Pakistan Airstrikes Hit Kabul : दक्षिण आशियातील भूराजकीय तणाव पुन्हा एकदा टोकाला पोहोचला असून, काल रात्री पाकिस्तानी हवाई दलाने अफगाणिस्तानच्या सीमा ओलांडून थेट राजधानी काबूलवर भीषण हवाई हल्ले केले. या आक्रमणामध्ये मानवी हक्कांचे उघड उल्लंघन करत एका रुग्णालयालाही लक्ष्य करण्यात आले आहे. एका आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्थेने दिलेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, या दुर्दैवी घटनेत तब्बल ४०० निष्पाप नागरिकांचा मृत्यू झाला असून, २५० हून अधिक लोक गंभीररीत्या जखमी झाले आहेत.
मध्यरात्रीचा थरार आणि राजधानीत हाहाकार-
सोमवारी रात्री जेव्हा काबूलमधील नागरिक निद्राधीन होते, तेव्हा पाकिस्तानी हवाई दलाच्या लढाऊ विमानांनी अफगाणिस्तानच्या हवाई क्षेत्रात घुसखोरी केली. राजधानी काबूलमधील अनेक नागरी वस्त्यांवर बॉम्बवर्षाव करण्यात आला. स्फोटांच्या तीव्रतेने संपूर्ण काबूल शहर हादरून गेले.
काबूल हादरले! व्यसनमुक्ती केंद्रावर पाकिस्तानी लढाऊ विमानांचा बॉम्बवर्षाव; तालिबानचा तीव्र संताप आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर निषेध-
अफगाणिस्तानची राजधानी काबूलमध्ये सोमवारी रात्री झालेल्या पाकिस्तानी हवाई दलाच्या हल्ल्याने भीषण स्वरूप धारण केले आहे. अधिकच्या माहिती नुसार काबूलमधील दारुलअमान, अरजान किंमत, खैरखाना आणि अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जाणाऱ्या काबूल आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या परिसरात एकामागून एक भीषण स्फोट झाले. या स्फोटांच्या आवाजासोबतच अनेक ठिकाणी गोळीबाराच्या फैरी झाडल्या गेल्याने संपूर्ण शहरात भीतीचे आणि दहशतीचे वातावरण निर्माण झाले होते.
व्यसनमुक्ती केंद्राला केले लक्ष्य: तालिबानचा गंभीर आरोप-
तालिबान सरकारचे अधिकृत प्रवक्ते जबीहुल्लाह मुजाहिद यांनी या हल्ल्याचा तपशील देताना पाकिस्तानवर अत्यंत गंभीर आरोप केले आहेत. मुजाहिद यांच्या दाव्यानुसार, पाकिस्तानी वायुसेनेने काबूलमधील एका व्यसनमुक्ती रुग्णालयावर (Drug Rehabilitation Hospital) थेट बॉम्ब टाकले आहेत. एका वैद्यकीय संस्थेला अशा प्रकारे लक्ष्य करणे हे युद्धनीतीच्या आणि मानवी मूल्यांच्या पूर्णतः विरोधात असल्याचे त्यांनी नमूद केले. रुग्णालयासारख्या ठिकाणी जिथे रुग्ण उपचार घेत होते, तिथे अशा प्रकारचा हल्ला होणे हे अत्यंत दुर्दैवी आणि संतापजनक मानले जात आहे.
‘मानवतेविरुद्धचा गुन्हा’ आणि सार्वभौमत्वाचे उल्लंघन-
तालिबान सरकारने या हवाई हल्ल्याचा अत्यंत कडक शब्दांत निषेध केला आहे. पाकिस्तानने केलेल्या या कृत्याला त्यांनी ‘मानवतेविरुद्धचा गुन्हा’ असे संबोधले आहे. अफगाणिस्तानच्या हवाई हद्दीचे (Airspace) उघडपणे उल्लंघन करून पाकिस्तानने आंतरराष्ट्रीय कायद्यांना केराची टोपली दाखवल्याचे तालिबानने म्हटले आहे. शेजारील राष्ट्राच्या सार्वभौमत्वावर अशा प्रकारे केलेला घाला हा शांतता प्रस्थापित करण्याच्या प्रयत्नांना मोठा तडा देणारा आहे, अशी भूमिका अफगाणिस्तानने मांडली आहे.
राजधानीतील परिस्थिती आणि गोंधळ-
हवाई हल्ल्यांनंतर काबूलमधील जनजीवन पूर्णतः विस्कळीत झाले असून, विमानतळ परिसरातील स्फोटांमुळे हवाई वाहतुकीवरही परिणाम झाला आहे. दारुलअमान आणि खैरखाना यांसारख्या रहिवासी आणि प्रशासकीय भागांमध्ये झालेल्या स्फोटांमुळे मालमत्तेचे प्रचंड नुकसान झाले आहे. प्रत्यक्षदर्शींच्या माहितीनुसार, आकाशातून पडणाऱ्या बॉम्बमुळे आणि जमिनीवर सुरू असलेल्या गोळीबारामुळे नागरिकांनी जीव वाचवण्यासाठी सुरक्षित स्थळांचा आसरा घेतला.
तणाव वाढण्याची शक्यता-
या हल्ल्यामुळे दोन्ही देशांमधील राजनैतिक आणि लष्करी संबंध आता अत्यंत नाजूक वळणावर आले आहेत. अफगाणिस्तानच्या हवाई हद्दीतील या घुसखोरीला तालिबान सरकार कसे प्रत्युत्तर देते, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
पाकिस्तान काय म्हणाल?
अफगाणिस्तानची राजधानी काबूलवर झालेल्या हवाई हल्ल्यांनंतर निर्माण झालेल्या वादावर पाकिस्तानने आपली अधिकृत आणि सविस्तर भूमिका मांडली आहे. रुग्णालय आणि निवासी क्षेत्रावर हल्ला केल्याचे अफगाणिस्तानचे सर्व आरोप पाकिस्तानने पूर्णतः फेटाळून लावले आहेत. हे आरोप केवळ जागतिक स्तरावर जनमताची दिशाभूल करण्यासाठी आणि सहानुभूती मिळवण्यासाठी केले जात असल्याचा दावा पाकिस्तानने केला आहे. काबूलमधील कोणत्याही आरोग्य केंद्राला किंवा नागरी वस्तीला लक्ष्य केले नसल्याचे पाकिस्तानकडून पुन्हा एकदा ठामपणे सांगण्यात आले आहे.
पाकिस्ता कडून कारवाईचे समर्थन-
पाकिस्तानच्या माहिती मंत्रालयाने सामाजिक माध्यमांवरील (सोशल मीडिया) एका अधिकृत निवेदनाद्वारे या लष्करी कारवाईचे उद्दिष्ट स्पष्ट केले आहे. पाकिस्तानने म्हटले आहे की, ही कारवाई केवळ अफगाण तालिबानच्या त्या लष्करी तळांविरुद्ध आणि पायाभूत सुविधांविरुद्ध होती, ज्यांचा वापर दहशतवादी कारवायांना पाठबळ देण्यासाठी केला जात होता. या हल्ल्यांमध्ये अत्यंत अचूकता (Precision) पाळण्यात आली असून, केवळ तांत्रिक उपकरणे आणि दारूगोळ्याच्या गोदामांनाच लक्ष्य करण्यात आले आहे.
स्वसंरक्षणासाठी केलेली कारवाई-
पाकिस्तानच्या मते, ज्या तळांवर हे हल्ले करण्यात आले, त्या ठिकाणांचा वापर करून निष्पाप पाकिस्तानी नागरिकांविरुद्ध हल्ले नियोजित केले जात होते. पाकिस्तानच्या अंतर्गत सुरक्षिततेला धोका निर्माण करणाऱ्या घटकांचा बीमोड करण्यासाठी ही सीमापार कारवाई करणे अपरिहार्य होते, असा युक्तिवाद पाकिस्तानच्या माहिती मंत्रालयाने केला आहे. ही कारवाई कोणत्याही सामान्य नागरिकांच्या विरोधात नसून केवळ दहशतवाद्यांची ताकद मोडीत काढण्यासाठी होती, असेही त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
अफवांचे खंडन आणि सत्यतेचा दावा
अफगाणिस्तानकडून रुग्णालयावर बॉम्बफेक झाल्याचे जे चित्र रंगवले जात आहे, तो केवळ एक बनाव असल्याचे पाकिस्तानने म्हटले आहे. दहशतवादी तळांच्या ठिकाणी असलेले दारूगोळ्याचे साठे नष्ट करताना मोठे स्फोट झाले, ज्याचा वापर अफगाणिस्तान चुकीच्या पद्धतीने प्रसिद्धी मिळवण्यासाठी करत असल्याचा आरोप पाकिस्तानने केला आहे. पाकिस्तानने आपल्या निवेदनात असेही नमूद केले की, आपल्या सीमांचे संरक्षण करणे आणि दहशतवाद्यांचे सुरक्षित आश्रयस्थान उद्ध्वस्त करणे हा त्यांचा सार्वभौम अधिकार आहे.
हवाई हल्ल्यात २००० खाटांचे रुग्णालय उद्ध्वस्त; ढिगाऱ्यांतून मृतदेहांचा खच बाहेर, काबूलमध्ये रक्ताचा सडा आणि आर्तकिंकाळ्या-
अफगाणिस्तानच्या राजधानीत झालेल्या पाकिस्तानी हवाई हल्ल्याने एका मोठ्या मानवी संकटाचे रूप धारण केले आहे. या भीषण हल्ल्यामध्ये काबूलमधील एका अवाढव्य, २००० खाटांच्या रुग्णालयाचे प्रचंड नुकसान झाले असून, आरोग्य व्यवस्थेचा कणाच मोडून पडला आहे. अफगाणिस्तान सरकारच्या माहितीनुसार, हा हल्ला सोमवारी रात्री स्थानिक वेळेनुसार साधारण ९ वाजता झाला, ज्याने शांत असलेल्या शहराला मृत्यूच्या छायेखाली लोटले.
रात्री नऊचा तो काळरात्र ठरणारा क्षण-
अफगाणिस्तान सरकारचे उपप्रवक्ते हमदुल्लाह फितरत यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘X’ (ट्विटर) वर या घटनेची अधिकृत माहिती दिली. त्यांनी नमूद केले की, रात्रीच्या सुमारास जेव्हा रुग्णालयात रुग्ण आणि त्यांचे नातेवाईक विश्रांती घेत होते, तेव्हा अचानक झालेल्या बॉम्बवर्षावाने सर्व काही होत्याचे नव्हते झाले. २००० खाटांची क्षमता असलेल्या या मोठ्या रुग्णालयावर झालेल्या हल्ल्यामुळे इमारतीचा मोठा भाग कोसळला असून वैद्यकीय उपकरणे आणि औषधसाठा जळून खाक झाला आहे.
हृदयद्रावक दृश्य: आग आणि मृतदेहांचा खच-
हल्ल्यानंतर काही तासांतच जेव्हा प्रसारमाध्यमांची पथके घटनास्थळी पोहोचली, तेव्हा तिथे अत्यंत विदारक दृश्य पाहायला मिळाले. रुग्णालयाच्या काही भागांत अजूनही आगीचे लोळ उठत होते आणि धुराचे लोट आकाशात पसरले होते. प्रत्यक्षदर्शींच्या माहितीनुसार, बचावकार्य सुरू असताना ३० हून अधिक मृतदेह स्ट्रेचरवरून बाहेर काढले जात होते. रक्ताने माखलेले स्ट्रेचर आणि नातेवाईकांचा टाहो यामुळे संपूर्ण परिसर सुन्न झाला होता. अनेक रुग्ण जे शस्त्रक्रिया विभागात किंवा अतिदक्षता विभागात होते, त्यांना बाहेर पडण्याची संधीच मिळाली नाही.
मृतांच्या संख्येत वाढ होण्याची भीती-
रुग्णालय प्रशासनाने दिलेल्या माहितीनुसार, हल्ल्याच्या वेळी रुग्णालयात क्षमतेपेक्षा जास्त रुग्ण उपचार घेत होते. एकाच वेळी २००० खाटांच्या रुग्णालयाला लक्ष्य केल्यामुळे मृतांचा आणि जखमींचा अधिकृत आकडा प्राथमिक अंदाजापेक्षा कितीतरी पटीने जास्त असण्याची शक्यता आहे.
मानवतेचा टाहो! अफगाण क्रिकेटपटू राशिद खानकडून पाकिस्तानी हल्ल्यांचा तीव्र निषेध; संयुक्त राष्ट्रांकडे (UN) सखोल चौकशीची मागणी-
अफगाणिस्तानची राजधानी काबूलवर झालेल्या भीषण हवाई हल्ल्यानंतर संपूर्ण जगातून संताप व्यक्त होत असतानाच, आता क्रीडा विश्वातूनही याविरुद्ध आवाज उठवला गेला आहे. अफगाणिस्तानचा जागतिक कीर्तीचा क्रिकेटपटू राशिद खान याने या हल्ल्यांचा तीव्र शब्दांत निषेध केला असून, निष्पाप नागरिकांच्या मृत्यूवर तीव्र दुःख व्यक्त केले आहे. रक्ताच्या नात्यापेक्षाही मोठे असलेल्या आपल्या देशवासीयांवरील या अन्यायाविरुद्ध राशिदने सोशल मीडियाच्या माध्यमातून जागतिक समुदायाचे लक्ष वेधून घेतले आहे.
“सामान्य नागरिकांचे बळी घेणे हा युद्धगुन्हाच”-
राशिद खानने आपल्या अधिकृत सोशल मीडिया खात्यावरून एक भावूक आणि परखड पोस्ट शेअर केली आहे. त्याने म्हटले की, “काबूलमध्ये झालेल्या या हवाई हल्ल्यांमुळे संपूर्ण अफगाणिस्तान शोकाकुल आहे. या हल्ल्यांमध्ये ज्यांचा राजकारणाशी किंवा युद्धाशी काहीही संबंध नाही, अशा सामान्य नागरिकांनी आपला जीव गमावला आहे. अत्यंत खेदजनक बाब म्हणजे, हे हल्ले केवळ लष्करी तळांपुरते मर्यादित न राहता घरे, शाळा आणि रुग्णालयांच्या परिसरातही झाले आहेत.” राशिदने पुढे ठामपणे नमूद केले की, नागरी वस्त्यांवर हल्ला करणे हा आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार एक गंभीर ‘युद्धगुन्हा’ (War Crime) आहे, मग तो हल्ला जाणूनबुजून केला असो वा तांत्रिक चुकीमुळे.
रमजानच्या पवित्र महिन्यातील क्रौर्य-
सध्या सुरू असलेल्या रमजानच्या पवित्र महिन्याचा संदर्भ देत राशिदने आपला संताप व्यक्त केला. “रमजान हा संयम, शांती आणि प्रार्थनेचा महिना आहे. अशा पवित्र काळात निष्पापांचे रक्त सांडले जाणे, ही बाब अत्यंत क्लेशदायक आणि संतापजनक आहे,” अशा भावना त्याने व्यक्त केल्या. या घटनेमुळे केवळ अफगाणिस्तानमध्येच नव्हे, तर जगभरातील मानवतावाद्यांमध्ये तीव्र असंतोष निर्माण झाला आहे.
संयुक्त राष्ट्रांकडे न्याय मागण्यासाठी साकडे-
केवळ निषेध करून न थांबता, राशिद खानने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर या प्रकरणाचा पाठपुरावा करण्याची मागणी केली आहे. त्याने संयुक्त राष्ट्र (UN) आणि आंतरराष्ट्रीय मानवाधिकार संघटनांना या प्रकरणात तातडीने हस्तक्षेप करण्याचे आवाहन केले आहे. या दुर्दैवी दुहेरी हत्याकांडाची आणि हवाई हल्ल्यांची सखोल व निष्पक्ष चौकशी करण्यात यावी आणि जे कोणी या नरसंहारासाठी जबाबदार असतील, त्यांना आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार कठोर शिक्षा देण्यात यावी, अशी आग्रही मागणी त्याने केली आहे.
पाकिस्तानचे अफगाणिस्तानवर ‘गजब-लिल-हक’ ऑपरेशन; कंधारमध्ये हवाई हल्ले तर तालिबानकडून लष्करी छावणीवर प्रत्युत्तर-
दक्षिण आशियातील दोन शेजारील राष्ट्रांमधील संघर्ष आता टोकाच्या वळणावर पोहोचला आहे. सोमवारी झालेल्या काबूलमधील हल्ल्यांपूर्वी, पाकिस्तानने रविवारी रात्री देखील अफगाणिस्तानच्या कंधार प्रांतात भीषण हवाई हल्ले केले. पाकिस्तानने ही लष्करी कारवाई ‘गजब-लिल-हक’ या विशेष मोहिमेअंतर्गत (ऑपरेशन) राबवल्याचे अधिकृतपणे जाहीर केले आहे. या हल्ल्यांमुळे संतापलेल्या अफगाणिस्तानच्या तालिबान सरकारनेही गप्प न बसता थेट पाकिस्तानच्या लष्करी छावणीला लक्ष्य करत चोख प्रत्युत्तर दिले आहे.
‘गजब-लिल-हक’ मोहिमेचा उद्देश-
पाकिस्तानचे माहिती मंत्री अताउल्लाह तरार यांनी या मोहिमेबाबत सविस्तर माहिती दिली आहे. त्यांच्या दाव्यानुसार, कंधारमधील ज्या ठिकाणांवर हवाई हल्ले करण्यात आले, ती ठिकाणे दहशतवादी संघटनांचे सुरक्षित आश्रयस्थान होती. विशेषतः ‘तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान’ (TTP) सारख्या संघटना या तळांचा वापर करून पाकिस्तानात सीमापार हल्ले करण्याची योजना आखत होत्या. “आपल्या देशाची सुरक्षा धोक्यात आणणाऱ्या कोणत्याही शक्तीला त्यांच्या भूमीवर जाऊन उत्तर देण्याचा अधिकार पाकिस्तानला आहे,” असे तरार यांनी यावेळी निक्षून सांगितले.
तालिबानचा लष्करी पलटवार-
पाकिस्तानच्या या हवाई घुसखोरीला अफगाणिस्तानच्या तालिबान सरकारने तातडीने प्रत्युत्तर दिले. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, अफगाण सैन्याने सीमावर्ती भागातील पाकिस्तानच्या एका महत्त्वाच्या लष्करी छावणीवर (Military Cantonment) हल्ला चढवला. या दोन्ही बाजूंकडून झालेल्या गोळीबारामुळे आणि बॉम्बफेकीमुळे सीमेवर तणाव कमालीचा वाढला असून, दोन्ही देशांनी आपले अतिरिक्त सैन्य सीमा रेषेकडे (Durand Line) रवाना केले आहे. एका सार्वभौम राष्ट्राच्या हद्दीत शिरून केलेले हल्ले खपवून घेतले जाणार नाहीत, अशी भूमिका तालिबानने मांडली आहे.
ड्रोन हल्ल्याचा वाद आणि नागरिक जखमी-
या संघर्षाची ठिणगी गेल्या शुक्रवारीच पडली होती, असा दावा पाकिस्तानने केला आहे. पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने आरोप केला आहे की, शुक्रवारी रात्री अफगाणिस्तानच्या बाजूने पाकिस्तानातील क्वेटा शहरावर ड्रोन हल्ला करण्यात आला होता. या ड्रोनचा मलबा निवासी भागात पडल्यामुळे दोन निष्पाप बालकांसह अनेक नागरिक गंभीर जखमी झाले. याच घटनेचा बदला म्हणून पाकिस्तानने रविवारी रात्री ‘गजब-लिल-हक’ मोहीम राबवली असल्याचे बोलले जात आहे.
पाकिस्तान-अफगाणिस्तान संबंधांत तणाव पराकोटीला; सीमेवर युद्धाचे ढग, ऐतिहासिक संघर्षाचा घटनाक्रम आणि ‘टीटीपी’चा कळीचा मुद्दा-
दक्षिण आशियातील दोन शेजारील राष्ट्रे, पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तान यांच्यातील सीमावादाने आता हिंसक वळण घेतले असून, दोन्ही देशांमध्ये युद्धासारखी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. गेल्या काही आठवड्यांपासून सुरू असलेल्या या संघर्षाची पाळेमुळे खोलवर असून, वारंवार होणाऱ्या हवाई हल्ल्यांमुळे आणि लष्करी चकमकींमुळे संपूर्ण आशिया खंडाची सुरक्षितता धोक्यात आली आहे.
संघर्षाची ठिणगी आणि २२ फेब्रुवारीची कारवाई-
या ताज्या संघर्षाची खरी सुरुवात २२ फेब्रुवारी रोजी झाली, जेव्हा पाकिस्तानने अफगाणिस्तानच्या सीमावर्ती भागांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर हवाई हल्ले चढवले. पाकिस्तानचे उपगृहमंत्री तलाल चौधरी यांनी या कारवाईचे समर्थन करताना असा दावा केला होता की, सीमावर्ती भागांतील ‘तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान’ (TTP) या दहशतवादी संघटनेच्या तळांना यशस्वीपणे लक्ष्य करण्यात आले आहे. या कारवाईत सुरुवातीला ७० दहशतवादी ठार झाल्याचे सांगण्यात आले होते, मात्र पाकिस्तानचे नामांकित वृत्तपत्र ‘डॉन’ ने हा आकडा ८० पर्यंत पोहोचल्याचा दावा केला होता.
तालिबानचा पलटवार आणि सार्वभौमत्वाचा प्रश्न-
पाकिस्तानने केलेल्या या धडाकेबाज कारवाईमुळे अफगाणिस्तानचे तालिबान सरकार संतप्त झाले. या हल्ल्यांना देशाच्या सार्वभौमत्वाचे (Sovereignty) उघड उल्लंघन मानत, अफगाण संरक्षण मंत्रालयाने पाकिस्तानला ‘योग्य वेळी कठोर प्रत्युत्तर’ देण्याचा इशारा दिला होता. त्यानुसार, २७ फेब्रुवारी रोजी अफगाणिस्तानने पाकिस्तानवर लष्करी हल्ला करत प्रत्युत्तर दिले. तेव्हापासून दोन्ही देशांमधील सुरक्षा दलांमध्ये अधूनमधून गोळीबाराच्या घटना घडत आहेत, ज्यामुळे सीमेवरील नागरिकांचे स्थलांतर मोठ्या प्रमाणावर सुरू झाले आहे.
दहशतवादाचा आरोप आणि ‘टीटीपी’चा अडसर-
पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानमधील वादाच्या केंद्रस्थानी ‘तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान’ (TTP) ही संघटना आहे. इस्लामाबादचा असा ठाम आरोप आहे की, ‘टीटीपी’ ही संघटना अफगाणिस्तानच्या भूमीचा वापर करून पाकिस्तानात घातपाती कारवाया घडवून आणत आहे. पाकिस्तान सरकार सातत्याने तालिबानवर दबाव टाकत आहे की, त्यांनी आपल्या भूमीवर दहशतवाद्यांना आश्रय देणे थांबवावे. मात्र, तालिबान सरकारने पाकिस्तानचे हे सर्व आरोप वारंवार फेटाळून लावले आहेत. “आमच्या देशात कोणत्याही विदेशी दहशतवादी संघटनेला स्थान नाही,” अशी भूमिका तालिबानने घेतली आहे.
मानवी संकटाची भीषणता! पाकिस्तान-अफगाण युद्धजन्य परिस्थितीमुळे १ लाखाहून अधिक नागरिकांचे स्थलांतर-
पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानच्या सीमावर्ती भागात सुरू असलेल्या लष्करी चकमकींनी आता एका मोठ्या मानवी विस्थापनाचे रूप धारण केले आहे. गेल्या काही आठवड्यांपासून दोन्ही देशांच्या सुरक्षा दलांमध्ये सातत्याने होत असलेल्या संघर्षाचा सर्वाधिक फटका सामान्य नागरिकांना बसत आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या विविध संस्थांनी प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीनुसार, या युद्धसदृश परिस्थितीमुळे सीमावर्ती भागातील जनजीवन पूर्णतः उद्ध्वस्त झाले असून लाखो लोकांवर बेघर होण्याची वेळ आली आहे.
विस्थापनाचा महापूर आणि निष्पापांचा बळी-
संयुक्त राष्ट्रांच्या अफगाणिस्तान मिशनने (UNAMA) दिलेल्या धक्कादायक माहितीनुसार, २६ फेब्रुवारी ते ५ मार्च या कालावधीत पाकिस्तानने केलेल्या लष्करी कारवायांमध्ये ५६ निष्पाप नागरिकांना आपला जीव गमवावा लागला आहे. अत्यंत खेदजनक बाब म्हणजे, या मृतांमध्ये २४ चिमुकल्या बालकांचा समावेश आहे. संयुक्त राष्ट्र निर्वासित संस्थेच्या (UNHCR) अहवालानुसार, या भीषण हल्ल्यांच्या भीतीपोटी सुमारे १.१५ लाख नागरिकांना आपली घरेदारे सोडून सुरक्षित स्थळी स्थलांतर करावे लागले आहे. उघड्या माळावर आणि तात्पुरत्या छावण्यांमध्ये आश्रय घेतलेल्या या निर्वासितांसमोर आता अन्न, पाणी आणि आरोग्याचा गंभीर प्रश्न उभा राहिला आहे.
पाकिस्तान आणि ‘टीटीपी’मधील संघर्षाची पाळेमुळे-
पाकिस्तान आणि ‘तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान’ (TTP) यांच्यातील हा रक्तरंजित संघर्ष दोन दशकांहून अधिक जुना आहे. या वादाची ठिणगी २००१ मध्ये पडली, जेव्हा अमेरिकेने अफगाणिस्तानवर आक्रमण केले. त्यावेळी पाकिस्तानने अमेरिकेला दिलेल्या लष्करी पाठिंब्यामुळे ‘टीटीपी’ हा गट प्रचंड संतप्त झाला. या गटाच्या मते, पाकिस्तानचे हे पाऊल इस्लामविरोधी होते. ‘टीटीपी’ची अशी विचारसरणी आहे की पाकिस्तान सरकार खऱ्या इस्लामिक मूल्यांचे पालन करत नाही, आणि याच कारणास्तव त्यांनी पाकिस्तानी राज्यव्यवस्थेविरुद्ध सशस्त्र युद्ध पुकारले आहे.
अफगाण तालिबानशी असलेले घनिष्ठ संबंध-
‘टीटीपी’ आणि अफगाण तालिबान यांच्यात वैचारिक आणि लष्करी स्तरावर अत्यंत जवळचे संबंध आहेत. हे दोन्ही गट एकमेकांना ‘भाऊ’ मानतात आणि कठीण प्रसंगी परस्परांना रसद व आश्रय पुरवतात. २०२१ मध्ये जेव्हा अफगाणिस्तानची सत्ता तालिबानच्या हाती आली, तेव्हा ‘टीटीपी’ची ताकद अधिकच वाढली. तेव्हापासून पाकिस्तानने अफगाणिस्तानच्या हद्दीत शिरून ‘टीटीपी’च्या तळांना लक्ष्य करण्यास सुरुवात केली आहे, ज्यामुळे अफगाण तालिबान आणि पाकिस्तानमधील संबंध कमालीचे ताणले गेले आहेत.
बदललेले भूराजकीय समीकरण-
२०२१ नंतर पाकिस्तानने वारंवार असा दावा केला आहे की, अफगाणिस्तानची भूमी पाकिस्तानातील दहशतवादी कारवायांसाठी वापरली जात आहे. मात्र, अफगाण तालिबान या आरोपांचे सातत्याने खंडन करत आहे. या वादातूनच आता थेट हवाई हल्ले आणि तोफगोळ्यांचा मारा सुरू झाला असून, त्याचे पर्यवसान मोठ्या प्रमाणावर जीवितहानीत होत आहे.
