Creatine Supplement Facts: फिटनेस आणि बॉडीबिल्डिंगच्या जगात ‘क्रिएटिन’ (Creatine) हे नाव आता सर्वांच्या परिचयाचे झाले आहे. शरीर कमावणारे अनेक तरुण ताकद वाढवण्यासाठी आणि स्नायूंच्या विकासासाठी या सप्लिमेंटचा वापर करतात.
मात्र, क्रिएटिन घेतल्याने शरीरात नेमके काय बदल होतात आणि त्याचे किडनीवर काही परिणाम होतात का, याबाबत अनेक समज-गैरसमज आहेत.
काय आहे हे क्रिएटिन?
क्रिएटिन हे एक नैसर्गिक संयुग आहे जे आपल्या शरीरातील स्नायूंमध्ये साठवलेले असते. जेव्हा आपण व्यायाम करतो, तेव्हा शरीराला झटपट ऊर्जा (ATP) देण्यासाठी क्रिएटिन मदत करते. नैसर्गिकरीत्या हे लाल मांस आणि माशांमधून मिळते, परंतु फिटनेस प्रेमी ‘क्रिएटिन मोनोहायड्रेट’ या पावडर स्वरूपातील सप्लिमेंटचा वापर करतात.
शरीरावर होणारे परिणाम
- ऊर्जेत वाढ: क्रिएटिनमुळे स्नायूंना त्वरित ऊर्जा मिळते, ज्यामुळे व्यायामादरम्यान अधिक ताकद मिळते.
- स्नायूंची वाढ: हे स्नायूंमध्ये पाणी धरून ठेवते, ज्यामुळे स्नायू भरलेले आणि मोठे दिसतात.
- रिकव्हरी: व्यायामानंतर स्नायूंची झीज भरून काढण्यासाठी हे उपयुक्त ठरते.
किडनीवर होणारा परिणाम: वास्तव काय?
क्रिएटिन आणि किडनीचा संबंध अनेकदा चुकीच्या पद्धतीने समजला जातो. शरीरात क्रिएटिनचे रूपांतर ‘क्रिएटिनिन’ (Creatinine) मध्ये होते आणि हे टाकाऊ पदार्थ किडनीद्वारे बाहेर टाकले जातात.
- तज्ज्ञांचे मत: जर तुम्ही दिवसाला 3 ते 5 ग्रॅम या मर्यादित प्रमाणात क्रिएटिन घेत असाल, तर निरोगी व्यक्तीच्या किडनीवर याचा कोणताही विपरित परिणाम होत नाही.
- रक्तातील बदल: क्रिएटिन घेतल्यामुळे रक्तातील क्रिएटिनिनची पातळी थोडी वाढलेली दिसू शकते, पण याचा अर्थ किडनी निकामी झाली आहे असा होत नाही. तो केवळ सप्लिमेंटच्या सेवनाचा परिणाम असतो.
काळजी घेणे का गरजेचे आहे?
क्रिएटिन सुरक्षित असले तरी ते घेताना काही गोष्टींकडे दुर्लक्ष करणे महागात पडू शकते:
आधीचे आजार: ज्यांना आधीच किडनीचे विकार आहेत, त्यांनी हे सप्लिमेंट डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय अजिबात घेऊ नये.
पाण्याचे प्रमाण: क्रिएटिन स्नायूंमध्ये पाणी खेचते, त्यामुळे शरीरात पाण्याची कमतरता भासू शकते. अशा वेळी दिवसाला किमान 4 ते 5 लिटर पाणी पिणे अनिवार्य आहे.
अतिवापर टाळा: झटपट रिझल्ट मिळवण्यासाठी जास्त प्रमाणात पावडर घेतल्यास पोटाचे विकार किंवा किडनीवर नाहक ताण येऊ शकतो.
