USA Iran War : मध्यपूर्वेतील युद्धजन्य परिस्थितीने भीषण वळण घेतले असतानाच, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि अनपेक्षित निर्णय घेतला आहे. इराणवर करण्यात येणारे भीषण बॉम्बहल्ले आणि लष्करी कारवाया पुढील दोन आठवड्यांसाठी स्थगित करण्याची घोषणा ट्रम्प यांनी केली आहे. आपल्या आक्रमक भूमिकेवरून तात्पुरती माघार घेत ट्रम्प यांनी राजनैतिक चर्चेसाठी एक खिडकी उघडली असून, यामुळे जगावर ओढवलेले युद्धाचे संकट तूर्तास टळले आहे.
पाकिस्तानची मध्यस्थी आणि ट्रम्प यांची घोषणा-
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोशल मीडियाद्वारे या निर्णयाची माहिती देताना स्पष्ट केले की, पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ आणि लष्करप्रमुख जनरल आसिम मुनीर यांच्याशी झालेल्या सविस्तर चर्चेनंतर त्यांनी हा पवित्रा घेतला आहे. पाकिस्तानी नेतृत्वाने अमेरिकेला हे नियोजित हल्ले काही काळासाठी पुढे ढकलण्याची विनंती केली होती, ज्याला ट्रम्प यांनी सकारात्मक प्रतिसाद दिला आहे. “मी इराणवरील सर्व प्रकारचे हल्ले दोन आठवड्यांसाठी थांबवण्यास सहमत आहे,” असे ट्रम्प यांनी आपल्या पोस्टमध्ये नमूद केले आहे.
इराणचा पवित्रा आणि १० कलमी प्रस्ताव-
पाकिस्तानने मांडलेला हा दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामाचा प्रस्ताव इराणच्या नवीन सर्वोच्च नेत्यांनी मान्य केला आहे. तथापि, इराणने अत्यंत सावध भूमिका घेतली असून, “केवळ चर्चेला सुरुवात झाली म्हणजे युद्ध संपले असे समजू नये,” असा स्पष्ट इशारा दिला आहे. इराणने युद्ध समाप्तीसाठी १० कलमी प्रस्तावाची मागणी केली आहे. यामध्ये प्रामुख्याने इराणवरील सर्व प्राथमिक व दुय्यम निर्बंध पूर्णपणे हटवणे, युद्धाने झालेल्या हानीची भरपाई देणे आणि अमेरिकेने जप्त केलेली सर्व इराणी मालमत्ता त्वरित परत करणे, अशा कडक अटींचा समावेश आहे. केवळ सन्मानजनक अटींवरच युद्ध पूर्णतः समाप्त केले जाईल, असे तेहरानने ठामपणे सांगितले आहे.
इस्लामाबादमध्ये १० एप्रिलला निर्णायक बैठक-
या संपूर्ण प्रकरणातील कोंडी फोडण्यासाठी आणि इराणच्या मागण्यांवर सविस्तर चर्चा करण्यासाठी येत्या शुक्रवारी, १० एप्रिल रोजी पाकिस्तानची राजधानी इस्लामाबाद येथे दोन्ही देशांच्या प्रतिनिधींमध्ये बैठक होणार आहे. या बैठकीत इराणच्या १० कलमी प्रस्तावावर अमेरिका काय भूमिका घेते, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. अमेरिकेसाठी आपल्या अटी मान्य करणे आणि इराणसाठी आपल्या मागण्यांवर ठाम राहणे, या पेचप्रसंगातून मार्ग काढण्याचे मोठे आव्हान पाकिस्तानसमोर असणार आहे.
जागतिक शांततेसाठी दोन आठवड्यांची ‘मुदत’
मध्यपूर्वेतील या संघर्षामुळे जागतिक अर्थव्यवस्था आणि सुरक्षा धोक्यात आली असताना, ट्रम्प यांनी दिलेला हा १४ दिवसांचा वेळ अत्यंत कळीचा ठरणार आहे. या काळात जर राजनैतिक चर्चा यशस्वी ठरली, तर एक मोठा विनाश टाळता येईल.
मध्यपूर्वेतील विनाशाची लाट ओसरली! अवघ्या पाच तासांत ‘गेमचेंजर’ घडामोडी; पाकिस्तानच्या मध्यस्थीने अमेरिका-इराणमध्ये ऐतिहासिक युद्धविराम-
जगाला तिसऱ्या महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर उभ्या करणाऱ्या अमेरिका आणि इराणमधील संघर्षाला आज पहाटे एका अनपेक्षित मुत्सद्देगिरीने पूर्णविराम दिला. प्रलयंकारी हल्ल्यांच्या तयारीत असलेल्या दोन्ही महासत्तांनी पाकिस्तानच्या विनंतीला मान देत दोन आठवड्यांच्या ‘द्विपक्षीय युद्धविरामा’वर शिक्कामोर्तब केले आहे. आज पहाटेच्या पाच तासांत घडलेल्या चार महत्त्वपूर्ण ‘टर्निंग पॉइंट्स’मुळे जागतिक राजकारणाची दिशा बदलली असून, विनाशाच्या सावटाखाली असलेल्या जगाने सुटकेचा निश्वास टाकला आहे.
रात्री १२:४६ – शांततेसाठी पाकिस्तानचे पहिले पाऊल-
या नाट्यमय घडामोडींची सुरुवात मध्यरात्री १२:४६ वाजता झाली. पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी एका अधिकृत निवेदनाद्वारे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि इराणच्या नेतृत्वाला कळकळीची विनंती केली. मध्यपूर्वेतील रक्तपात थांबवण्यासाठी किमान दोन आठवड्यांचा युद्धविराम पुकारण्याचे आवाहन त्यांनी केले. पाकिस्तानच्या या पुढाकाराने राजनैतिक चर्चेची पहिली ठिणगी पडली.
पहाटे ४:०२ – ट्रम्प यांची घोषणा आणि ‘होर्मुझ’चे टाळे उघडले-
पहाटे ४:०२ वाजता अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावरून संपूर्ण जगाला आश्चर्याचा धक्का दिला. “पंतप्रधान शाहबाज शरीफ आणि फील्ड मार्शल आसिम मुनीर यांच्याशी प्रदीर्घ चर्चेनंतर, मी इराणवर होणारा आज रात्रीचा नियोजित हल्ला स्थगित करत आहे,” असे ट्रम्प यांनी जाहीर केले. या निर्णयामागील सर्वात मोठे कारण म्हणजे इराणने ‘होर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) जागतिक व्यापारासाठी खुली करण्यास दिलेली संमती हे होते. ट्रम्प यांनी याला ‘द्विपक्षीय युद्धविराम’ संबोधत पुढील १४ दिवस कोणतीही लष्करी कारवाई न करण्याचे आश्वासन दिले.
पहाटे ४:४१ – इराणचा सकारात्मक प्रतिसाद आणि लष्करी माघार-
ट्रम्प यांच्या घोषणेनंतर अवघ्या ४० मिनिटांत, म्हणजेच ४:४१ वाजता इराणच्या परराष्ट्र मंत्र्यांनी याला दुजोरा दिला. पाकिस्तानच्या ‘अथक प्रयत्नांबद्दल’ कृतज्ञता व्यक्त करताना त्यांनी स्पष्ट केले की, जर अमेरिकेने आपले हल्ले थांबवले, तर इराणचे शक्तिशाली सशस्त्र दलही त्यांच्या बचावात्मक कारवायांना पूर्णविराम देईल. विशेष म्हणजे, या दोन आठवड्यांच्या काळात इराणच्या सशस्त्र दलांच्या समन्वयाने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जहाजांची ये-जा सुलभ केली जाईल, असेही त्यांनी जाहीर केले. यामुळे जागतिक तेल पुरवठ्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
सकाळी ५:२० – ‘इस्लामाबाद संवाद’: निर्णायक कराराची तयारी-
या शांतता प्रक्रियेला अधिकृत स्वरूप देत सकाळी ५:२० वाजता पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी दोन्ही देशांनी दाखवलेल्या ‘शहाणपणा’चे कौतुक केले. दोन्ही देश तात्काळ प्रभावाने युद्धविरामासाठी सहमत झाल्याची घोषणा त्यांनी केली. तसेच, या तात्पुरत्या शस्त्रसंधीचे रूपांतर कायमस्वरूपी शांततेत करण्यासाठी त्यांनी दोन्ही देशांच्या शिष्टमंडळांना शुक्रवार, १० एप्रिल २०२६ रोजी इस्लामाबाद येथे होणाऱ्या ‘निर्णायक संवादा’साठी आमंत्रित केले आहे.
