Russia India Oil Deal: पश्चिम आशियात सुरू असलेल्या भीषण संघर्षामुळे जागतिक तेल बाजारपेठेत खळबळ उडाली आहे. भारताच्या एकूण तेल आयातीपैकी 40 टक्के तेल होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून येते, जो मार्ग सध्या युद्धामुळे असुरक्षित झाला आहे. अशा कठीण प्रसंगी रशियाने भारताला मोठी ऑफर दिली असून, भारताची 40 टक्के तेलाची गरज पूर्ण करण्याची तयारी दर्शवली आहे.
रशियाची मोठी खेप भारताच्या दिशेने
रिपोर्टनुसार, रशियाचे सुमारे 9.5 दशलक्ष बॅरल कच्चे तेल घेऊन जाणारी जहाजे सध्या भारतीय जलक्षेत्राच्या जवळ आहेत. ही जहाजे अवघ्या काही आठवड्यांत भारतीय बंदरांवर पोहोचू शकतात, ज्यामुळे भारतीय रिफायनरींना मोठा दिलासा मिळेल. इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील युद्धामुळे कतारमधून होणारा गॅस पुरवठाही विस्कळीत झाला आहे. अशा परिस्थितीत रशियाने भारताला नैसर्गिक वायू (LNG) देण्याचा प्रस्तावही दिला आहे.
भारताची ऊर्जा सुरक्षा आणि आव्हाने
भारत हा जगातील तिसरा सर्वात मोठा तेल ग्राहक देश आहे. भारताकडे सध्या केवळ 25 दिवस पुरेल इतकाच तेलाचा साठा आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी इराणच्या हल्ल्यांमुळे बंद झाल्याने पर्यायी पुरवठादार शोधणे भारतासाठी अनिवार्य झाले आहे.
भारतीय तेल कंपन्या सध्या रशियन व्यापाऱ्यांच्या संपर्कात आहेत, परंतु रशियाकडून जास्त तेल खरेदी करायचे की नाही, याचा अंतिम निर्णय भारत सरकारला घ्यावा लागणार आहे.
अमेरिकेचा दबाव आणि भारताची भूमिका
गेल्या काही काळापासून अमेरिकेच्या दबावामुळे भारताने रशियाकडून तेल खरेदी कमी केली होती. जानेवारी महिन्यात रशियाचा वाटा 21.2 टक्क्यांपर्यंत खाली आला होता. मात्र, फेब्रुवारीमध्ये तो पुन्हा 30 टक्क्यांवर पोहोचला आहे. अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतावर रशियन तेलावरून निर्बंध लादले होते, परंतु भारताने नेहमीच आपल्या गरजेनुसार आणि आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीनुसार पुरवठ्यात विविधता आणण्याचे धोरण ठेवले आहे.
मार्केटवर काय परिणाम होणार?
2022 मध्ये युक्रेन युद्धापासून रशिया भारताला सवलतीच्या दरात तेल विकत आहे. मात्र, आता आखाती देशांमधील संकटामुळे रशियन तेलाची मागणी वाढल्याने ही सवलत कमी होण्याची शक्यता आहे. कतारने उत्पादन बंद केल्यामुळे भारतातील काही औद्योगिक ग्राहकांच्या गॅस पुरवठ्यात आधीच कपात करण्यात आली आहे. अशा वेळी रशियाकडून मिळणारे तेल आणि गॅस भारतासाठी ‘लाईफलाईन’ ठरू शकतात.
हे देखील वाचा – Nitish Kumar : बिहारच्या राजकारणात मोठा भूकंप! नितीश कुमार मुख्यमंत्रिपद सोडणार? मुलाकडे देणार मोठी जबाबदारी
