायिक चर्चांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर सध्या कर्मचाऱ्यांमध्ये या संदर्भात जोरदार चर्चा सुरू आहे. त्याचबरोबर विविध माध्यमांमधूनही अॅमेझॉनकडून लवकरच अधिकृत घोषणा होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
या चर्चांनुसार, प्रस्तावित नोकरकपातीचा परिणाम केवळ मर्यादित विभागांपुरता न राहता कंपनीच्या काही अत्यंत महत्त्वाच्या व्यवसाय घटकांवरही होऊ शकतो. विशेषतः Amazon Web Services (AWS) आणि Prime Video यांसारख्या प्रमुख विभागांतील कर्मचाऱ्यांवर या छाटणीचा फटका बसण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
AWS हा अॅमेझॉनच्या महसुलाचा कणा मानला जातो, तर Prime Video हे कंपनीच्या डिजिटल मनोरंजन क्षेत्रातील महत्त्वाचे व्यासपीठ आहे. त्यामुळे या विभागांतील संभाव्य कर्मचारी कपात ही अॅमेझॉनच्या व्यापक पुनर्रचना धोरणाचा भाग असल्याचे मानले जात आहे. खर्च नियंत्रण, कार्यक्षमता वाढवणे आणि बदलत्या जागतिक आर्थिक परिस्थितीशी जुळवून घेणे, या उद्देशाने हे निर्णय घेतले जात असल्याची चर्चा उद्योगक्षेत्रात सुरू आहे.
ई-कॉमर्स क्षेत्रातील आघाडीची कंपनी अॅमेझॉनकडील पुनर्रचना प्रक्रिया २०२५ च्या अखेरीस सुरू झाली होती. या प्रक्रियेच्या पहिल्या टप्प्यात, ऑक्टोबर २०२५ मध्ये कंपनीने सुमारे १४ हजार व्हाइट-कॉलर अर्थात कॉर्पोरेट पदांवर कार्यरत असलेल्या कर्मचाऱ्यांना कामावरून कमी केल्याची अधिकृत माहिती समोर आली होती. हा निर्णय खर्च नियंत्रण आणि कार्यपद्धती अधिक परिणामकारक करण्याच्या उद्देशाने घेण्यात आल्याचे कंपनीकडून स्पष्ट करण्यात आले होते.
दरम्यान, अॅमेझॉनकडून आणखी मोठ्या प्रमाणावर नोकरकपात होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. ‘रॉयटर्स’च्या एका अहवालानुसार, २०२५ च्या अखेरीस सुमारे ३० हजार कॉर्पोरेट पदे कमी करण्याचा व्यापक आराखडा कंपनीने आखला होता. त्यानुसार पहिल्या टप्प्यात १४ हजार नोकऱ्या कमी करण्यात आल्या असून, आता दुसऱ्या टप्प्यात आणखी सुमारे १६ हजार कर्मचाऱ्यांना कामावरून कमी केले जाण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
हा दुसरा टप्पा प्रत्यक्षात आला, तर अॅमेझॉनमधील एकूण नोकरकपात जवळपास ३० हजारांपर्यंत पोहोचू शकते. असे झाल्यास, ही कपात २०२२ आणि २०२३ या कालावधीत झालेल्या सुमारे २७ हजार कर्मचाऱ्यांच्या नोकरकपातीपेक्षाही अधिक मोठी ठरेल. त्यामुळे अॅमेझॉनच्या कॉर्पोरेट कार्यसंस्कृतीत मोठा बदल होण्याची चिन्हे दिसून येत आहेत. सध्या अॅमेझॉनकडे जगभरात सुमारे १५.७ लाख कर्मचारी कार्यरत आहेत. यामध्ये गोदामे, वितरण व्यवस्था आणि तांत्रिक सेवांमधील कर्मचारी मोठ्या प्रमाणावर आहेत. मात्र प्रस्तावित नोकरकपातीचा मुख्य फटका सुमारे ३.५ लाखांच्या कॉर्पोरेट वर्कफोर्सला बसण्याची शक्यता आहे.
अॅमेझॉनमधील आगामी कपातीचा विविध विभागांवर होणारा संभाव्य परिणाम-
जागतिक पातळीवरील आर्थिक बदल, खर्च नियंत्रणाची धोरणे आणि कार्यक्षमता वाढविण्याच्या प्रयत्नांचा परिणाम म्हणून अॅमेझॉन कंपनीकडून आगामी काळात कर्मचारी कपातीची शक्यता वर्तविण्यात येत आहे. या संभाव्य निर्णयाचा फटका अॅमेझॉनच्या अनेक महत्त्वाच्या विभागांना बसण्याची चिन्हे असून, कंपनीच्या अंतर्गत रचनेत लक्षणीय बदल होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
या कपातीचा सर्वाधिक परिणाम AWS (Amazon Web Services) या क्लाउड सेवा विभागावर होण्याची शक्यता आहे. अॅमेझॉनच्या महसुलाचा मोठा हिस्सा AWS कडून मिळत असला, तरी वाढती स्पर्धा, ग्राहकांकडील खर्चात घट आणि कार्यक्षमतेवर वाढलेला भर यामुळे या विभागात मनुष्यबळाचे पुनर्मूल्यांकन केले जाऊ शकते.
याशिवाय Prime Video या डिजिटल मनोरंजन विभागावरही या निर्णयाचा प्रभाव पडण्याची शक्यता आहे. कंटेंट निर्मितीवरील वाढता खर्च, काही प्रकल्पांना अपेक्षित प्रतिसाद न मिळणे आणि नफा-केंद्रित धोरणे यामुळे या विभागातील काही पदे कमी होऊ शकतात.
अॅमेझॉनच्या Retail Operations म्हणजेच किरकोळ व्यापार संचालन विभागातही बदल अपेक्षित आहेत. पुरवठा साखळी, गोदाम व्यवस्थापन, तसेच ग्राहक सेवा यांसारख्या क्षेत्रांत स्वयंचलन (Automation) वाढत असल्याने मानवी हस्तक्षेपाची गरज तुलनेने कमी होत आहे. परिणामी, या विभागातील काही भूमिका अप्रासंगिक ठरण्याची शक्यता आहे.
तसेच People Experience and Technology (PXT) हा अॅमेझॉनचा अंतर्गत मानव संसाधन (HR) विभागही या कपातीपासून अलिप्त राहण्याची शक्यता कमी आहे. कर्मचारी व्यवस्थापन, भरती प्रक्रिया आणि अंतर्गत तंत्रज्ञानाशी संबंधित कामांमध्ये कार्यक्षमतेसाठी पुनर्रचना केली जाऊ शकते.
विशेष बाब म्हणजे, भारतातील अॅमेझॉनच्या बेंगळुरू, हैदराबाद आणि चेन्नई येथील कॉर्पोरेट कार्यालयांमधील टीम्स यावेळी अधिक असुरक्षित मानल्या जात आहेत. या शहरांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर तांत्रिक, व्यवस्थापकीय आणि सहाय्यक विभाग कार्यरत असून, जागतिक धोरणांचा थेट परिणाम भारतीय टीम्सवर होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
एकूणच, अॅमेझॉनकडून होऊ घातलेल्या या संभाव्य कपातीमुळे कंपनीच्या कार्यपद्धतीत बदल होण्याबरोबरच अनेक कर्मचाऱ्यांच्या भवितव्याबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.
अॅमेझॉनमधील नोकरकपात कधी सुरू होईल?
अॅमेझॉन कंपनीकडून आगामी नोकरकपातीसंदर्भातील अंदाजानुसार प्रक्रिया २७ जानेवारीच्या आठवड्याच्या सुरुवातीला सुरू होण्याची शक्यता आहे. हे संकेत मुख्यत्वे Reddit, Blind आणि LinkedIn या व्यावसायिक नेटवर्किंग आणि कर्मचाऱ्यांच्या मंचांवरून मिळाले आहेत, जिथे अनेक कर्मचाऱ्यांनी स्वतःच्या अनुभवांवर आधारित माहिती शेअर केली आहे. Blind वरील काही पोस्टनुसार, काही मॅनेजर्स आणि वरिष्ठ अधिकारी आधीच कर्मचाऱ्यांना कपातीसंदर्भात सूचित करण्यास सुरुवात केली आहे.
काही अहवालांमध्ये असेही म्हटले गेले आहे की, Performance Improvement Plan (PIP) वर असलेल्या कर्मचाऱ्यांना प्रथमच नोटीस दिली जाऊ शकते. ही प्रक्रिया कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या कामगिरीच्या आधारावर पुढील उपाययोजना स्पष्ट करण्याचा एक मार्ग आहे. याशिवाय, सध्या १,००० ते २,००० कर्मचाऱ्यांना WARN नोटिस पाठवण्यात आलेली असल्याची माहितीही आढळते. अमेरिकेच्या कायद्यानुसार, मोठ्या प्रमाणावर नोकरकपात करण्यापूर्वी अशा नोटिसा देणे अनिवार्य आहे, जेणेकरून कर्मचाऱ्यांना बदलासाठी पुरेसा वेळ आणि तयारी मिळेल.
तथापि, अद्याप अॅमेझॉन कंपनीकडून या कपातीसंबंधी कोणतीही अधिकृत घोषणा करण्यात आलेली नाही. त्यामुळे सध्याची माहिती कर्मचाऱ्यांच्या संकेतांवर आणि इतर माध्यमांवर आधारित आहे. नोकरकपातीच्या संभाव्य प्रक्रियेमुळे कर्मचाऱ्यांमध्ये असुरक्षितता निर्माण झाली असून, तंत्रज्ञान क्षेत्रातही या घडामोडींवर लक्ष केंद्रित झाले आहे.
अॅमेझॉनमधील नोकरकपातीमागील कारण-
अॅमेझॉनच्या CEO अँडी जॅसी यांच्या मते, कंपनीकडून होणारी ही नोकरकपात तात्काळ खर्च वाचवण्यासाठी किंवा AI (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) मुळे नसून, कंपनीच्या संरचनात्मक बदलांसाठी आहे. जॅसी यांनी स्पष्ट केले आहे की, ही प्रक्रिया कंपनीला दीर्घकालीन कार्यक्षमता आणि निर्णयक्षमता सुधारण्यासाठी राबवली जात आहे, ज्यामुळे व्यवसायिक कार्यप्रणाली अधिक गतीशील आणि परिणामकारक होईल.
ते म्हणतात की, गेल्या काही वर्षांत अॅमेझॉनचा वेगाने विस्तार झाल्यामुळे अनेक नवीन व्यवस्थापन स्तर तयार झाले आहेत. या अतिरिक्त स्तरांमुळे निर्णय घेण्याची प्रक्रिया मंदावली आहे आणि नवकल्पनांचा वेगही प्रभावित झाला आहे. अशा परिस्थितीत, कंपनीमध्ये अनावश्यक नोकरशाही (bureaucracy) वाढल्याचे दिसून आले आहे.
CEO जॅसी यांचे म्हणणे आहे की, या छाटणीचे मुख्य उद्देश म्हणजे हे अतिरिक्त स्तर कमी करून कंपनीच्या कार्यसंरचनेत सुलभता आणणे, कर्मचार्यांच्या भूमिकांमध्ये स्पष्टता निर्माण करणे आणि नवकल्पना सुलभ करण्यासाठी निर्णय प्रक्रियेला वेग देणे. यामुळे दीर्घकालीन दृष्टिकोनातून अॅमेझॉनची उत्पादकता आणि प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता वाढेल.
अॅमेझॉनमधील नोकरकपातीवर AI चा अप्रत्यक्ष प्रभाव-
जरी अॅमेझॉनकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे की, कंपनी थेट कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) मुळे नोकरकपात करत नाही, तरी AI हा कंपनीच्या संरचनात्मक पुनर्रचनेतील महत्त्वाचा घटक ठरत आहे. विशेषतः HR, सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंट आणि कस्टमर सपोर्ट यांसारख्या विभागांत अॅमेझॉन मोठ्या प्रमाणावर ऑटोमेशन वापरत आहे.
ऑटोमेशनमुळे त्या क्षेत्रातील अनेक प्रक्रियांची कार्यक्षमता वाढली असली, तरी परिणामी मधल्या व्यवस्थापनातील आणि प्रशासकीय भूमिकांमध्ये कपात होण्याचे चित्र स्पष्ट होत आहे. उत्पादन किंवा सेवा थेट तयार न करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांवर याचा परिणाम जास्त जाणवतो.
ही नोकरकपात अॅमेझॉनसाठी दुसरी मोठी फेरी ठरणार असल्याचे दिसून येत आहे. विशेषतः भारतातील टेक्नॉलॉजी कर्मचाऱ्यांसाठी येणारे दिवस अनिश्चिततेने भरलेले असणार आहेत. नोकरकपातीमुळे या कर्मचाऱ्यांच्या भवितव्याबाबत तणाव निर्माण झाला आहे, कारण कंपनीच्या पुढील धोरणांबाबत अद्याप अधिकृत माहिती मिळालेली नाही.
एकूणच, AI चा प्रभाव थेट नसला तरी, कंपनीच्या पुनर्रचना धोरणावर आणि कर्मचार्यांच्या भूमिकांवर अप्रत्यक्ष परिणाम होत असल्याचे लक्षात येते. यामुळे कर्मचार्यांना कामकाजातील बदलांसाठी आधीच तयारी ठेवावी लागणार आहे.
हे देखील वाचा – Mass Shooting During Football Match : फुटबॉल सामन्यात दहशत; मेक्सिकोत फुटबॉल सामन्यादरम्यान अंदाधुंद गोळीबार, ११ जणांचा मृत्यू
