Ajit Pawar Pilot : उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या दुर्दैवी विमान अपघातानंतर या प्रकरणाला आता एक नवे आणि धक्कादायक वळण मिळाले आहे. या विमानाचे सारथ्य करणारे वैमानिक सुमीत कपूर यांच्या कारकिर्दीबाबत आणि एकूणच पार्श्वभूमीबाबत काही खळबळजनक माहिती समोर आली असून, त्यामुळे सर्वत्र खळबळ उडाली आहे.
तेजस्वी कारकीर्द आणि अनुभवाचे वलय-
सुमीत कपूर हे विमानचालन क्षेत्रातील एक नावाजलेले नाव होते. त्यांच्या नावावर तब्बल १५,००० तासांच्या उड्डाणाचा प्रदीर्घ अनुभव होता. पांढरा शुभ्र गणवेश, खांद्यावर अनुभवाची साक्ष देणारे चार सोनेरी पट्टे आणि चेहऱ्यावर सदैव झळकणारा आत्मविश्वास, यामुळेच महाराष्ट्रातील एका दिग्गज नेत्याच्या, म्हणजेच अजित पवार यांच्या सुरक्षेची आणि प्रवासाची अत्यंत महत्त्वाची जबाबदारी त्यांच्यावर सोपवण्यात आली होती. एक अत्यंत अनुभवी आणि ‘धाडसी पायलट’ अशी त्यांची ख्याती प्रशासकीय वर्तुळातही होती.
विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह-
मात्र, ज्या अनुभवाच्या जोरावर त्यांच्यावर राज्याच्या उपमुख्यमंत्र्यांच्या जीवाची जबाबदारी सोपवण्यात आली होती, त्या तेजस्वी प्रतिमेच्या मागे आता एक काळोखी बाजू समोर येत असल्याचे दिसत आहे. तपासादरम्यान सुमीत कपूर यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा आणि त्यांच्या व्यावसायिक वर्तणुकीचा एक अनपेक्षित चेहरा उघड झाला आहे.
तपासाचे चक्र आणि भविष्यातील शक्यता-
एवढा दांडगा अनुभव असलेला वैमानिक प्रतिकूल परिस्थितीत विमानावर नियंत्रण मिळवण्यात कसा अपयशी ठरला, हा प्रश्न आता उपस्थित केला जात आहे. प्राथमिक माहितीनुसार, कपूर यांच्या कारकिर्दीतील काही जुन्या नोंदी आणि त्यांच्या कार्यपद्धतीबाबत काही संशयास्पद बाबी तपास यंत्रणांच्या हाती लागल्या आहेत. सुरक्षिततेचे सर्व निकष पाळले गेले होते का आणि ज्यांच्यावर राज्याची सुरक्षा अवलंबून होती, त्या वैमानिकाची पार्श्वभूमी पूर्णतः निष्कलंक होती का, याचा आता सखोल शोध घेतला जात आहे.
प्रदीर्घ अनुभव आणि संशयास्पद पार्श्वभूमी-
कॅप्टन सुमीत कपूर हे विमानचालन क्षेत्रातील एक अनुभवी नाव मानले जात होते. त्यांच्या नावावर १५,००० तासांहून अधिक काळ उड्डाण करण्याचा प्रदीर्घ अनुभव होता. याचाच अर्थ त्यांनी आपल्या आयुष्यातील एक मोठा आणि महत्त्वपूर्ण हिस्सा आकाशात विमाने झेपवण्यात व्यतीत केला होता. तपासादरम्यान समोर आलेल्या माहितीनुसार, या तेजस्वी कारकिर्दीच्या आड एक बेजबाबदार चेहरा लपला होता का असा सवाल देखील उपस्थित केला जात आहे.
शिस्तभंगाची कारवाई आणि सुरक्षेशी तडजोड-
तपास यंत्रणांनी दिलेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, कॅप्टन सुमीत कपूर यांचा भूतकाळ वादांनी वेढलेला होता. कर्तव्यावर असताना मद्यपान करणे आणि नागरी विमान वाहतुकीच्या सुरक्षा नियमांचे (Aviation Safety Norms) वारंवार उल्लंघन करणे, असे गंभीर ठपके त्यांच्यावर यापूर्वी ठेवण्यात आले होते. सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, मद्यपान करून कर्तव्यावर हजर राहिल्याच्या गंभीर प्रकरणामुळे त्यांना यापूर्वी तीन वर्षांच्या कालावधीसाठी निलंबित (Suspend) करण्यात आले होते. विमानचालन क्षेत्रातील नियमावलीनुसार हा गुन्हा अत्यंत गंभीर मानला जातो, कारण यामुळे प्रवाशांच्या जीवाचा धोका निर्माण होतो.
प्रशासकीय त्रुटींवर बोट-
ज्या वैमानिकाची पार्श्वभूमी इतकी डागाळलेली होती आणि ज्यांच्यावर यापूर्वी कडक शिस्तभंगाची कारवाई झाली होती, अशा व्यक्तीकडे राज्याच्या उपमुख्यमंत्र्यांच्या प्रवासाची आणि सुरक्षेची इतकी मोठी जबाबदारी कशी सोपवण्यात आली, हा प्रश्न आता उपस्थित केला जात आहे. त्यांच्यावरील निलंबनाची कारवाई संपल्यानंतर त्यांची पुन्हा नियुक्ती करताना आवश्यक त्या सर्व चाचण्या आणि नैतिक पडताळणी झाली होती का, या दिशेने आता तपासाची चक्रे फिरू लागली आहेत.
डागाळलेली पार्श्वभूमी असलेल्या वैमानिकाकडे सोपवली होती उपमुख्यमंत्र्यांची सुरक्षा; ‘व्हीएसआर व्हेंचर्स’ संशयाच्या घेऱ्यात-
उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या विमान अपघाताच्या तपासात आता अत्यंत खळबळजनक माहिती समोर आली आहे. या दुर्घटनेमागे केवळ तांत्रिक बिघाड नसून ‘मानवी चूक’ असण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे. विशेषतः या विमानाचे सारथ्य करणारे कॅप्टन सुमीत कपूर यांची पार्श्वभूमी आणि त्यांना मिळालेली संधी, या दोन्ही बाबी आता गंभीर तपासाचा विषय ठरल्या आहेत.
डीजीसीएची कठोर कारवाई आणि निलंबनाचा इतिहास-
तपासातून समोर आलेल्या कागदपत्रांनुसार, नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालयाने (DGCA) कॅप्टन सुमीत कपूर यांच्याविरुद्ध यापूर्वी अत्यंत कडक भूमिका घेतली होती. कर्तव्यावर असताना नियमांचे उल्लंघन आणि मद्यपान केल्याचे प्रकरण दुसऱ्यांदा उघडकीस आल्यानंतर, २४ एप्रिल २०१७ रोजी एका अधिकृत आदेशाद्वारे त्यांना तीन वर्षांसाठी निलंबित करण्यात आले होते. कोणत्याही व्यावसायिक वैमानिकासाठी (Commercial Pilot) तीन वर्षांचे निलंबन हे त्याच्या कारकिर्दीला लागलेला कायमचा डाग आणि व्यावसायिक समाप्ती मानली जाते. मात्र, या काळानंतर ते पुन्हा सक्रिय झाले, हे अनाकलनीय आहे.
‘व्हीएसआर व्हेंचर्स’ आणि नियुक्तीवर प्रश्नचिन्ह-
निलंबनाची इतकी मोठी कारवाई होऊनही सुमीत कपूर पुन्हा विमान उडवण्यास सज्ज झाले. त्यांनी ‘व्हीएसआर व्हेंचर्स’ (VSR Ventures) सारख्या खासगी ऑपरेटर्समध्ये प्रवेश मिळवला आणि आश्चर्य म्हणजे, त्यांना अतिमहत्त्वाच्या व्यक्तींच्या (VIP Flights) उड्डाणांची जबाबदारी देण्यात आली. ज्या वैमानिकाची शिस्त आणि नैतिक मूल्ये यापूर्वीच डागाळलेली होती, त्यांच्याकडे राज्याच्या उपमुख्यमंत्र्यांसारख्या उच्चपदस्थ नेत्याची सुरक्षा कशी सोपवण्यात आली? संबंधित कंपनीने त्यांची नियुक्ती करताना त्यांच्या भूतकाळातील नोंदींची योग्य पडताळणी केली नव्हती का? असे प्रश्न आता उपस्थित होत आहेत.
मानवी चुकीचा प्राथमिक अंदाज-
बारामतीमधील दुर्घटनेच्या वेळी नक्की काय घडले, याचा अभ्यास केला असता असे दिसून येते की, विमानाने पहिल्या प्रयत्नात लँडिंगचा प्रयत्न केला, परंतु तो अयशस्वी ठरला (Missed Landing). त्यानंतर विमानाला पुन्हा हवेत झेपावून चक्रावून आणण्याच्या प्रक्रियेत (Go Around) विमानाचा ताबा सुटला आणि ते कोसळले. १५,००० तासांचा अनुभव असलेला वैमानिक अशा स्थितीत गोंधळणे हे थोडे विचित्र आहे.
खासगी ऑपरेटर्सच्या विश्वासार्हतेवर टांगती तलवार-
सरकारी कंत्राटे घेताना किंवा अतिमहत्त्वाच्या व्यक्तींची वाहतूक करताना सुरक्षिततेच्या मानकांशी तडजोड केली जाते का, याचा शोध घेणे आता अनिवार्य झाले आहे. राज्याच्या गृहमंत्रालयाकडून या संपूर्ण प्रकरणाची सखोल चौकशी होणे अपेक्षित असून, ज्यांच्या हलगर्जीपणामुळे महाराष्ट्राने एक लोकनेता गमावला, हे दुर्देवी.
अखेरची ३६ मिनिटे: झेप ते भीषण स्फोट-
जिल्हा परिषद निवडणुकीच्या रणधुमाळीत सहभागी होण्यासाठी अजित पवार आज सकाळी मुंबईहून बारामतीकडे रवाना झाले होते. नियतीला मात्र काही वेगळेच मान्य होते. विमानतळ नियंत्रण कक्षाकडून (ATC) मिळालेल्या माहितीनुसार, या प्रवासातील शेवटची ३६ मिनिटे अत्यंत भीषण आणि तितकीच वेदनादायी ठरली आहेत.
प्रवासाची सुरुवात आणि पहिल्या प्रयत्नातील अडथळा-
अजित पवार यांच्या विमानाने सकाळी ८ वाजून १० मिनिटांनी मुंबई विमानतळावरून बारामतीसाठी उड्डाण केले. सर्व काही नियोजित वेळेनुसार सुरू होते. साधारण आठ मिनिटांनंतर, म्हणजेच ८ वाजून १८ मिनिटांनी, वैमानिकाने एटीसीशी (ATC) संपर्क साधला. त्यावेळी बारामती परिसरातील हवामान ढगाळ होते आणि दृश्यमानता (Visibility) अत्यंत कमी होती. वैमानिकाने एटीसीला कळवले की, त्याला समोरची धावपट्टी स्पष्टपणे दिसत नाहीये. परिणामी, लँडिंगचा पहिला प्रयत्न अयशस्वी ठरला आणि विमान पुन्हा हवेत घिरट्या घालू लागले.
धावपट्टी दिसली आणि घात झाला-
पुढील काही मिनिटे वैमानिक योग्य संधीची वाट पाहत होता. सकाळी ८ वाजून ४३ मिनिटांनी वैमानिकाने पुन्हा नियंत्रण कक्षाशी संपर्क साधला आणि धावपट्टी दिसत असल्याचे कळवले. एटीसीने परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून तातडीने लँडिंगची परवानगी दिली. सर्व काही सुरळीत होईल असे वाटत असतानाच, अवघ्या सहा सेकंदात विमानाचा संपर्क तुटला आणि एका भीषण स्फोटासह विमान जमिनीवर कोसळले. ज्या क्षणी विमान चाके जमिनीला टेकवणार होते, त्याच क्षणी हा काळजाचा ठोका चुकवणारा अपघात घडला.
तपासाअंती सत्य समोर येईल-
नागरी विमान वाहतूक संचालनालयाने (DGCA) या प्रकरणाचा तपास सुरू केला असून विमानाचा ‘ब्लॅक बॉक्स’ हस्तगत करण्यात आला आहे. त्या ३६ मिनिटांतील वैमानिक आणि नियंत्रण कक्षातील संभाषण तसेच विमानातील तांत्रिक नोंदींमधून लवकरच या अपघाताचे नेमके कारण स्पष्ट होईल.
हे देखील वाचा – Ajit Pawar Funeral : अलविदा दादा : उपमुख्यमंत्री अजित पवार अनंतात विलीन; जय आणि पार्थ पवारांनी दिला मुखाग्नी..
