Trump Deletes Racist Video : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या ‘ट्रुथ सोशल’ या अधिकृत समाजमाध्यम खात्यावरून माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा आणि त्यांच्या पत्नी मिशेल ओबामा यांचा एक अत्यंत वादग्रस्त व्हिडिओ हटवण्यात आला आहे. या व्हिडिओमध्ये ओबामा दांपत्याचे चित्रण जंगलातील ‘प्राइमेट्स’ (माकड सदृश प्राणी) म्हणून करण्यात आले होते. गुरुवारी रात्री ही पोस्ट प्रसिद्ध झाल्यानंतर अमेरिकेच्या राजकीय वर्तुळात तीव्र संताप व्यक्त करण्यात येत होता, त्यानंतर शुक्रवारी हा व्हिडिओ हटवण्यात आला.
या संदर्भात सुरुवातीला व्हाईट हाऊसच्या भूमिकेत विसंगती पाहायला मिळाली. सुरुवातीला प्रेस सेक्रेटरी कॅरोलिन लेविट यांनी या पोस्टचा बचाव केला होता. त्यांनी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना सांगितले होते की, या विशिष्ट व्हिडिओमध्ये काहीही आक्षेपार्ह किंवा चुकीचे नाही. मात्र, या विधानानंतर काही तासांतच प्रशासनाने आपली भूमिका बदलली. संबंधित पोस्ट हटवल्यानंतर व्हाईट हाऊसने अधिकृतरीत्या स्पष्ट केले की, ही पोस्ट एका कर्मचाऱ्याच्या तांत्रिक चुकीमुळे किंवा नजरचुकीमुळे सामायिक (Share) झाली होती.
बराक ओबामा आणि मिशेल ओबामा यांच्याबद्दल अशा प्रकारचे विडंबन करणे हे वांशिक टिप्पणीच्या छटा दर्शवणारे असल्याचे मानले जात असून, त्यावरून जगभरातून टीकेची झोड उठली होती. राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्या सोशल मीडिया टीममधील समन्वयाच्या अभावामुळे हा प्रकार घडल्याचे आता प्रशासनाकडून सांगितले जात आहे. “एका कर्मचाऱ्याने चुकीने ही पोस्ट शेअर केली, ज्याचा हेतू कोणाचाही अपमान करणे हा नव्हता,” असे स्पष्टीकरण देत प्रशासनाने या प्रकरणावर पडदा टाकण्याचा प्रयत्न केला आहे.
माजी राष्ट्राध्यक्षांबाबत केलेल्या या अवमानकारक कृत्यामुळे केवळ डेमोक्रॅटिक पक्षच नव्हे, तर मानवाधिकार संघटनांनीही तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. अमेरिकेचे सर्वोच्च पद भूषवणाऱ्या व्यक्तीच्या अधिकृत व्यासपीठावरून अशा प्रकारचा मजकूर प्रसिद्ध होणे हे राजनैतिक शिष्टाचाराला धरून नसल्याची टीका आंतरराष्ट्रीय स्तरावर होत आहे.
ओबामा दांपत्यावरील आक्षेपार्ह पोस्टचा ट्रम्प यांच्या स्वतःच्या पक्षातूनही निषेध; माजी राष्ट्राध्यक्षांचे मौन-
केवळ विरोधक किंवा मानवाधिकार संघटनांनीच नव्हे, तर ट्रम्प यांच्या स्वतःच्या ‘रिपब्लिकन’ पक्षातील ज्येष्ठ नेत्यांनीही या प्रकरणावर आपली नाराजी व्यक्त करत ही कृती अयोग्य असल्याचे म्हटले आहे. अमेरिकेच्या सर्वोच्च पदावर राहिलेल्या व्यक्तीबद्दल अशा प्रकारचे चित्रण करणे हे राजकीय सभ्यतेच्या मर्यादा ओलांडणारे असल्याची टीका आता जोर धरू लागली आहे.
नागरिक हक्क संघटनांनी या व्हिडिओला ‘वांशिक द्वेष पसरवणारा’ आणि ‘मानहानीकारक’ ठरवले आहे. समाजातील विविध स्तरांतून वाढता दबाव आणि स्वतःच्या पक्षांतर्गत झालेली टीका पाहता, ट्रम्प प्रशासनाला अखेर हा व्हिडिओ हटवावा लागला. रिपब्लिकन पक्षाच्या काही वरिष्ठ नेत्यांनी नाव न छापण्याच्या अटीवर असे मत व्यक्त केले की, अशा प्रकारच्या पोस्टमुळे पक्षाची प्रतिमा डागाळली जाऊ शकते आणि यातून चुकीचा संदेश समाजात जाऊ शकतो.
दुसरीकडे, या संपूर्ण प्रकरणावर माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा आणि त्यांच्या पत्नी मिशेल ओबामा यांनी अत्यंत संयमी भूमिका घेतली आहे. या धक्कादायक विडंबनावर ओबामा यांच्या अधिकृत प्रवक्त्याने स्पष्ट केले की, “माजी राष्ट्राध्यक्ष या हीन दर्जाच्या कृत्यावर कोणतीही वैयक्तिक प्रतिक्रिया देणार नाहीत.” त्यांनी या प्रकरणावर मौन बाळगणेच पसंत केले असून, वादात अधिक न पडता आपली प्रतिष्ठा राखण्याचा प्रयत्न केला आहे.
या घटनेमुळे अमेरिकेतील राजकीय ध्रुवीकरण अधिकच गडद झाले असून, सोशल मीडियावरील जबाबदारी आणि राजकीय शिष्टाचार यावर पुन्हा एकदा नवीन चर्चा सुरू झाली आहे. व्हाईट हाऊसने जरी याला ‘कर्मचाऱ्याची चूक’ म्हटले असले, तरी या निमित्ताने उद्भवलेला वाद निवळण्याची चिन्हे सध्या तरी दिसत नाहीत.
२०२० च्या निवडणूक गैरव्यवहाराचा आरोप आणि ओबामांचे विडंबन; ट्रम्प यांच्या ‘जंगल’ संकल्पनेवर आधारित व्हिडिओचे सत्य-
राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या ‘ट्रुथ सोशल’ खात्यावरून प्रसिद्ध करण्यात आलेला व्हिडिओ हा केवळ विडंबनाचा भाग नव्हता, तर त्यामागे २०२० च्या अध्यक्षीय निवडणुकीतील कथित गैरव्यवहाराचे आरोप पुन्हा एकदा अधोरेखित करण्याचा प्रयत्न होता. ट्रम्प यांनी सातत्याने केलेल्या अनेक पोस्टपैकी ही एक पोस्ट होती, ज्यामध्ये त्यांनी २०२० च्या निवडणुकीत मोठ्या प्रमाणावर फेरफार झाल्याचा आपला जुनाच दावा पुनरुच्चारित केला होता.
सुमारे एक मिनिटाच्या या व्हिडिओमध्ये प्रामुख्याने ‘डोमिनियन वोटिंग सिस्टम्स’ या मतदान यंत्रणा पुरवठादार कंपनीवर निशाणा साधण्यात आला होता. या कंपनीने मतपत्रिकांच्या मोजणीत फेरफार करून आपल्याला निवडणुकीत पराभूत करण्यासाठी जाणीवपूर्वक गडबड केली, असा थेट आरोप या व्हिडिओच्या माध्यमातून करण्यात आला. हा व्हिडिओ म्हणजे ट्रम्प यांच्या निवडणूक निकालांविरोधातील मोहिमेचा एक भाग असल्याचे दिसून आले.
व्हिडिओच्या तांत्रिक रचनेबाबत सांगायचे तर, शेवटच्या काही सेकंदांमध्ये अत्यंत वादग्रस्त दृश्ये समाविष्ट करण्यात आली होती. यामध्ये माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा आणि मिशेल ओबामा यांचे चेहरे तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने माकडांच्या शरीरावर लावण्यात आले होते. विशेष म्हणजे, या दृश्यावेळी पार्श्वभूमीवर प्रसिद्ध ‘द लायन स्लीप्स टुनाईट’ हे गाणे वाजत होते, जे या विडंबनाला अधिक चिथावणीखोर स्वरूप देत होते.
तपासाअंती असे समोर आले आहे की, हे दृश्य मूळचे नसून इंटरनेटवरील एका जुन्या ‘मीम’ (Meme) व्हिडिओमधून घेण्यात आले होते. एका प्रभावशाली पुराणमतवादी मीम निर्मात्याने हा व्हिडिओ तयार केला होता. त्या मूळ व्हिडिओमध्ये डोनाल्ड ट्रम्प यांना ‘जंगलचा राजा’ (सिंह) म्हणून दाखवण्यात आले होते, तर डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या इतर नेत्यांना जंगलातील विविध प्राण्यांच्या रूपात चित्रित करून त्यांचे खच्चीकरण करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला होता.
‘ट्रम्प म्हणजे अमेरिकेच्या इतिहासावरील काळा डाग’; माजी एनएसए बेन रोड्स यांची जळजळीत टीका-
अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांचे निकटवर्तीय आणि माजी उप-राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार (NSA) बेन रोड्स यांनी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यावर अत्यंत कठोर शब्दांत हल्लाबोल केला आहे. ओबामा दांपत्याचे विडंबन करणाऱ्या त्या वादग्रस्त व्हिडिओवरून निर्माण झालेला संताप शांत होण्याचे नाव घेत नाहीये. या पार्श्वभूमीवर रोड्स यांनी ट्रम्प यांच्या कार्यकाळाची तुलना अमेरिकेच्या इतिहासातील एका “काळ्या अध्याया”शी केली आहे.
समाजमाध्यमावर आपली भूमिका मांडताना बेन रोड्स म्हणाले की, “येणारा काळ आणि भविष्यातील अमेरिकन पिढ्या ओबामा दांपत्याला अत्यंत सन्माननीय आणि लाडकी व्यक्तिमत्वे म्हणून सदैव स्मरणात ठेवतील. याउलट, डोनाल्ड ट्रम्प यांच्याकडे अमेरिकेच्या देदीप्यमान इतिहासावरील एक ‘काळा डाग’ (Stain) म्हणून पाहिले जाईल आणि त्यांचा अभ्यास याच दृष्टिकोनातून केला जाईल.” ट्रम्प यांच्या वर्णद्वेषी मानसिकतेने अमेरिकेच्या प्रतिष्ठेला जागतिक स्तरावर धक्का पोहोचवल्याचेही त्यांनी अधोरेखित केले.
विशेष म्हणजे, हा सर्व वाद अशा वेळी उफाळून आला आहे जेव्हा संपूर्ण अमेरिकेत ‘ब्लॅक हिस्ट्री मंथ’ (कृष्णवर्णीय इतिहास महिना) साजरा केला जात आहे. हा महिना कृष्णवर्णीय अमेरिकन नागरिकांच्या संघर्षाचा, बलिदानाचा आणि त्यांच्या योगदानाचा गौरव करण्यासाठी समर्पित असतो. अवघ्या काही दिवसांपूर्वीच राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी एका अधिकृत निवेदनाद्वारे कृष्णवर्णीय समुदायाच्या स्वातंत्र्य आणि न्यायाप्रती असलेल्या वचनबद्धतेचे कौतुक केले होते. मात्र, एका बाजूला गौरवास्पद शब्द उच्चारायचे आणि दुसऱ्या बाजूला त्याच समुदायातील महान नेत्यांचे अश्लाघ्य विडंबन करायचे, या ट्रम्प यांच्या दुटप्पी भूमिकेवर आता प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे.
रिपब्लिकन पक्षातील सिनेटर्स आणि नागरिक हक्क संघटनांनीही यावर आक्षेप घेतला आहे. “ज्या महिन्यात आपण कृष्णवर्णीयांच्या स्वाभिमानाची गाथा सांगतो, त्याच महिन्यात देशाच्या पहिल्या कृष्णवर्णीय राष्ट्राध्यक्षांचा असा अपमान होणे हे दुर्दैवी आहे,” अशी भावना राजकीय विश्वात व्यक्त केली आहे.
राजकीय विरोधासाठी ‘एआय’चा शस्त्र म्हणून वापर; ट्रम्प यांचा ओबामांवरील आक्षेपार्ह पोस्टचा सिलसिला कायम-
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांना लक्ष्य करण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. राजकीय प्रतिस्पध्यांचे प्रतिमाभंजन करण्यासाठी ट्रम्प यांनी यापूर्वीही अनेकदा कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) आधार घेतलेले वादग्रस्त व्हिडिओ प्रसारित केले आहेत. गेल्या वर्षी त्यांनी अशाच एका ‘एआय जनरेटेड’ व्हिडिओच्या माध्यमातून खळबळ उडवून दिली होती, ज्यामध्ये बराक ओबामा यांना चक्क व्हाईट हाऊसच्या ‘ओव्हल ऑफिस’मध्ये अटक करून तुरुंगात डांबल्याचे दृश्य दाखवण्यात आले होते.
केवळ ओबामाच नव्हे, तर इतर कृष्णवर्णीय नेत्यांच्या बाबतीतही ट्रम्प यांची हीच भूमिका राहिली आहे. ट्रम्प यांनी हकीम जेफ्रीज या प्रभावशाली कृष्णवर्णीय नेत्याचाही एक विडंबनात्मक एआय व्हिडिओ पोस्ट केला होता. या व्हिडिओमध्ये जेफ्रीज यांना बनावट मिशा आणि मेक्सिकन संस्कृतीशी संबंधित ‘सोमब्रेरो’ (Sombrero) ही विशिष्ट प्रकारची हॅट घातलेले दाखवून त्यांचे उपहासपूर्ण सादरीकरण करण्यात आले होते. अशा प्रकारच्या कृत्यांमुळे ट्रम्प यांच्यावर सातत्याने वर्णद्वेषी मानसिकतेचा ठपका ठेवला जात आहे.
बराक ओबामा हे अमेरिकेच्या २५० वर्षांच्या इतिहासातील एकमेव कृष्णवर्णीय राष्ट्राध्यक्ष आहेत, ही बाब या वादात अत्यंत संवेदनशील ठरत आहे. ओबामा यांनी २०२४ च्या अध्यक्षीय निवडणुकीत ट्रम्प यांच्या विरोधात डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या उमेदवार कमला हॅरिस यांना जाहीर पाठिंबा दिला होता आणि त्यांच्या प्रचाराची धुराही सांभाळली होती. तेव्हापासून ट्रम्प आणि ओबामा यांच्यातील राजकीय संघर्ष अधिकच टोकदार झाला असून, त्याचे पर्यवसान आता अशा प्रकारच्या हीन दर्जाच्या विडंबनात्मक व्हिडिओमध्ये होताना दिसत आहे.
या सातत्याने घडणाऱ्या घटनांमुळे अमेरिकेच्या राजकीय पटलावर एक नवीन आणि धोकादायक पायंडा पडत असल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. केवळ राजकीय मतभेद व्यक्त करण्याऐवजी तंत्रज्ञानाचा वापर करून वैयक्तिक पातळीवर बदनामी करणे, हे लोकशाही मूल्यांना घातक असल्याचे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे. व्हाईट हाऊसच्या ‘कर्मचाऱ्याची चूक’ या समर्थनावर आता नागरिक हक्क संघटनांनी अविश्वास दाखवला असून, हे जाणीवपूर्वक केले जाणारे ‘माईंड गेम’ असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.
२०२० च्या अमेरिकन अध्यक्षीय निवडणुकीनंतर उद्भवलेला राजकीय पेचप्रसंग आणि तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केलेले आरोप हा जागतिक राजकारणातील एक अत्यंत वादग्रस्त अध्याय ठरला आहे.
२०२० ची अमेरिकन निवडणूक: आरोप आणि वास्तव-
नोव्हेंबर २०२० मध्ये पार पडलेल्या अमेरिकन अध्यक्षीय निवडणुकीत डेमोक्रॅटिक पक्षाचे उमेदवार जो बायडेन यांनी विजय संपादन केला. मात्र, या निकालांनंतर अमेरिकेचे मावळते राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी लोकशाही प्रक्रियेवरच प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत पराभव स्वीकारण्यास स्पष्ट नकार दिला. ट्रम्प यांनी सातत्याने असा दावा केला की, ही निवडणूक त्यांच्याकडून ‘चोरली’ गेली असून त्यात प्रचंड मोठ्या प्रमाणावर गैरव्यवहार झाला आहे.
कथित गैरव्यवहाराचे स्वरूप-
ट्रम्प आणि त्यांच्या कायदेशीर चमूने मुख्यत्वे दोन मुद्द्यांवर आपले आरोप केंद्रित केले होते: १. मेल-इन बॅलेट्स (टपाल मते): कोरोना महामारीच्या पार्श्वभूमीवर मोठ्या प्रमाणात वापरण्यात आलेल्या टपाल मतपत्रिकांमध्ये फेरफार झाल्याचा दावा त्यांनी केला. २. मतदान यंत्रणा (Dominion Voting Systems): मतदान यंत्रांमध्ये तांत्रिक बिघाड करून मते वळवण्यात आली असल्याचा गंभीर आरोप त्यांनी केला.
परंतु, अमेरिकेतील विविध राज्यांची न्यायालये, निवडणूक आयोग आणि अगदी ‘सायबर सुरक्षा आणि पायाभूत सुविधा सुरक्षा एजन्सी’ (CISA) यांसारख्या तपास यंत्रणांनी हे आरोप फेटाळून लावले. २०२० ची निवडणूक ही अमेरिकेच्या इतिहासातील “सर्वात सुरक्षित निवडणूक” असल्याचे अधिकृतपणे जाहीर करण्यात आले.
६ जानेवारीची हिंसा आणि त्याचे परिणाम-
ट्रम्प यांच्या या दाव्यांचा त्यांच्या समर्थकांवर खोलवर परिणाम झाला. ६ जानेवारी २०२१ रोजी, जेव्हा अमेरिकन संसदेत (कॅपिटल हिल) जो बायडेन यांच्या विजयावर अधिकृत शिक्कामोर्तब करण्याची प्रक्रिया सुरू होती, तेव्हा ट्रम्प समर्थकांच्या संतप्त जमावाने संसदेवर हिंसक हल्ला चढवला. या अभूतपूर्व घटनेमुळे अमेरिकन लोकशाहीच्या प्रतिमेला जागतिक स्तरावर मोठा धक्का बसला. या हिंसाचारात जीवितहानी झाली आणि त्यानंतर शेकडो आंदोलकांवर कायदेशीर कारवाई करण्यात आली.
सद्यस्थिती आणि राजकीय पडसाद-
न्यायालयाने कोणताही ठोस पुरावा नसल्याचे स्पष्ट करूनही, डोनाल्ड ट्रम्प आजही आपल्या सभांमधून निवडणुकीत फसवणूक झाल्याचा दावा करत आहेत. त्यांच्या या भूमिकेमुळे अमेरिकन मतदारांमध्ये दोन स्पष्ट गट पडल्याचे पाहायला मिळते. सद्यस्थितीत, अमेरिकन न्यायसंस्था या प्रकरणातील विविध पैलूंची आणि ६ जानेवारीच्या घटनेतील ट्रम्प यांच्या भूमिकेची चौकशी करत आहे.
बराक ओबामा आणि डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यातील राजकीय वैमनस्य हे केवळ दोन नेत्यांमधील संघर्ष नसून, ते अमेरिकन राजकारणातील एका बदलत्या युगाचे प्रतीक मानले जाते. या वादाची मुळे खरं तर २०११ पासून घट्ट होत गेली.
ओबामा आणि ट्रम्प: दशकभराचा राजकीय संघर्ष-
१. ‘बर्थर’ चळवळ आणि वादाची ठिणगी
या वादाची खऱ्या अर्थाने सुरुवात २०११ मध्ये झाली, जेव्हा डोनाल्ड ट्रम्प यांनी बराक ओबामा यांच्या नागरिकत्वावर जाहीरपणे प्रश्न उपस्थित केले. ओबामा हे अमेरिकेत जन्माला आले नसून ते अध्यक्षपदासाठी अपात्र असल्याचा दावा ट्रम्प यांनी लावून धरला होता. या दबावामुळे अखेर बराक ओबामा यांना आपले मूळ जन्म प्रमाणपत्र (Long-form Birth Certificate) सार्वजनिक करावे लागले. यावेळी ओबामांनी खेद व्यक्त केला की, काही लोक ‘तमाशा’ करून देशाच्या महत्त्वाच्या मुद्द्यांवरून जनतेचे लक्ष विचलित करत आहेत.
२. व्हाईट हाऊस कॉरेस्पॉन्डंट्स डिनरमधील उपहास
जन्म प्रमाणपत्र प्रसिद्ध केल्यानंतर तीनच दिवसांनी ‘व्हाईट हाऊस कॉरेस्पॉन्डंट्स डिनर’चा कार्यक्रम पार पडला. या कार्यक्रमात ओबामांनी उपस्थित असलेल्या ट्रम्प यांच्यावर अत्यंत टोकदार शब्दांत टीकास्त्र सोडले. त्यांनी उपरोधिकपणे म्हटले की, “आता ट्रम्प यांना त्यांचे महत्त्वाचे संशोधन पूर्ण करण्यासाठी वेळ मिळेल; जसे की चंद्रावर उतरणे हा बनावट प्रकार होता का किंवा ‘बिगी’ आणि ‘टुपॅक’ (प्रसिद्ध रॅपर) सध्या कुठे आहेत?” या जाहीर उपहासामुळे हा वाद अधिकच वैयक्तिक स्तरावर पोहोचला.
३. ५० लाख डॉलर्सचे आव्हान
२०१२ मध्ये ट्रम्प यांनी हे वैर पुढे नेत एक व्हिडिओ प्रसिद्ध केला. त्यांनी जाहीर केले की, जर ओबामांनी त्यांचे पासपोर्ट आणि महाविद्यालयीन प्रवेशाची कागदपत्रे सार्वजनिक केली, तर ते राष्ट्रपतींच्या पसंतीच्या कोणत्याही धर्मादाय संस्थेला ५० लाख डॉलर्सचे दान देतील. मात्र, अनेक वर्षांनंतर २०१६ च्या प्रचारादरम्यान ट्रम्प यांनी अखेर ओबामा हे अमेरिकेतच जन्मले असल्याचे मान्य केले.
४. २०१६ ची निवडणूक आणि वाढती कटुता
२०१६ च्या अध्यक्षीय निवडणुकीत ओबामा यांनी हिलरी क्लिंटन यांना पूर्ण ताकदीने पाठिंबा दिला. या काळात ट्रम्प यांच्या जुन्या ‘अॅक्सेस हॉलिवूड’ टेप्स समोर आल्या, ज्यात त्यांनी महिलांविषयी आक्षेपार्ह विधाने केली होती. यावर ओबामांनी शिकागो येथील एका सभेत ट्रम्प यांच्या चारित्र्यावर कठोर प्रहार केले. ते म्हणाले की, “अशी भाषा केवळ महिलांचाच अपमान करणारी नाही, तर ती आपल्या मुलांसाठी आणि लोकशाही मूल्यांसाठी अत्यंत घातक आहे.”
५. ‘न्यूक्लियर कोड्स’ आणि ट्विटरवरील टोमणा
निवडणुकीच्या शेवटच्या टप्प्यात ओबामांनी ट्रम्प यांच्या बेधडक स्वभावावर मिश्किलपणे भाष्य केले. ट्रम्प यांच्या वादग्रस्त ट्विट्समुळे त्यांच्या स्वतःच्याच प्रसिद्धी चमूने (Campaign Team) त्यांना एक्स अकाउंटपासून दूर ठेवल्याची बातमी समोर आली होती. त्यावर ओबामा म्हणाले, “ज्या व्यक्तीला स्वतःचे एक्स खाते सुरक्षितपणे हाताळता येत नाही, त्याच्या हातात आपण ‘न्यूक्लियर कोड्स’ (अणुबॉम्बची कळ) कशी सोडू शकतो?”
२०१६ च्या अमेरिकन अध्यक्षीय निवडणुकीत डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आपला संपूर्ण प्रचार हा बराक ओबामा यांच्या प्रशासनाच्या अपयशावर केंद्रित केला होता. ट्रम्प यांनी ओबामांना एक ‘दुबळे नेते’ म्हणून संबोधले आणि त्यांच्या आठ वर्षांच्या कार्यकाळात अमेरिकेची जागतिक प्रतिष्ठा घटल्याचा आरोप केला.
ओबामा प्रशासनावरील टीका आणि ट्रम्प यांचा ‘मजबूत पर्याय’-
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी असा दावा केला की, ओबामांच्या धोरणांमुळे अमेरिकेतील नोकऱ्या परदेशात गेल्या आणि देशाची अर्थव्यवस्था खिळखिळी झाली. त्यांनी स्वतःला एक सक्षम आणि कठोर निर्णय घेणारा नेता म्हणून सादर करत, ओबामांच्या ‘सौम्य’ धोरणांचा जाहीर निषेध केला.
१. परराष्ट्र धोरण आणि इराण अणुकरार
परराष्ट्र धोरणाच्या आघाडीवर ट्रम्प यांनी २०१५ च्या इराण अणुकराराला (JCPOA) ओबामांचे सर्वात मोठे अपयश मानले. ट्रम्प यांच्या मते, हा करार अमेरिकेच्या हिताचा नसून तो इतिहासातील ‘सर्वात वाईट’ समझोता होता. राष्ट्राध्यक्ष झाल्यानंतर २०१८ मध्ये त्यांनी या करारातून अमेरिकेला बाहेर काढले आणि ओबामांच्या मुत्सद्देगिरीवर कडाडून टीका केली.
२. मध्यपूर्वेतील पेचप्रसंग आणि दहशतवादाचा उदय
मध्यपूर्वेतील सीरिया, इराक आणि लिबिया या देशांबाबत ओबामांनी स्वीकारलेली भूमिका चुकीची असल्याचे ट्रम्प यांचे मत होते. त्यांच्या मते, ओबामा प्रशासनाच्या धरसोड वृत्तीमुळेच तिथे अस्थिरता निर्माण झाली आणि ISIS (आयसिस) सारख्या अत्यंत क्रूर दहशतवादी संघटनेला पाय पसरवण्याची संधी मिळाली. या भागात अमेरिकेने आपले वर्चस्व गमावल्याचा आरोप त्यांनी वारंवार केला.
३. राष्ट्रीय सुरक्षा आणि जागतिक महासत्तांचे आव्हान
राष्ट्रीय सुरक्षेच्या मुद्द्यावर ट्रम्प यांनी दावा केला की, रशिया, चीन आणि उत्तर कोरिया यांसारखे देश ओबामांच्या काळात अमेरिकेला गांभीर्याने घेत नव्हते. ओबामांचा दृष्टिकोन हा अत्यंत मवाळ होता, ज्याचा फायदा शत्रू राष्ट्रांनी घेतल्याचे ट्रम्प यांचे म्हणणे होते. याउलट, आपण ‘अमेरिका फर्स्ट’ (America First) या धोरणांतर्गत कठोर पावले उचलून अमेरिकेचा दरारा पुन्हा निर्माण करू, असे त्यांनी ठासून सांगितले.
४. आर्थिक स्थिती आणि देशांतर्गत फूट
देशातील आर्थिक समस्या आणि वाढलेली राजकीय कटुता ही ओबामांच्या राजवटीची देणगी असल्याचे ट्रम्प यांनी अनेकदा नमूद केले. इतकेच नव्हे तर, कोविड-१९ महामारीच्या काळात आरोग्य व्यवस्थेवर जो ताण आला, त्यातील उणिवांचे खापरही त्यांनी ओबामा प्रशासनाच्या अपुऱ्या नियोजनावर फोडले.
५. नोबेल शांतता पुरस्कारावर आक्षेप
२००९ मध्ये ओबामांना देण्यात आलेल्या नोबेल शांतता पुरस्कारावरही ट्रम्प यांनी प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. राष्ट्राध्यक्ष म्हणून केवळ एक वर्ष पूर्ण होण्याआधीच ओबामांना हा सन्मान मिळाला होता. ट्रम्प यांच्या मते, हा पुरस्कार त्यांच्या ‘कामासाठी’ नसून केवळ त्यांनी दिलेल्या ‘आश्वासनांसाठी’ मिळाला होता, जे योग्य नाही.
तुलनात्मक आढावा- ओबामा Vs ट्रम्प प्रशासन-
| क्षेत्र | ओबामा यांचा दृष्टिकोन | ट्रम्प यांची टीका / कृती |
| परराष्ट्र धोरण | बहुपक्षीय करार आणि मुत्सद्देगिरी | ‘अमेरिका फर्स्ट’ आणि करारातून माघार |
| राष्ट्रीय सुरक्षा | मर्यादित लष्करी हस्तक्षेप | आक्रमक आणि कठोर लष्करी धोरण |
| अर्थव्यवस्था | जागतिकीकरण आणि मुक्त व्यापार | संरक्षणवाद आणि स्थानिक उद्योगांना प्राधान्य |
हे देखील वाचा – ZP Election 2026: अजित पवारांच्या निधनानंतरची पहिली मोठी निवडणूक; ग्रामीण बालेकिल्ल्यात कोणाचा करिश्मा चालणार?
