Pariksha Pe Charcha 2026 : देशातील विद्यार्थ्यांमधील परीक्षेची भीती दूर करून त्यांना आत्मविश्वासाने सामोरे जाण्यासाठी प्रोत्साहित करणाऱ्या ‘परीक्षा पे चर्चा’ (PPC) या उपक्रमाची ९ वी आवृत्ती उत्साहात संपन्न होत आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून देशभरातील विद्यार्थ्यांशी थेट संवाद साधत, परीक्षेच्या काळात तणावमुक्त राहण्याचे आणि केवळ गुणांमागे न धावता ज्ञानार्जनावर लक्ष केंद्रित करण्याचे आवाहन केले आहे.
संवादातून मार्गदर्शन आणि थेट संपर्क-
या विशेष उपक्रमांतर्गत पंतप्रधान मोदींनी देशातील पाच प्रमुख राज्यांतील केंद्रांना भेटी देऊन तेथील विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला. यामध्ये दिल्ली, कोईम्बतूर (तमिळनाडू), रायपूर (छत्तीसगड), देव मोगरा (गुजरात) आणि गुवाहाटी (आसाम) या ठिकाणच्या विद्यार्थ्यांचा समावेश होता. २७ जानेवारी रोजी या संवादाचा अधिकृत व्हिडिओ प्रसिद्ध करण्यात आला असून, यामध्ये पंतप्रधान विद्यार्थ्यांनी विचारलेल्या विविध प्रश्नांना अत्यंत सहजतेने उत्तरे देताना दिसत आहेत.
पंतप्रधानांनी एक्सवर आपली भावना व्यक्त करताना म्हटले की, “यावर्षीची ‘परीक्षा पे चर्चा’ नक्की पहावी अशी आहे. यामध्ये तणावमुक्ती आणि शिक्षणाप्रती ओढ निर्माण करण्यासारखे अत्यंत रंजक विषय हाताळण्यात आले आहेत. देशातील तरुण आणि तल्लख बुद्धिमत्तेच्या विद्यार्थ्यांशी संवाद साधण्याची संधी मिळत असल्याने, हा कार्यक्रम माझ्यासाठी नेहमीच आनंदाचा असतो.”
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ‘परीक्षा पे चर्चा’ या उपक्रमाच्या नवव्या आवृत्तीद्वारे देशभरातील कोट्यवधी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला. या कार्यक्रमात त्यांनी केवळ परीक्षेच्या तणावावरच भाष्य केले नाही, तर ‘विकसित भारत’ या संकल्पनेला बळकटी देण्यासाठी ‘स्वदेशी’ जीवनशैलीचा एक नवा विचार तरुणाईसमोर मांडला. “जर आपले कंगवे आणि टूथब्रश यांसारख्या दैनंदिन वापरातील वस्तूही परदेशी असतील, तर विकसित भारताचे स्वप्न कसे पूर्ण होणार?” असा रोकडा सवाल त्यांनी यावेळी उपस्थित केला. स्वावलंबी भारताचा पाया रचण्यासाठी पुढील एका वर्षात शक्य तितक्या परदेशी वस्तूंना स्वदेशी पर्याय शोधून त्यांचा वापर करण्याचे आवाहन पंतप्रधानांनी विद्यार्थ्यांना केले.
या संवादादरम्यान पंतप्रधानांनी विद्यार्थ्यांच्या मनातील परीक्षेची भीती दूर करण्यासाठी अनेक महत्त्वपूर्ण कानमंत्र दिले. केवळ गुणांच्या मागे न धावता आपल्यातील कौशल्यांना प्राधान्य देणे (Skill over Marks) ही काळाची गरज असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले. परीक्षेचा तणाव हा अडथळा नसून तो एक संधी म्हणून कसा पाहता येईल, यावर त्यांनी सविस्तर मार्गदर्शन केले. आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी नियमित सराव आणि सकारात्मक विचारांची जोड आवश्यक असल्याचे सांगतानाच, त्यांनी पालकांनाही आपल्या पाल्यांवर अवाजवी अपेक्षांचे ओझे न टाकण्याची विनंती केली.
लोकसहभागाचा नवा उच्चांक-
या वर्षीच्या ‘परीक्षा पे चर्चा’ उपक्रमाने लोकप्रियतेचे सर्व विक्रम मोडीत काढले आहेत. अधिकृत आकडेवारीनुसार, या आवृत्तीसाठी ४.५ कोटींहून अधिक सहभागींनी आगाऊ नोंदणी केली होती. याशिवाय, अन्य उपक्रमांच्या माध्यमातून २.२६ कोटी नागरिक या प्रक्रियेशी जोडले गेले. अशा प्रकारे, या वर्षी एकूण सहभागाचा आकडा ६.७६ कोटींच्या पार गेला आहे, जे या उपक्रमाच्या वाढत्या व्याप्तीचे निदर्शक आहे.
डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर उपलब्धता विद्यार्थी, शिक्षक आणि पालकांसाठी हा मार्गदर्शक कार्यक्रम केवळ दूरदर्शनवरच नव्हे, तर आधुनिक डिजिटल माध्यमांवरही उपलब्ध करून देण्यात आला आहे. सोनी लिव (Sony LIV), प्राइम व्हिडिओ (Prime Video) आणि झी ५ (ZEE5) यांसारख्या प्रसिद्ध ओटीटी प्लॅटफॉर्मवर हा भाग पाहता येईल, जेणेकरून जास्तीत जास्त लोकांना पंतप्रधानांच्या मार्गदर्शनाचा लाभ घेता येईल.
‘परीक्षा पे चर्चा’ या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधताना केवळ परीक्षेबद्दलच नव्हे, तर जीवनाच्या जडणघडणीबद्दल मोलाचे मार्गदर्शन केले. विकसित भारताचा संकल्प, सादरीकरणाचा आत्मविश्वास, भारतीय संस्कृतीवर आधारित गेमिंग आणि गुणांच्या शर्यतीतून मुक्तता अशा विविध विषयांवर त्यांनी प्रकाश टाकला.
विकसित भारत: तरुणांच्या स्वप्नांचे उद्दिष्ट-
पंतप्रधानांनी विद्यार्थ्यांना देशाच्या भविष्यातील भूमिकेची जाणीव करून दिली. ते म्हणाले की, “जेव्हा भारताच्या स्वातंत्र्याला १०० वर्षे पूर्ण होतील, तेव्हा तुम्ही तुमच्या आयुष्याच्या ३९-४० व्या वर्षात असाल. तो काळ तुमचा असेल. ज्याप्रमाणे भगतसिंग आणि इतर क्रांतिकारकांनी स्वातंत्र्याचे स्वप्न हृदयात जपून बलिदान दिले, त्याच प्रेरणेने तुम्ही ‘विकसित भारत’ हे तुमचे स्वप्न बनवले पाहिजे. आजपासून २५-३० वर्षांनंतरचा भारत कसा असावा, यासाठी तुम्ही आतापासूनच ध्येय निश्चित करणे आवश्यक आहे.”
सादरीकरणाची भीती आणि आत्मविश्वासाचे गुपित-
सादरीकरण (Presentation) करताना वाटणाऱ्या भीतीवर उपाय सांगताना पंतप्रधानांनी एक व्यावहारिक उदाहरण दिले. ते म्हणाले, “रस्त्यावरील एखादी सामान्य महिला देखील जेव्हा टीव्ही कॅमेऱ्यासमोर बोलते, तेव्हा ती पूर्ण आत्मविश्वासाने बोलते. तिने कोणतेही प्रशिक्षण घेतलेले नसते, तरीही तिचा आवाज डगमगत नाही; कारण तिच्या बोलण्यात सत्य असते. जेव्हा तुमचा तुमच्या कामावर आणि विषयावर पूर्ण विश्वास असतो, तेव्हा भीती आपोआप नाहीशी होते. आत्मविश्वासाचे मूळ हे सत्यात आणि विषयाच्या सखोल ज्ञानात असते.”
भारतीय कथांवर आधारित गेमिंग क्षेत्रातील संधी-
गेमिंगमध्ये रस असलेल्या विद्यार्थ्यांशी संवाद साधताना पंतप्रधानांनी एक कल्पक दृष्टीकोन मांडला. गोव्यातील श्रीजीत गाडगीळ याच्या प्रश्नाला उत्तर देताना ते म्हणाले की, “भारताकडे कथांचा समृद्ध वारसा आहे. केवळ विदेशी खेळांच्या मागे न लागता, आपण पंचतंत्रातील कथा किंवा महाभारतातील अभिमन्यूच्या चक्रव्यूहाच्या कथेवर आधारित नाविन्यपूर्ण खेळ (Games) विकसित केले पाहिजेत. स्वतःची वेबसाईट तयार करून असे खेळ जागतिक स्तरावर लाँच करा. यामुळे तुमची कला जोपासली जाईल आणि जगाला भारताची ओळख होईल.”
गुणांच्या शर्यतीपेक्षा व्यक्तिमत्व विकासाला महत्त्व-
आजच्या स्पर्धेच्या युगात गुणांच्या वेडावर भाष्य करताना पंतप्रधान म्हणाले, “आपल्याला गेल्या काही वर्षांतील ‘टॉपर’ विद्यार्थ्यांची नावेही आता आठवत नाहीत. यावरून हेच सिद्ध होते की, परीक्षेतील गुण हे तात्पुरते यश आहे. शिक्षणाचा उद्देश केवळ गुण मिळवणे नसून, त्या अभ्यासाचा आपल्या जीवनावर काय सकारात्मक परिणाम होतो, यावर आपण लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. आयुष्य घडवणारे शिक्षण हे पुस्तकी गुणांपेक्षा कितीतरी मोठे असते.”
सेलिब्रिटींचा सहभाग आणि कार्यक्रमाची व्याप्ती-
या उपक्रमाच्या वाढत्या लोकप्रियतेचा संदर्भ देताना गेल्या वर्षीच्या आठवणींना उजाळा देण्यात आला. मागील वर्षी या कार्यक्रमात पंतप्रधानांसोबतच विविध क्षेत्रातील १२ मान्यवर व्यक्तींनी (Celebrities) सहभाग नोंदवला होता. आठ भागांमध्ये विभागलेल्या या विशेष मालिकेत या दिग्गजांनी विद्यार्थ्यांच्या शंकांचे निरसन करून त्यांना प्रोत्साहित केले होते. यावर्षी देखील हा संवाद विद्यार्थ्यांसाठी एक नवी ऊर्जा देणारा ठरला आहे.
हे देखील वाचा – Rajya Sabha Election : राज्यसभेतील ७ जागा होणार रिक्त, खासदारकीसाठी शरद पवारांना लागणार अजित पवार गटाचा प्रबळ पाठिंबा?
