Traffic Offences Rule : वाहतुकीचे नियम भंग करणाऱ्या वाहनचालकांसाठी आता कडक कारवाई लागू होणार आहे. जर एखाद्या वाहनचालकाने वर्षभरात पाच किंवा त्याहून अधिक वेळा वाहतूक नियमांचे उल्लंघन केले, तर त्याच ड्रायव्हिंग लायसन्स (वाहन परवाना) केवळ एक-दोन नव्हे, तर तीन महिन्यांसाठी निलंबित केला जाईल. ही कारवाई नियम तोडणाऱ्यांवर अधिक प्रभावी आणि कठोर नियंत्रण ठेवण्यासाठी करण्यात आली आहे.
यापूर्वी वाहतूक नियम मोडणाऱ्यांवर सहसा दंड आकारला जात होता, परंतु अनेक वेळा नियम मोडल्यासही कारवाई कमी प्रमाणात किंवा प्रतीकात्मक स्वरूपात होत असल्याची तक्रार होती. या नव्या निर्णयानुसार, नियम मोडणाऱ्यांवर ठोस परिणाम होईल आणि वाहनचालक नियमांचे पालन करण्यास प्रोत्साहित होतील.
तसेच, या निर्णयामुळे शहरातील वाहतुकीची सुरक्षा सुधारण्यास मदत होईल. नियम मोडल्यास तातडीने कारवाई होणे, अपघातांची शक्यता कमी करणे आणि रस्त्यांवरील शिस्तीची पातळी उंचावणे ही मुख्य उद्दिष्टे आहेत. वाहनचालकांनी यामुळे नियम पाळणे अनिवार्य बनले आहे, आणि सिग्नल तोडणे, ओव्हरटेकिंगच्या चुकीच्या पद्धती, वेगमर्यादा उल्लंघन यांसारख्या गंभीर उल्लंघनांवर कडक प्रतिक्रिया दिली जाईल.
रस्ते सुरक्षा बळकटीसाठी आणि वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करण्यासाठी केंद्र सरकारने नवीन मोटर व्हेईकल सुधारणा नियम लागू केले आहेत. या नियमांत ड्रायव्हिंग लायसन्स रद्द करण्याची तरतूद करण्यात आली असून, त्याअंतर्गत वाहनचालक परवानासंबंधी निर्णय घेण्याचे अधिकार आरटीओ (रजिस्ट्रार ऑफ मोटर व्हेईकल्स) किंवा जिल्हा ट्रान्सपोर्ट ऑफिस यांना दिले गेले आहेत.
नवीन तरतुदीनुसार, आरटीओ किंवा जिल्हा ट्रान्सपोर्ट ऑफिस कोणत्याही वाहनचालकाचा परवाना रद्द करण्यापूर्वी त्याची बाजू ऐकणे अनिवार्य आहे. हे नियम न्यायालयीन तत्त्वांचे पालन करत निष्पक्ष कारवाई सुनिश्चित करण्यासाठी आखण्यात आले आहेत. त्यामुळे कोणत्याही निर्णयापूर्वी परवानाधारकाला आपली बाजू मांडण्याची संधी मिळणार आहे.
या नवीन नियमाचे नोटीफिकेशन बुधवारी जारी करण्यात आले असून, त्याअंतर्गत पाच किंवा त्यापेक्षा जास्त वेळा वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या वाहनचालकांचा ड्रायव्हिंग लायसन्स रद्द करण्याची प्रक्रिया १ जानेवारीपासून लागू झाली आहे.
या निर्णयामुळे रस्त्यांवरील वाहतुकीची सुरक्षा सुधारण्यास मोठा हातभार लागणार असून, नियम मोडणाऱ्यांवर कठोर नियंत्रण ठेवता येईल. सिग्नल तोडणे, वेगमर्यादा उल्लंघन, चुकीच्या ओव्हरटेकिंगसारख्या उल्लंघनांवर आता ठोस आणि त्वरित कारवाई होणार आहे. वाहनचालकांनी नियमांचे पालन करण्यास अधिक जबाबदारीने वागणे आवश्यक ठरणार आहे, ज्यामुळे अपघातांचा धोका कमी होईल आणि वाहतूक शिस्त बळकट होईल.
वाहतूक नियम मोडल्यानंतर फक्त दंड भरल्याने वाहनचालकांची सुटका होणार नाही, असे ठळकपणे स्पष्ट करण्यात आले आहे. नवीन मोटर व्हेईकल सुधारणा नियमांनुसार वाहनचालकांचा ड्रायव्हिंग लायसन्स वाचवण्यासाठी प्रत्येक लहान किंवा मोठा नियम काटेकोरपणे पाळणे आवश्यक आहे. या नियमांमुळे वाहनचालकांना नियमांचे पालन करण्यास अधिक जबाबदारी घेतली जाणार आहे.
नियम मोडल्यावर दंड ठोठावण्यापूर्वी वाहनचालकाला आपली बाजू मांडण्याची संपूर्ण संधी दिली जाईल. यामुळे प्रशासन निष्पक्ष राहील आणि कोणत्याही निर्णयापूर्वी वाहनचालक आपले स्पष्टीकरण देऊ शकेल.
सर्वात महत्वाची तरतूद म्हणजे एका वर्षाच्या कालावधीत पाचपेक्षा जास्त वेळा नियम मोडणाऱ्यांवर या कठोर कारवाईची अंमलबजावणी होईल. उदाहरणार्थ, एखाद्या वाहनचालकाने एका वर्षात चार वेळा नियम मोडले आणि पुढील वर्षात नियम मोडले, तर त्या वर्षाच्या आधीच्या उल्लंघनांवर ही शिक्षा लागू होणार नाही. म्हणजे जुने उल्लंघन माफ केले जाईल आणि नवीन वर्षात नियम मोडल्यास कारवाई पुन्हा सुरू होईल.
किरकोळ चुकीमुळे देखील रस्ते अपघात होण्याचा धोका निर्माण होतो आणि सार्वजनिक सुरक्षिततेवर परिणाम होतो. या कारणास्तव केंद्रातील परिवहन मंत्रालयाने आता सर्व लहान-मोठ्या वाहतूक नियमांकडे विशेष लक्ष देण्याचा निर्णय घेतला आहे.
याअंतर्गत वाहन चोरी, अपहरण, प्रवाशांवर हल्ला, ओव्हरलोडिंग आणि अतिवेग यांसारख्या गंभीर उल्लंघनांसोबतच, हेल्मेट न परिधान करणे आणि सीटबेल्ट न लावणे यासारखे सामान्य नियम मोडल्यावरही कठोर कारवाई होणार आहे. यामुळे वाहनचालकांना नियमांचे काटेकोर पालन करण्यास प्रोत्साहन मिळेल आणि रस्त्यांवरील अपघात कमी होण्यास मदत होईल.
सार्वजनिक सुरक्षा आणि रस्त्यांवरील शिस्तीला बळकटी देण्यासाठी ही पावले महत्वाची मानली जात आहेत. वाहनचालकांनी लहान नियम मोडल्यासही दंड, लायसन्स निलंबन आणि अन्य कायदेशीर परिणाम भोगावे लागू शकतात, ज्यामुळे नियम मोडण्यापासून त्यांना रोखता येईल.
नवीन मोटर व्हेईकल सुधारणा नियमांनुसार, विविध प्रकारच्या वाहतूक उल्लंघनांवर आता कडक कारवाई होणार आहे आणि काही उल्लंघनांच्या प्रकरणात वाहन परवाना (ड्रायव्हिंग लायसन्स) निलंबित केला जाऊ शकतो. यामध्ये वाहन चोरी, प्रवाशांवर हल्ला, प्रवाशाचे अपहरण, वेगमर्यादा ओलांडणे, मर्यादेपेक्षा अधिक सामान गाडीत भरणे आणि सार्वजनिक ठिकाणी वाहन बेवारस स्थितीत सोडणे यांसारखे गंभीर उल्लंघनांचा समावेश आहे.
याव्यतिरिक्त, तुलनेने कमी तीव्रतेच्या उल्लंघनांनाही या नव्या नियमांमध्ये समाविष्ट केले गेले आहे. यात हेल्मेट न घालणे, सीटबेल्ट न लावणे, सिग्नल मोडणे यासारखी गाडी चालवताना होणारी नियमभंगाची स्थितीही वाहनचालकांसाठी गंभीर परिणामकारक ठरणार आहे. या उपाययोजनांमुळे नियम मोडणाऱ्यांना फक्त दंड भरून सुटका मिळणार नाही; अपघात टाळणे आणि रस्त्यांवरील शिस्तीला प्रोत्साहन देणे हा मुख्य उद्देश आहे.
नवीन नियमांनुसार, वाहनचालकांना नियमांचे काटेकोर पालन करणे अनिवार्य केले गेले आहे. सरकार आणि परिवहन प्रशासन या मार्गाने रस्ते सुरक्षित ठेवण्यास आणि अपघातांचा धोका कमी करण्यास प्राधान्य देत आहे. तसेच, नियम मोडल्यास प्रथम वाहनचालकाला आपली बाजू मांडण्याची संधी देण्यात येईल, आणि नंतरच कारवाई करण्यात येईल, ज्यामुळे प्रशासन निष्पक्ष आणि न्यायसंगत राहील.
