Raja Ravi Varma Painting Auction: भारतीय चित्रकलेच्या इतिहासात १९ व्या शतकातील महान चित्रकार राजा रवि वर्मा यांच्या एका कलाकृतीने नवा जागतिक विक्रम प्रस्थापित केला आहे. ‘यशोदा आणि कृष्ण’ (Yashoda and Krishna) हे त्यांचे प्रसिद्ध तैलचित्र दिल्लीतील ‘सॅफ्रनआर्ट’ लिलावात तब्बल 167 कोटी रुपयांना ($17.9 दशलक्ष) विकले गेले आहे. या विक्रीसह हे चित्र आजवरचे सर्वात महागडे भारतीय कलाकाम ठरले आहे.
एम. एफ. हुसेन यांचा विक्रम मोडला
यापूर्वी हा विक्रम एम. एफ. हुसेन यांच्या ‘अनटाइटल्ड’ (ग्राम यात्रा) या चित्राच्या नावावर होता, ज्याला गेल्या वर्षी 13.8 दशलक्ष डॉलर्सची बोली लागली होती. राजा रवि वर्मा यांच्या या चित्राला मिळालेल्या प्रचंड प्रतिसादामुळे भारतीय आणि दक्षिण आशियाई कलाकृतींची मागणी जागतिक स्तरावर वाढत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
खरेदीदार कोण?
हे ऐतिहासिक चित्र सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाचे संस्थापक आणि व्यवस्थापकीय संचालक, अब्जाधीश उद्योजक सायरस पूनावाला यांनी खरेदी केले आहे. पूनावाला यांनी या चित्राचे वर्णन ‘राष्ट्रीय ठेवा’ असे केले असून, हे चित्र ठराविक काळाने लोकांसाठी प्रदर्शनात ठेवण्याचा त्यांचा मानस आहे.
चित्राचे वैशिष्ट्य आणि इतिहास
- विषय: हे चित्र 1890 च्या दशकातील असून, जेव्हा राजा रवि वर्मा त्यांच्या कारकीर्दीच्या शिखरावर होते. यात यशोदा माता गायीचे दूध काढताना दिसत आहे, तर छोटा कृष्ण हातात पेला घेऊन खोडकर नजरेने उभा आहे.
- शैली: रवि वर्मा यांनी हिंदू महाकाव्ये आणि पौराणिक कथांमधील पात्रांना मानवी आणि वास्तववादी रूप दिले. रेशमी कापडाचा पोत, दागिन्यांची चमक आणि चेहऱ्यावरील भाव यामुळे हे चित्र अत्यंत जिवंत वाटते.
- कायदेशीर संरक्षण: राजा रवि वर्मा यांच्या कलाकृतींना भारताच्या ‘प्राचीन वस्तू आणि कला संपदा’ कायद्यांतर्गत ‘कला ठेवा’ म्हणून घोषित करण्यात आले आहे. त्यामुळे हे चित्र भारताबाहेर नेले जाऊ शकत नाही आणि केवळ भारतीय खरेदीदारांनाच ते विकता येते.
भारतीय कला बाजाराला नवी उभारी
या लिलावामुळे भारतीय कलेकडे केवळ सौंदर्याचा नमुना म्हणून नाही, तर एक भक्कम ‘आर्थिक मालमत्ता’ (Financial Asset) म्हणून पाहिले जात आहे. दुर्मिळता आणि ऐतिहासिक महत्त्व असलेल्या चित्रांसाठी संग्राहक मोठी किंमत मोजायला तयार असल्याचे यावरून सिद्ध झाले आहे. पौराणिक कथांवर आधारित चित्रकलेचा प्रकार आता जागतिक कला बाजारात आपली स्वतंत्र ओळख निर्माण करत आहे.
