Uma Bharti Chain Pulling : मध्य प्रदेशच्या माजी मुख्यमंत्री उमा भारती यांच्या प्रवासादरम्यान रविवारी झाशी रेल्वे स्थानकावर एक अनपेक्षित प्रकार घडला. नवी दिल्लीला जाणारी पंजाब मेल ही रेल्वे गाडी उमा भारती स्थानकावर पोहोचण्यापूर्वीच सुटली होती, मात्र त्यांच्या समर्थकांनी तातडीने साखळी ओढून (चेन पुलिंग) ही धावती गाडी थांबवली. या संपूर्ण प्रक्रियेत रेल्वे प्रशासनाची आणि प्रवाशांची मोठी धावपळ उडाली.
धावती रेल्वे रोखण्याचा थरार-
मिळालेल्या माहितीनुसार, उमा भारती जेव्हा झाशी स्थानकाच्या फलाटावर पोहोचल्या, तेव्हा पंजाब मेलने आपला अर्धा प्रवास पूर्ण करून फलाट सोडला होता. गाडीचा वेग वाढत असतानाच, त्यांच्यासोबत असलेल्या समर्थकांनी रेल्वेची साखळी ओढली. यामुळे गाडीचे ब्रेक कार्यान्वित होऊन हवेचा दाब (एअर प्रेशर) कमी झाला आणि रेल्वे अचानक थांबली. यावेळी रेल्वेचा पुढचा भाग यार्डमध्ये, तर उर्वरित डबे फलाटावर अशा विचित्र स्थितीत गाडी साधारण पाच मिनिटे उभी होती.
आरक्षित डब्यापर्यंत पोहोचण्यात अडथळे-
उमा भारती यांचे आरक्षण ‘फर्स्ट एसी’ मधील A-1 या डब्यात होते. मात्र, गाडी थांबली तोपर्यंत हा डबा फलाटाची सीमा ओलांडून पुढे यार्डमध्ये पोहोचला होता. रेल्वेचे एअर प्रेशर कमी झाल्याने आणि तांत्रिक कारणामुळे डब्यापर्यंत पोहोचणे कठीण झाले. अखेर, वेळेची बचत करण्यासाठी उमा भारती यांनी जवळच असलेल्या B-1 डब्यात चढणे पसंत केले. त्यांनी रेल्वेच्या प्रवेशद्वारावर उभे राहूनच उपस्थित माध्यमांच्या प्रतिनिधींशी संवाद साधला.
प्रशासकीय यंत्रणेची तारांबळ-
राजकीय नेत्यासाठी अशा प्रकारे रेल्वे थांबवल्याने स्थानकावर काही काळ गोंधळाचे वातावरण निर्माण झाले होते. ‘चेन पुलिंग’मुळे रेल्वेच्या वेळापत्रकावर परिणाम झाला आणि जवळपास पाच मिनिटे ही गाडी अर्धवट स्थितीत उभी होती. उमा भारती सुरक्षितपणे डब्यात चढल्यानंतर रेल्वे कर्मचाऱ्यांनी तांत्रिक बिघाड दुरुस्त केला आणि त्यानंतरच ही गाडी दिल्लीच्या दिशेने रवाना झाली.
“हा तर रेल्वेच्या अनागोंदीचा कळस”; प्रवाशांच्या हालअपेष्टांवर उमा भारतींनी व्यक्त केला तीव्र संताप-
झाशी रेल्वे स्थानकावर पंजाब मेल पकडताना उद्भवलेल्या प्रसंगानंतर माजी मुख्यमंत्री उमा भारती यांनी रेल्वे प्रशासनाच्या कार्यपद्धतीवर सडकून टीका केली आहे. “रेल्वेगाडी निर्धारित वेळेपूर्वीच स्थानकावरून रवाना होणे, हा रेल्वेच्या एकूणच विस्कळीत व्यवस्थेचा परिणाम आहे,” अशा स्पष्ट शब्दांत त्यांनी प्रशासकीय ढिसाळपणावर बोट ठेवले. आज माझ्यासारख्या लोकप्रतिनिधीला ज्या संकटाचा सामना करावा लागला, तो अनुभव सामान्य प्रवाशांसाठी रोजचीच बाब झाली आहे, अशी खंत त्यांनी यावेळी व्यक्त केली.
स्थानकांवरील नियोजनाचा अभाव-
रेल्वेचे वेळापत्रक आणि प्रत्यक्ष गाडी सुटण्याची वेळ यामध्ये समन्वय नसल्याने प्रवाशांना नाहक मनस्ताप सहन करावा लागतो. “अनेकदा गाड्या प्लॅटफॉर्मवर येण्यापूर्वी किंवा वेळेआधीच सुटत असल्याने प्रवाशांमध्ये गोंधळ उडतो, ज्यामुळे अपघाताची शक्यता बळावते,” असे त्यांनी माध्यमांशी बोलताना नमूद केले.
झाशी रेल्वे स्थानकावरील गोंधळ: उमा भारतींनी मांडला घटनाक्रम; रेल्वे मंत्र्यांकडे पत्राद्वारे व्यक्त केली नाराजी-
झाशी: माजी मुख्यमंत्री उमा भारती यांनी झाशी रेल्वे स्थानकावर घडलेल्या ‘चेन पुलिंग’ प्रकरणावर आपली सविस्तर बाजू मांडली आहे. या घटनेला केवळ योगायोग न मानता, रेल्वे स्थानकांवरील नियोजनाचा अभाव आणि तांत्रिक सुविधांमधील त्रुटी कशा कारणीभूत आहेत, याचे विश्लेषण त्यांनी केले आहे. या संदर्भात त्यांनी थेट रेल्वे मंत्र्यांना पत्र लिहून प्रशासकीय असंवेदनशीलतेवर बोट ठेवले आहे.
नेमका प्रकार काय?
उमा भारती यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, त्या रविवारी दुपारी २ वाजून १८ मिनिटांनी झाशी स्थानकावर दाखल झाल्या होत्या. त्यांची ‘पंजाब मेल’ ही गाडी दुपारी २ वाजून २३ मिनिटांनी सुटणार होती. हातामध्ये पुरेसा वेळ असतानाही केवळ चुकीच्या मार्गदर्शनामुळे त्यांची गाडी चुकली असती. उमा भारती म्हणाल्या, “मी सुरुवातीला सरकत्या जिन्याचा (एस्केलेटर) वापर करून फलाटावर जाणार होते, मात्र तेथील उपस्थित अधिकाऱ्यांनी मला ई-कार्टने (बॅटरीवर चालणारी गाडी) जाण्याचा सल्ला दिला. हाच सल्ला माझ्यासाठी खोळंबा ठरला.”
ई-कार्ट आणि तांत्रिक अडथळा-
ई-कार्टने जात असताना काही अंतरावरच समोरून दुसरी एक रेल्वे गाडी जात असल्याने उमा भारती यांच्या ई-कार्टला रोखून धरण्यात आले. तिथे त्यांना सलग पाच मिनिटे वाट पाहावी लागली. ही पाच मिनिटे अत्यंत मोलाची होती, कारण त्याच काळात त्यांची नियोजित पंजाब मेल स्थानकावरून सुटली. जेव्हा ई-कार्ट फलाटावर पोहोचली, तेव्हा गाडीने वेग पकडला होता. या तांत्रिक आणि नियोजनाच्या त्रुटीमुळेच त्यांच्या समर्थकांना साखळी ओढून गाडी थांबवावी लागली.
रेल्वे मंत्र्यांना पत्र: ‘प्रशासकीय असंवेदनशीलतेचा’ अभाव-
या घटनेनंतर उमा भारती यांनी तात्काळ रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांना ‘X’ वर जाहीर पत्र लिहिले आहे. या पत्रात त्यांनी रेल्वे स्थानकांवरील ‘व्यावहारिक संवेदनशीलतेच्या’ अभावावर टीका केली. त्यांनी नमूद केले की, “मी यापूर्वी मथुरा स्थानकावरील प्रवाशांच्या गैरसोयींबाबत तक्रार केली होती. आज झाशी स्थानकावर माझ्यासोबत जो प्रकार घडला, त्याला कोणी एक व्यक्ती जबाबदार नाही, तर आधुनिक सुविधा निर्माण करताना प्रवाशांच्या व्यावहारिक अडचणींचा विचार न करणे, ही मूळ समस्या आहे.”
“सत्य जाणून घेण्यासाठी सीसीटीव्ही फुटेज तपासा”; उमा भारतींनी रेल्वे प्रशासनासमोर मांडला घटनाक्रम-
माजी मुख्यमंत्री उमा भारती यांनी झाशी रेल्वे स्थानकावरील ‘चेन पुलिंग’ प्रकरणाला नवीन वळण दिले आहे. या घटनेबाबत स्पष्टीकरण देताना त्यांनी रेल्वे प्रशासनाला सीसीटीव्ही फुटेज तपासण्याचे आवाहन केले आहे. त्यांच्या मते, या फुटेजमधून हे स्पष्ट होईल की, त्या रेल्वे सुटण्यापूर्वीच स्थानकावर हजर होत्या, मात्र रेल्वेची वेळ आणि स्थानकावरील अडथळ्यांमुळे त्यांना या परिस्थितीला सामोरे जावे लागले.
निर्धारित वेळेचा गोंधळ आणि स्थानकावरील अडथळे-
उमा भारती यांनी अत्यंत सविस्तरपणे या घटनेचा उलगडा केला आहे. त्या म्हणाल्या, “मी पंजाब मेलच्या नियोजित वेळेपूर्वीच झाशी स्थानकावर पोहोचले होते. मात्र, ती रेल्वे निर्धारित वेळेच्या आधीच स्थानकात आली आणि वेळेपूर्वीच तिथून रवाना झाली. मला फलाट क्रमांक १ वरून ४ कडे नेण्यासाठी बॅटरीवर चालणाऱ्या गाडीचा (ई-कार्ट) वापर केला जात होता. परंतु, वाटेत त्याच मार्गावरून (ट्रॅकवरून) दुसरी एक रेल्वे गाडी बराच वेळ जात असल्याने आम्हाला तिथेच थांबून राहावे लागले.” यामुळे प्रवासाचा मौल्यवान वेळ वाया गेल्याचा दावा त्यांनी केला आहे.
रेल्वे प्रशासनाचा दावा: “पंजाब मेल निर्धारित वेळेवरच झाली रवाना”; ‘चेन पुलिंग’ प्रकरणी चौकशीचे आदेश-
माजी मुख्यमंत्री उमा भारती यांच्या प्रवासादरम्यान घडलेल्या ‘चेन पुलिंग’ प्रकरणावर आता रेल्वे प्रशासनाने आपली अधिकृत बाजू मांडली आहे. नॅशनल ट्रेन इन्क्वायरी सिस्टमच्या (NTES) आकडेवारीचा दाखला देत, रेल्वेने स्पष्ट केले आहे की पंजाब मेल ही गाडी आपल्या नियोजित वेळेनुसारच स्थानकावरून सुटली होती. उमा भारती यांनी केलेल्या आरोपांनंतर रेल्वेने आपल्या तांत्रिक प्रणालीची तपासणी केली असून, त्यातून मिळालेली माहिती उमा भारती यांच्या दाव्यापेक्षा वेगळी असल्याचे दिसून येत आहे.
वेळापत्रकातील अचूकता आणि तांत्रिक आकडेवारी-
अधिकच्या माहितीनुसार, मुंबई-फिरोजपूर पंजाब मेल ही गाडी दुपारी २ वाजून १५ मिनिटांनी झाशी स्थानकात येणे अपेक्षित होते. मात्र, ती निर्धारित वेळेच्या ६ मिनिटे आधी, म्हणजेच दुपारी २ वाजून ९ मिनिटांनी फलाट क्रमांक ४ वर दाखल झाली. रेल्वेच्या नियमांनुसार, लवकर आलेल्या गाड्यांना त्यांच्या मूळ सुटण्याच्या वेळेपर्यंत स्थानकात थांबवले जाते. या गाडीला ८ मिनिटांचा अधिकृत थांबा देण्यात आला होता आणि ती आपल्या नियोजित वेळेनुसार, म्हणजेच दुपारी २ वाजून २३ मिनिटांनीच पुढील प्रवासासाठी रवाना झाली. त्यानंतर साखळी ओढून गाडी थांबवण्यात आली आणि तांत्रिक प्रक्रिया पूर्ण करून दुपारी २ वाजून २८ मिनिटांनी ती पुन्हा मार्गस्थ झाली.
विभागीय रेल्वे व्यवस्थापकांचे स्पष्टीकरण-
विभागीय रेल्वे व्यवस्थापक (DRM) अनिरुद्ध कुमार यांनी या प्रकरणावर अधिक प्रकाश टाकला आहे. त्यांनी स्पष्ट केले की, उमा भारती यांनी स्वतः साखळी ओढली नव्हती. “गाडी स्थानकात थांबलेली असताना काही प्रवासी जेवण आणि पाणी घेण्यासाठी फलाटावर उतरले होते. गाडी सुटल्याचे पाहून डब्यात असलेल्या त्यांच्या सहप्रवाशांनी त्यांना गाडीत चढता यावे, या उद्देशाने चेन पुलिंग केली होती,” असे त्यांनी नमूद केले. रेल्वेची स्वयंचलित प्रणाली अशी आहे की, कोणतीही गाडी निर्धारित वेळेपूर्वी फलाट सोडून जाऊ शकत नाही, असा ठाम दावाही त्यांनी यावेळी केला. जरी रेल्वेने आपली बाजू तांत्रिक पुराव्यांसह मांडली असली, तरी उमा भारती यांनी केलेल्या गंभीर आरोपांची दखल प्रशासनाने घेतली आहे.
