Thyroid Symptoms: अनेकदा आपण नियमित आरोग्य तपासणी करतो आणि थायरॉईडच्या अहवालात ‘बॉर्डरलाईन’ (सबक्लिनिकल हायपोथायरॉईडीझम) असा उल्लेख येतो. याचा साधा अर्थ असा की, तुमच्या शरीरातील T3 आणि T4 हे हार्मोन्स जरी सामान्य दिसत असले, तरी त्यांना नियंत्रित करणारा ‘TSH’ मात्र मर्यादेच्या बाहेर जात आहे.
भारतात दर 10 पैकी 1 व्यक्ती या स्थितीतून जात असून, योग्य वेळी काळजी न घेतल्यास याचे रूपांतर कायमस्वरूपी आजारात होऊ शकते.
बॉर्डरलाईन थायरॉईडची न दिसणारी लक्षणे
या स्थितीचे सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे याची लक्षणे स्पष्ट नसतात. अनेकदा रुग्ण या बदलांना ‘वयोमानानुसार होणारे बदल’ समजून सोडून देतात:
- सततचा थकवा: रात्री पुरेशी झोप घेऊनही सकाळी उठल्यावर उत्साह न वाटणे.
- अचानक वजन वाढणे: आहारात बदल न करताही वजनाचा काटा वेगाने पुढे जाणे.
- मानसिक आरोग्य: कारणाशिवाय नैराश्य येणे, चिडचिड होणे किंवा कामात लक्ष न लागणे.
- केस आणि त्वचा: केस मोठ्या प्रमाणात गळणे किंवा त्वचा खूप कोरडी पडणे.
- स्नायूंचे दुखणे: अंगदुखी किंवा सांध्यांमध्ये सतत कडकपणा जाणवणे.
भारतात ही समस्या का वाढतेय?
पूर्वी केवळ आयोडीनच्या कमतरतेमुळे हे आजार होत असत. मात्र, आताच्या बदलत्या जीवनशैलीत ताणतणाव (Stress), व्यायामाचा अभाव, लठ्ठपणा आणि वाढते प्रदूषण यामुळे थायरॉईड ग्रंथीच्या कार्यात अडथळे येत आहेत. महिलांमध्ये प्रसूतीनंतर किंवा रजोनिवृत्तीच्या काळात होणारे हार्मोनल बदल याला प्रामुख्याने कारणीभूत ठरत आहेत.
‘बॉर्डरलाईन’ रिपोर्ट आल्यावर काय काळजी घ्यावी?
जर तुमचा रिपोर्ट बॉर्डरलाईन असेल, तर लगेच घाबरून न जाता खालील गोष्टींचे पालन करा:
- पुनर्तपासणी: घाईघाईने औषधे सुरू करण्यापूर्वी 6 ते 12 आठवड्यांच्या अंतराने पुन्हा एकदा रक्ताची चाचणी करा.
- तज्ज्ञांचा सल्ला: औषधोपचार सुरू करायचे की केवळ जीवनशैलीत बदल करायचा, याचा निर्णय डॉक्टरांना घेऊ द्या.
- संतुलित आहार: आहारात आयोडीनचे प्रमाण योग्य ठेवा. कोबी, फ्लॉवर यांसारख्या भाज्यांचे अतिसेवन टाळा, कारण त्या थायरॉईडच्या कामात व्यत्यय आणू शकतात.
- व्यायाम आणि ताणतणाव: दररोज किमान 30 मिनिटे वेगाने चालणे किंवा योगासने केल्याने हार्मोन्स संतुलित राहण्यास मदत होते.
- झोप: थायरॉईड ग्रंथीचे कार्य सुधारण्यासाठी किमान 7 ते 8 तासांची शांत झोप आवश्यक आहे.
थायरॉईडची समस्या ही सुरुवातीला शांत असते, पण ती शरीर पोखरण्याचे काम करत असते. त्यामुळे ‘बॉर्डरलाईन’ रिपोर्टला आरोग्यासाठी दिलेली एक संधी मानून वेळीच सावध होणे गरजेचे आहे.
