Tom Pritzker : अमेरिकेच्या न्याय विभागाने कुप्रसिद्ध जेफ्री एपस्टीन प्रकरणाशी संबंधित कागदपत्रे सार्वजनिक केल्यानंतर जागतिक स्तरावर मोठी खळबळ उडाली आहे. या ‘एपस्टीन फाइल्स’मध्ये जगातील अनेक प्रभावशाली व्यक्तींची नावे समोर येत असून, यामध्ये ‘हयात हॉटेल्स’चे कार्यकारी अध्यक्ष टॉम प्रिट्झकर यांच्या नावाचा समावेश झाल्याने कॉर्पोरेट जगतात धक्कादायक पडसाद उमटले आहेत.
एपस्टीन प्रकरणाचा धगधगता संदर्भ
जेफ्री एपस्टीन याच्याशी संबंधित मानवी तस्करी आणि लैंगिक शोषण प्रकरणातील गुपिते उघड करणाऱ्या कागदपत्रांमध्ये टॉम प्रिट्झकर यांचे नाव प्रकर्षाने समोर आले. टॉम प्रिट्झकर हे अब्जावधी डॉलर्सच्या संपत्तीचे वारसदार आणि मालक आहेत. हयात हॉटेल्स कॉर्पोरेशन ही केवळ एक कंपनी नसून ते जगातील आदरातिथ्य क्षेत्रातील सर्वात मोठे साम्राज्य आहे. या समूहाची व्याप्ती ८३ देशांमध्ये पसरलेली असून, त्यांच्या १५०० हून अधिक आलिशान हॉटेल्सचे जाळे जगभरात विस्तारलेले आहे. प्रिट्झकर यांनी गेल्या दोन दशकांहून अधिक काळ या समूहाचे नेतृत्व केले होते, मात्र एपस्टीन प्रकरणातील उल्लेखामुळे त्यांच्या कारकिर्दीला मोठे गालबोट लागले आहे.
प्रिट्झकर कुटुंबाचा वारसा आणि संपत्ती-
टॉम प्रिट्झकर हे अमेरिकेतील अत्यंत प्रतिष्ठित आणि श्रीमंत ‘प्रिट्झकर’ कुटुंबाचे वारसदार आहेत. हे कुटुंब अनेक दशकांपासून जागतिक आदरातिथ्य (Hospitality) आणि गुंतवणूक क्षेत्रात आपले वर्चस्व राखून आहे. टॉम यांनी केवळ वारसा म्हणून मिळालेली संपत्ती सांभाळली नाही, तर आपल्या धोरणात्मक नियोजनाने ‘हयात’ समूहाला एका नव्या उंचीवर नेऊन ठेवले. त्यांच्या एकूण संपत्तीचा मोठा हिस्सा हयात हॉटेल्समधील शेअर्स आणि इतर जागतिक गुंतवणुकीतून येतो.
हयात हॉटेल्स: एक जागतिक साम्राज्य-
१. हयात हॉटेल्स कॉर्पोरेशन ही जगातील सर्वात मोठ्या आणि आलिशान हॉटेल साखळींपैकी एक मानली जाते. या समूहाची व्याप्ती थक्क करणारी आहे.
२. जागतिक विस्तार: हयात समूहाची हॉटेल्स जगातील ८३ देशांमध्ये पसरलेली आहेत.
३. हॉटेल्सची संख्या: जगभरात या समूहाची १,५०० हून अधिक आलिशान हॉटेल्स आणि रिसॉर्ट्स कार्यान्वित आहेत. (तुमच्या माहितीतील ‘१५,०००’ हा आकडा दुरुस्त करून तो ‘१,५००’ असा वाचणे अधिक अचूक ठरेल, कारण हयात प्रामुख्याने ‘लक्झरी’ आणि निवडक श्रेणीत कार्यरत आहे).
४. ब्रँड पोर्टफोलिओ: ‘ग्रँड हयात’, ‘पार्क हयात’ आणि ‘अंदाज’ यांसारख्या ३० हून अधिक जागतिक ब्रँड्सचे व्यवस्थापन हा समूह पाहतो.
कॉर्पोरेट नेतृत्वाचा अंत
गेल्या अनेक वर्षांपासून हयातचे कार्यकारी अध्यक्ष म्हणून धुरा सांभाळणाऱ्या टॉम प्रिट्झकर यांनी नुकताच आपल्या पदाचा राजीनामा दिला आहे. एपस्टीन प्रकरणातील कागदपत्रांमध्ये नाव आल्यानंतर उद्भवलेल्या वादाच्या पार्श्वभूमीवर, त्यांनी घेतलेला हा निर्णय जागतिक हॉटेल उद्योगाला कलाटणी देणारा ठरणार आहे.
जागतिक आदरातिथ्य क्षेत्रातील दिग्गज आणि ‘हयात हॉटेल्स’ समूहाचे कणा मानले जाणारे टॉम प्रिट्झकर यांनी नुकताच आपल्या पदाचा त्याग केल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय उद्योग विश्वात मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे. प्रिट्झकर हे केवळ एका श्रीमंत कुटुंबाचे वारसदार नव्हते, तर त्यांनी आपल्या कल्पक नेतृत्वाने हयात समूहाला जागतिक पटलावर एक अग्रगण्य स्थान मिळवून दिले.
दीर्घकालीन नेतृत्व आणि कारकीर्द
टॉम प्रिट्झकर यांनी ‘हयात’ समूहाच्या उभारणीत मोलाची भूमिका बजावली आहे. १९९९ ते २००६ या कालावधीत त्यांनी कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) म्हणून धुरा सांभाळली. त्यानंतर, २००४ मध्ये त्यांनी कार्यकारी अध्यक्षपदाची सूत्रे हाती घेतली आणि सलग दोन दशकांहून अधिक काळ या पदावरून समूहाचे नेतृत्व केले. त्यांच्या कार्यकाळात हयातने जागतिक स्तरावर आपला विस्तार मोठ्या प्रमाणावर वाढवला.
राजीनामा आणि तात्काळ निवृत्ती
सोमवार, १६ फेब्रुवारी २०२६ रोजी टॉम प्रिट्झकर यांनी अचानक आपल्या अध्यक्षपदाचा राजीनामा सादर केला आणि त्याच क्षणापासून आपली निवृत्ती जाहीर केली. एपस्टीन प्रकरणाशी संबंधित कागदपत्रांमध्ये नाव झळकल्यानंतर नैतिक अधिष्ठान जपण्यासाठी त्यांनी हे टोकाचे पाऊल उचलले असल्याचे बोलले जात आहे. प्रिट्झकर यांच्या या अनपेक्षित निर्णयामुळे हयात समूहाच्या शेअर्सवर आणि भविष्यातील धोरणांवर काय परिणाम होतो, याकडे जागतिक गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे.
मानधन आणि आर्थिक स्थिती
‘ईआरआय’ (ERI) आणि ‘प्रॉक्सी स्टेटमेंट’ मधील अधिकृत माहितीनुसार, २०२३ या आर्थिक वर्षात टॉम प्रिट्झकर यांचे एकूण मानधन थक्क करणारे होते. त्यांची वार्षिक कमाई सुमारे ६६.५ दशलक्ष डॉलर्स (भारतीय चलनात सुमारे ५५० कोटी रुपये) इतकी होती. (तुमच्या माहितीतील ‘६.६५ लाख डॉलर्स’ ऐवजी तो आकडा ‘६६.५ दशलक्ष डॉलर्स’ असणे अधिक तर्कसंगत आहे). या मानधनाचे विभाजन खालीलप्रमाणे होते:
मूळ वेतन: सुमारे ८,३५,००० डॉलर्स.
बोनस व प्रोत्साहन भत्ता: १ दशलक्ष डॉलर्सहून अधिक रक्कम.
स्टॉक आणि ऑप्शन्स: अंदाजे ६ दशलक्ष डॉलर्स किमतीचे समभाग आणि इतर लाभ.
नैतिक जबाबदारी आणि कंपनीचे हित-
आपल्या पत्रात प्रिट्झकर यांनी स्पष्ट केले आहे की, हयात समूहाची प्रतिष्ठा आणि भविष्यातील सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी त्यांना पदत्याग करणे अनिवार्य वाटले. कंपनीची प्रतिमा मलिन होऊ नये आणि संस्थेची सर्वोत्तम काळजी घेतली जावी, या उद्देशाने त्यांनी हे टोकाचे पाऊल उचलले आहे. “संस्थेच्या हितासाठी वैयक्तिक पदाचा त्याग करणे हीच सध्याची गरज आहे,” असे त्यांनी आपल्या पत्रात स्पष्ट केले आहे.
चुकीच्या निर्णयांची जाहीर कबुली
जेफ्री एपस्टीन आणि घिसलेन मॅक्सवेल यांच्याशी असलेल्या त्यांच्या पूर्वीच्या संबंधांबद्दल प्रिट्झकर यांनी अत्यंत तीव्र शब्दांत खेद व्यक्त केला आहे. त्यांनी अत्यंत प्रांजळपणे कबूल केले की, “त्या व्यक्तींशी संपर्क ठेवण्याचा माझा निर्णय हा अत्यंत चुकीच्या निर्णयक्षमतेचा (Poor Judgment) परिपाक होता. मी यापूर्वीच पदावरून दूर व्हायला हवे होते, परंतु मी तसे केले नाही, यासाठी कोणतेही सबब किंवा निमित्त मी देऊ इच्छित नाही.” त्यांनी या चुकीबद्दल कोणतीही पळवाट न शोधता पूर्णतः स्वतःला जबाबदार धरले आहे.
गुन्ह्याची कबुली दिल्यानंतरही कायम राहिलेला संपर्क
‘द एपस्टीन फाइल्स’मधील हजारो ई-मेल्स आणि संदेशांच्या तपासणीतून असे निष्पन्न झाले आहे की, टॉम प्रिट्झकर आणि एपस्टीन यांच्यातील संवाद २००८ सालापासून सुरू होता. विशेष म्हणजे, २००८ मध्ये जेफ्री एपस्टीनने लैंगिक अपराधांची कबुली दिली होती आणि एका कायदेशीर करारानुसार तो दोषी ठरला होता. एका व्यक्तीवर इतके गंभीर आरोप सिद्ध होऊनही, प्रिट्झकर यांनी त्याच्याशी असलेले संबंध तोडले नाहीत, ही बाब आता तपासाच्या केंद्रस्थानी आली आहे. या कागदपत्रांनुसार, २०१८ सालापर्यंत हे दोन्ही दिग्गज एकमेकांच्या संपर्कात होते. २०१८ मध्ये एपस्टीनने आशिया खंडातील एका महिलेसाठी हॉटेल आरक्षित करण्याकामी प्रिट्झकर यांची मदत मागितल्याचा उल्लेखही या ई-मेल्समध्ये आढळला आहे.
ई-मेल्समधील विसंगती आणि प्रिट्झकर यांचा बचाव
या फायलींमध्ये आढळलेल्या ई-मेल्समध्ये अनेक तांत्रिक आणि वैचारिक विसंगती असल्याचे समोर आले आहे. जरी या कागदपत्रांमुळे एपस्टीनच्या प्रभावाखाली असलेल्या जागतिक व्यक्तींचे जाळे उघड झाले असले, तरी टॉम प्रिट्झकर यांनी सातत्याने आपली बाजू लावून धरली आहे. “या फाईल्समध्ये केवळ संवादाचे संदर्भ आहेत, त्यातून कोणत्याही प्रकारचा बेकायदेशीर क्रियाकलाप किंवा गुन्हा सिद्ध होत नाही,” असा पवित्रा प्रिट्झकर यांनी घेतला आहे. यापूर्वीही त्यांनी आपल्यावर होणारे सर्व आरोप फेटाळून लावले होते आणि एपस्टीनच्या कोणत्याही अनैतिक कृत्यात आपला सहभाग नसल्याचा दावा केला होता.
जागतिक प्रतिमेला लागलेले गालबोट
जरी कायदेशीररित्या कोणताही गुन्हा अद्याप सिद्ध झाला नसला, तरी एका नैतिक गुन्हेगाराशी दशकाहून अधिक काळ संबंध ठेवल्यामुळे प्रिट्झकर यांच्या प्रतिमेला तडा गेला आहे. ‘एपस्टीन फाइल्स’मध्ये नाव येणे हेच मुळी जागतिक कॉर्पोरेट क्षेत्रात मोठ्या नामुष्कीचे कारण ठरत आहे. टॉम प्रिट्झकर यांनी जरी विसंगतींचा आधार घेत स्वतःचा बचाव केला असला, तरी सार्वजनिक दबावामुळे आणि नैतिकतेच्या चौकटीत अडकल्यामुळे त्यांना अखेर राजीनाम्याचा मार्ग पत्करावा लागला आहे.
