Cyber Crime Alert: तंत्रज्ञानाच्या प्रगतीमुळे आज आपल्या खिशातील मोबाईलच बँक बनला आहे. अवघ्या काही सेकंदात आपण कोणालाही पैसे पाठवू शकतो किंवा खरेदी करू शकतो. मात्र, ही सोय जितकी चांगली आहे, तितकीच ती सायबर गुन्हेगारांसाठी संधीही ठरत आहे.
तुमची छोटीशी चूक तुमच्या बँक खात्यातील मोठी रक्कम गायब करू शकते. म्हणूनच, डिजिटल जगात वावरताना स्वतःला आणि आपल्या पैशांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी खालील महत्त्वाच्या सवयी लावून घेणे गरजेचे आहे.
ओटीपीची गोपनीयता पाळा
तुमच्या बँक खात्याची सर्वात महत्त्वाची सुरक्षा म्हणजे ओटीपी (One-Time Password). अनेकदा सायबर चोर बँकेचे अधिकारी असल्याचे भासवून फोन करतात आणि सुरक्षेच्या नावाखाली तुमच्याकडे ओटीपी मागतात. लक्षात ठेवा, कोणतीही बँक किंवा अधिकृत संस्था फोनवर कधीही ओटीपी मागत नाही. त्यामुळे असा कोड कोणालाही सांगणे म्हणजे स्वतःच्या घराची किल्ली चोराच्या हातात देण्यासारखे आहे.
सामायिक उपकरणांवर ‘लॉग आऊट’ची सवय
जर तुम्ही ऑफिसचा कॉम्प्युटर किंवा घरातील इतर सदस्यांचा टॅबलेट वापरून बँकिंग किंवा शॉपिंग करत असाल, तर काम संपताच ‘लॉग आऊट’ करण्याची सवय लावा. ब्राऊजरमध्ये आपला पासवर्ड कधीही सेव्ह करू नका. सार्वजनिक किंवा ऑफिसच्या उपकरणांवर ‘इन्कॉग्निटो मोड’ वापरणे अधिक सुरक्षित असते. तसेच, घरातील मुले मोबाईल वापरत असतील, तर आर्थिक व्यवहारांचे ॲप्स पासवर्डने लॉक करून ठेवावेत.
व्यवहारांची नियमित तपासणी
महिन्यातून किमान दोन-तीन वेळा आपले बँक स्टेटमेंट आणि मेसेज अलर्ट नीट तपासत जा. अनेकदा चोर सुरुवातीला खात्यातून लहान रकमा चोरतात, ज्या आपल्या लक्षात येत नाहीत. जर तुम्हाला कोणताही अनोळखी व्यवहार दिसला, तर वेळ न घालवता तातडीने बँकेला याची माहिती द्या. तुम्ही जेवढ्या लवकर सावध व्हाल, तेवढा आर्थिक फटका कमी बसेल.
मोबाईल स्क्रीन लॉक आणि पासवर्ड
तुमचा मोबाईल ही तुमची डिजिटल तिजोरी आहे, त्यामुळे तिला सर्वात मजबूत लॉक असणे आवश्यक आहे. फोनला नेहमी असा पासवर्ड किंवा पॅटर्न ठेवा जो इतरांना ओळखता येणार नाही. जन्मतारीख, मोबाईल नंबरचे शेवटचे आकडे किंवा ‘1234’ यांसारखे सोपे पासवर्ड ठेवणे टाळा. फिंगरप्रिंट किंवा फेस लॉक यांसारख्या बायोमेट्रिक सुरक्षा पर्यायांचा वापर करणे नेहमीच फायदेशीर ठरते.
केवळ अधिकृत ॲप्सचाच वापर करा
मोबाईलमध्ये कोणतेही बँकिंग किंवा पेमेंट ॲप डाऊनलोड करताना ते नेहमी गुगल प्ले स्टोअर किंवा ॲपल ॲप स्टोअरवरूनच घ्यावे. अनोळखी वेबसाईटवरून पाठवलेल्या लिंकवरून कधीही ॲप इन्स्टॉल करू नका. अधिकृत वेबसाईट वापरताना ती नीट तपासा आणि खात्री पटल्यावरच ती बुकमार्क करून ठेवा. यामुळे तुम्ही फिशिंग किंवा बनावट वेबसाईटच्या जाळ्यात अडकण्यापासून वाचू शकता.
