Nipah Virus Symptoms : भारतातील पश्चिम बंगाल राज्यात निपाह व्हायरसचे नवीन रुग्ण आढळल्याने संपूर्ण आशिया खंडात चिंतेचे वातावरण पसरले आहे. थायलंड, सिंगापूर, हाँगकाँग आणि मलेशिया यांसारख्या देशांनी त्यांच्या स्क्रीनिंग आणि टेस्टिंग प्रक्रियेत मोठी वाढ केली आहे. निपाह हा दुर्मिळ असला तरी अत्यंत घातक व्हायरस मानला जातो, ज्याचा मृत्यूदर ४० ते ७५ टक्क्यांपर्यंत असू शकतो.
निपाह व्हायरस म्हणजे काय आणि तो कसा पसरतो?
तज्ज्ञांच्या मते, निपाह हा एक ‘झुनोटिक’ आजार आहे, जो प्राण्यांकडून मानवांमध्ये पसरतो.
- प्रमुख स्त्रोत: हा व्हायरस प्रामुख्याने वटवाघळांपासून पसरतो.
- संसर्ग: वटवाघळांची लाळ किंवा लघवी लागलेली फळे खाल्ल्याने मानवाला संसर्ग होतो. विशेषतः कच्चा खजुराचा रस किंवा अर्धवट खाल्लेली फळे खाणे धोक्याचे ठरू शकते.
- इतर प्राणी: वटवाघळांशिवाय डुक्कर, कुत्रे, मांजरी आणि घोडे यांसारख्या प्राण्यांनाही हा संसर्ग होऊ शकतो.
लक्षणे दिसण्यासाठी किती वेळ लागतो?
निपाह व्हायरसचा सर्वात धोकादायक पैलू म्हणजे त्याचा ‘इन्क्युबेशन पिरीयड’. संसर्ग झाल्यानंतर लक्षणे दिसण्यासाठी साधारण ५ ते १४ दिवस लागतात. मात्र, काही प्रकरणांमध्ये ही लक्षणे दिसण्यासाठी ४५ दिवसांचा काळही लागू शकतो. या काळात रुग्ण निरोगी वाटत असला तरी तो इतरांना संसर्ग देऊ शकतो.
निपाहची सुरुवातीची लक्षणे
सुरुवातीला हा आजार सामान्य तापासारखा वाटतो, त्यामुळे लोक याकडे दुर्लक्ष करतात.
- तीव्र ताप आणि डोकेदुखी
- स्नायू दुखणे आणि थकवा जाणवणे
- घसा खवखवणे
- श्वास घेण्यास त्रास होणे
गंभीर परिणाम आणि मेंदूवर सूज
निपाह व्हायरसचा संसर्ग वाढल्यास सुमारे २५ टक्के रुग्णांमध्ये मेंदूशी संबंधित समस्या उद्भवतात. यामुळे मानसिक गोंधळ, वर्तनातील बदल, झटके येणे आणि रुग्ण कोमात जाण्याची शक्यता असते. यालाच ‘एन्सेफलायटीस’ (मेंदूला सूज येणे) असे म्हणतात. काही रुग्णांमध्ये बरे झाल्यानंतर अनेक महिन्यांनी मज्जासंस्थेशी संबंधित समस्या पुन्हा उद्भवू शकतात.
बचावासाठी काय करावे?
- सध्या निपाहवर कोणतेही विशिष्ट औषध किंवा लस उपलब्ध नाही. त्यामुळे प्रतिबंध हाच एकमेव मार्ग आहे:
- संशयित रुग्णांच्या थेट संपर्कात येणे टाळा आणि लक्षणे दिसल्यास त्वरित स्वतःला वेगळे (आयसोलेशन) करून डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
- झाडावरून पडलेली किंवा पक्षांनी कुरतडलेली फळे खाऊ नका.
- खजुराचा किंवा इतर फळांचा रस पिण्यापूर्वी तो स्वच्छ असल्याची खात्री करा.
