International Women’s Day 2026: स्त्रीशक्तीचा जागर आणि त्यांच्या कर्तृत्वाचा सन्मान करण्यासाठी दरवर्षी ८ मार्च रोजी जगभरात ‘आंतरराष्ट्रीय महिला दिन’ साजरा होतो. हा दिवस केवळ उत्सवाचा नसून महिलांचे हक्क, समानता आणि त्यांच्या सक्षमीकरणासाठी सुरू असलेल्या प्रदीर्घ लढ्याची आठवण करून देणारा आहे.
रविवारी, ८ मार्च २०२६ रोजी जगभरातील विविध संस्था आणि समुदाय एकत्र येऊन महिलांनी कुटुंब, कार्यक्षेत्र आणि राष्ट्र उभारणीत दिलेल्या योगदानाचा गौरव करतील.
महिला दिनाचा ऐतिहासिक प्रवास
महिला दिनाची मुळे २० व्या शतकाच्या सुरुवातीला झालेल्या कामगार आंदोलनात दडलेली आहेत.
- १९०८ चे आंदोलन: न्यूयॉर्क शहरात हजारो महिला कामगारांनी कामाचे तास कमी करणे, चांगला पगार आणि मतदानाचा अधिकार या मागण्यांसाठी ऐतिहासिक मोर्चा काढला होता.
- कोपनहेगन परिषद (१९१०): जर्मनीच्या सामाजिक कार्यकर्त्या क्लारा झेटकिन यांनी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर महिला दिन साजरा करण्याचा प्रस्ताव मांडला, ज्याला अनेक देशांनी पाठिंबा दिला.
- पहिली साजरीकरण (१९११): जर्मनी, ऑस्ट्रिया, डेन्मार्क आणि स्वित्झर्लंडमध्ये पहिल्यांदा अधिकृतपणे महिला दिन साजरा करण्यात आला.
८ मार्च हीच तारीख का?
१९१७ मध्ये रशियातील महिला कामगारांनी ‘भाकरी आणि शांतता’ (Bread and Peace) या मागणीसाठी मोठा संप पुकारला होता. या आंदोलनामुळे रशियाच्या झारला सत्ता सोडावी लागली आणि तिथल्या महिलांना मतदानाचा अधिकार मिळाला. ही ऐतिहासिक घटना ८ मार्च रोजी घडल्याने ही तारीख जागतिक महिला दिन म्हणून निश्चित झाली. संयुक्त राष्ट्रांनी (UN) १९७५ मध्ये या दिवसाला अधिकृत मान्यता दिली.
२०२६ ची खास थीम: ‘गिव्ह टू गेन’ (Give to Gain)
प्रत्येक वर्षी महिला दिनासाठी एक विशेष संकल्पना (Theme) ठरवली जाते. २०२६ ची थीम ‘गिव्ह टू गेन’ अशी आहे. या थीमचा अर्थ अतिशय व्यापक आहे:
- जेव्हा आपण इतरांना, विशेषतः महिलांना पाठिंबा, संधी आणि प्रोत्साहन देतो, तेव्हा त्याचा फायदा संपूर्ण समाजाला होतो.
- महिलांना सक्षम केल्यामुळे कामाची ठिकाणे, कुटुंबे आणि राष्ट्रे अधिक मजबूत होतात.
- एकमेकांना सहकार्य केल्याने सर्वांचीच प्रगती होते, हा विचार या थीमच्या केंद्रस्थानी आहे.
केवळ उत्सव नाही, तर जाणीवजागृती
आज महिला राजकारण, विज्ञान, व्यवसाय, क्रीडा आणि कला अशा सर्वच क्षेत्रांत आघाडीवर आहेत. मात्र, तरीही शिक्षण, आरोग्य आणि समान वेतन यांसारख्या मुद्द्यांवर अजूनही काम करणे बाकी आहे. हा दिवस जगभरातील सरकारे आणि संस्थांना महिलांसाठी अधिक सुरक्षित आणि समानतेचे वातावरण निर्माण करण्याची आठवण करून देतो.
