Ajit Pawar Plane Black Box : महाराष्ट्राचे माजी उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या निधनाने राज्याच्या राजकीय वर्तुळात मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे. २८ जानेवारी रोजी झालेल्या त्या भीषण विमान अपघाताने संपूर्ण देश हादरला होता. आता या प्रकरणाला एक नवे वळण मिळाले असून, बारामती पोलीस ठाण्याच्या दैनंदिन नोंदवहीतील (पोलीस डायरी) माहितीमुळे ‘ब्लॅक बॉक्स’बाबत अत्यंत महत्त्वाची वस्तुस्थिती समोर आली आहे. या नव्या माहितीमुळे अपघाताच्या चौकशीत आता मोठी प्रगती होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
अपघाताचा थरार आणि पार्श्वभूमी-
‘व्हीएसआर’ (VSR) कंपनीच्या या दुर्दैवी विमानाने मुंबईहून सकाळी उड्डाण केले होते. नियोजित प्रवासादरम्यान, सकाळी ८ वाजून ४५ मिनिटांच्या सुमारास बारामती विमानतळ परिसरात हे विमान कोसळले. जमिनीवर आदळताच विमानाचा भीषण स्फोट झाला, ज्यात अजित पवार यांच्यासह अन्य पाच जणांना आपले प्राण गमवावे लागले. या घटनेनंतर प्रारंभी हा अपघात तांत्रिक बिघाडामुळे झाला असावा असा कयास बांधला जात होता, मात्र कालांतराने या दुर्घटनेबाबत अनेक शंका-कुशंका उपस्थित केल्या जाऊ लागल्या.
ब्लॅक बॉक्सचे रहस्य आणि संभ्रम-
विमान अपघाताचे नेमके कारण शोधण्यासाठी ‘ब्लॅक बॉक्स’ हा सर्वात महत्त्वाचा पुरावा मानला जातो. सुरुवातीच्या काळात, अपघाताच्या तीव्रतेमुळे ब्लॅक बॉक्सचे गंभीर नुकसान झाले असून त्यातील डेटा मिळवणे अशक्य असल्याचे दावे करण्यात आले होते. मात्र, आता बारामती पोलिसांच्या डायरीतील नोंदींनी या दाव्यांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. या डायरीमध्ये ब्लॅक बॉक्सच्या सद्यस्थितीबाबत आणि तो हस्तगत करण्याच्या प्रक्रियेबाबत महत्त्वपूर्ण टिपणे आढळून आली आहेत, ज्यामुळे तपासाची दिशा बदलू शकते.
अजित पवार विमान अपघात प्रकरण: ‘ब्लॅक बॉक्स’बाबत खळबळजनक वळण; जळाल्याचा दावा फोल, डायरीतील नोंदीने खळबळ
ज्या ‘ब्लॅक बॉक्स’वर या अपघाताचे गूढ उकलण्याची भिस्त आहे, तो पूर्णतः सुरक्षित असल्याचे आता स्पष्ट झाले आहे. विशेष म्हणजे, बारामती तालुका पोलीस ठाण्याच्या ‘स्टेशन डायरी’मध्ये यासंदर्भातील अधिकृत नोंद आढळल्याने आता तपासाच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे.
विरोधाभासी माहितीमुळे संशयाचे जाळे
२८ जानेवारी रोजी झालेल्या या भीषण विमान अपघातानंतर प्राथमिक माहितीनुसार, विमानाला लागलेल्या आगीत ‘ब्लॅक बॉक्स’ काही प्रमाणात जळाला असून त्यातील माहिती मिळवण्यात तांत्रिक अडचणी येत असल्याचा दावा करण्यात आला होता. अपघाताच्या भीषणतेमुळे यंत्रणेचे नुकसान झाले असावे, असा सर्वसाधारण समज निर्माण झाला होता. मात्र, आता समोर आलेल्या नवीन माहितीनुसार हा महत्त्वाचा तांत्रिक पुरावा सुस्थितीत असल्याचे समजते. एका बाजूला यंत्रणांचे नुकसान झाल्याचे सांगितले जात असताना, दुसऱ्या बाजूला तो सुरक्षित असणे, या परस्परविरोधी माहितीमुळे या प्रकरणातील गूढ अधिकच वाढले आहे.
पोलीस डायरीतील ‘ती’ नोंद ठरली निर्णायक-
बारामती तालुका पोलीस स्टेशनच्या स्टेशन डायरीमध्ये या ब्लॅक बॉक्सच्या सद्यस्थितीबाबत अत्यंत स्पष्ट नोंद करण्यात आली आहे. या अधिकृत दस्तऐवजातील माहितीनुसार, घटनास्थळावरून हस्तगत करण्यात आलेला हा ब्लॅक बॉक्स तांत्रिकदृष्ट्या सुरक्षित आहे. पोलीस डायरी ही न्यायालयीन प्रक्रियेत अत्यंत महत्त्वाचा पुरावा मानली जाते, त्यामुळे या नोंदीमुळे आधीच्या ‘जळाल्याच्या’ दाव्यांवर आता मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. हा पुरावा सुरक्षित असेल, तर अपघाताच्या वेळी वैमानिकांचे झालेले संभाषण आणि विमानाची तांत्रिक स्थिती याची अचूक माहिती समोर येणे आता शक्य होणार आहे.
अजित पवार विमान अपघात प्रकरण: ‘एआयबी’च्या निरीक्षणाने गुंता सुटला; ब्लॅक बॉक्स सुरक्षित असल्याची अधिकृत नोंद उघड-
दिवंगत उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या दुर्दैवी विमान अपघाताच्या चौकशीत आता एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि तांत्रिकदृष्ट्या निर्णायक माहिती समोर आली आहे. या अपघाताचे रहस्य उलगडण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जाणारा ‘ब्लॅक बॉक्स’ (CVR/FDR) पूर्णतः सुरक्षित असून, तो बारामती तालुका पोलीस ठाण्यात सुरक्षितरीत्या जतन करण्यात आल्याचे स्पष्ट झाले आहे. या माहितीमुळे गेल्या काही दिवसांपासून ब्लॅक बॉक्सच्या नुकसानीबाबत सुरू असलेल्या सर्व चर्चांना आता पूर्णविराम मिळाला आहे.
‘एआयबी’ (AIB) अधिकाऱ्यांचे प्रत्यक्ष निरीक्षण आणि प्रमाणीकरण-
या प्रकरणातील सर्वात महत्त्वाचा दुवा म्हणजे विमान अपघात तपास ब्युरो (Aircraft Accident Investigation Bureau – AAIB) चे वरिष्ठ अधिकारी के. रामचंद्र यांनी या ब्लॅक बॉक्सची प्रत्यक्ष पाहणी केली आहे. त्यांच्या तांत्रिक निरीक्षणाअंती, हा ब्लॅक बॉक्स सुरक्षित आणि सुस्थितीत असल्याची अधिकृत नोंद करण्यात आली आहे. केवळ तोंडी आश्वासन न देता, या उपकरणाची विश्वासार्हता टिकवून ठेवण्यासाठी अत्यंत काटेकोर प्रक्रिया राबवण्यात आली आहे. या ब्लॅक बॉक्सवर चारही बाजूंनी संबंधित तपास अधिकाऱ्यांच्या स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या असून, त्याद्वारे पुराव्यांशी कोणतीही छेडछाड होणार नाही, याची खात्री करण्यात आली आहे.
डिजिटल नोंद आणि सीलबंद पॅकेजिंग-
तपासातील पारदर्शकता राखण्यासाठी बारामती तालुका पोलीस ठाण्याच्या ‘ऑनलाइन स्टेशन डायरी’मध्ये या संपूर्ण प्रक्रियेची सविस्तर नोंद करण्यात आली आहे. प्राप्त माहितीनुसार, हा ब्लॅक बॉक्स आणि विमानाचे इतर महत्त्वाचे तांत्रिक अवशेष एका विशेष पॅकेजमध्ये सुरक्षितपणे सीलबंद करण्यात आले आहेत. या पॅकेजवर ‘Aircraft Accident Investigation Bureau’ (AAIB) चा अधिकृत शिक्का मारण्यात आला असून, तो आता पुढील न्यायवैद्यक आणि तांत्रिक विश्लेषणासाठी सज्ज आहे.
