BMC Mayor 2026 : मुंबई महानगरपालिकेच्या महापौरपदाच्या निवडणुकीचा बिगुल अखेर वाजला असून, या प्रक्रियेला वेग आला आहे. मात्र, प्रत्यक्ष निवडणुकीपूर्वीच मुंबईच्या राजकीय वर्तुळात एक अत्यंत अनपेक्षित आणि खळबळजनक वळण पाहायला मिळत आहे. मुंबई महानगरपालिकेच्या नव्या महापौरांच्या निवडीसाठी प्रशासकीय स्तरावर तयारी पूर्ण झाली आहे. जाहीर झालेल्या वेळापत्रकानुसार, शनिवार ७ फेब्रुवारी रोजी महापौरपदासाठी इच्छुकांना आपले उमेदवारी अर्ज सादर करता येणार आहेत. त्यानंतर, बुधवार ११ फेब्रुवारी रोजी विशेष सभेचे आयोजन करण्यात आले असून, याच दिवशी मुंबईच्या नव्या महापौरांच्या नावाची अधिकृत घोषणा करण्यात येईल. या पदासाठी विविध राजकीय पक्षांनी आपली मोर्चेबांधणी सुरू केली असून, संख्याबळाची जुळवाजुळव करण्यासाठी खलबते रंगत आहेत.
शरद पवार गटाचा अनपेक्षित पवित्रा-
महापौरपदाच्या या चुरशीच्या शर्यतीत एक मोठी राजकीय उलथापालथ झाली आहे. मुंबई महापालिका निवडणुकीत महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना आणि शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) यांच्याशी युती करून लढलेल्या ‘राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार’ पक्षाने ऐनवेळी महायुतीला झुकते माप दिले आहे. या पक्षाचे मुंबई महापालिकेतील एकमेव नगरसेवक अजित रावराणे यांनी थेट मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेनेला आपला पाठिंबा जाहीर केला आहे.
राजकीय समीकरणे आणि चर्चा-
अजित रावराणे यांच्या या निर्णयामुळे राजकीय वर्तुळात आश्चर्याचा धक्का बसला आहे. महाविकास आघाडीच्या घटक पक्षांमधील ही फूट आगामी महापौर निवडणुकीत निर्णायक ठरू शकते. निवडणुकीपूर्वी ठाकरे गट आणि मनसे यांच्यासोबत असलेल्या शरद पवार यांच्या पक्षाच्या नगरसेवकाने शिंदेंच्या शिवसेनेला साथ दिल्याने, महायुतीचे पारडे जड झाल्याचे मानले जात आहे. या घडामोडीमुळे विरोधी बाकांवरील ऐक्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले असून, शिवसेनेच्या दोन्ही गटांमधील संघर्ष आता अधिक तीव्र झाला आहे.
पुढील पाऊल काय?
अजित रावराणे यांच्या पाठिंब्यानंतर आता इतर अपक्ष आणि लहान पक्षांचे नगरसेवक कोणती भूमिका घेतात, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. ११ फेब्रुवारीला होणाऱ्या निवडणुकीत हा पाठिंबा सत्तास्थापनेसाठी किती फलदायी ठरतो आणि ठाकरे गट याला कसे प्रत्युत्तर देतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
मुंबई महानगरपालिका निवडणूक २०२६ च्या निकालांनी महाराष्ट्राच्या राजकारणात एक अभूतपूर्व आणि ऐतिहासिक क्रांती घडवून आणली आहे. आशिया खंडातील अत्यंत वैभवशाली आणि सर्वाधिक अर्थसंकल्प असलेल्या या महानगरपालिकेवर गेल्या पंचवीस वर्षांपासून अबाधित राहिलेली ठाकरेंची सत्ता अखेर संपुष्टात आली आहे. या निकालाचा सविस्तर आणि शुद्ध मराठीतील वृत्तांत खालीलप्रमाणे आहे:
मुंबई महापालिका निकाल २०२६: मुंबईच्या राजकारणात सत्तांतर; ठाकरेंच्या बालेकिल्ल्यात भाजपची ऐतिहासिक मुसंडी-
मुंबई महानगरपालिकेवर १९९० च्या दशकापासून शिवसेना (अविभाजित) आणि विशेषतः ठाकरे कुटुंबाचे निर्विवाद वर्चस्व राहिले आहे. मात्र, २०२६ च्या या निवडणुकीत मतदारांनी परिवर्तनाचा स्पष्ट कौल दिला असून, भारतीय जनता पक्षाच्या नेतृत्वाखालील महायुतीने ठाकरेंची एकहाती सत्ता उलथवून लावली आहे. मुंबईच्या नाडीवर असलेली ठाकरेंची पकड सैल करत भाजपने या निवडणुकीत सर्वाधिक जागा जिंकून ‘किंगमेकर’ची भूमिका सार्थ ठरवली आहे.
निवडणुकीचे पक्षनिहाय सविस्तर संख्याबळ या निवडणुकीत विविध राजकीय पक्षांनी मिळवलेल्या जागांची आकडेवारी पुढीलप्रमाणे आहे-
भारतीय जनता पक्ष – मुंबईत कमळ जोरात फुलले असून, ८९ जागांसह भाजप हा सभागृहातील सर्वात मोठा पक्ष ठरला आहे.
शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) – कडवी झुंज देऊनही ठाकरे गटाला ६५ जागांवर समाधान मानावे लागले आहे.
शिवसेना (एकनाथ शिंदे गट) – मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेनेने २९ जागा जिंकून महायुतीच्या विजयात मोलाचा वाटा उचलला आहे.
भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस – मुंबईत आपले अस्तित्व टिकवून धरत काँग्रेसने २४ जागांवर विजय मिळवला आहे.
इतर पक्ष – ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन (AIMIM) ने अनपेक्षित कामगिरी करत ८ जागा जिंकल्या आहेत. राज ठाकरे यांच्या महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेला (मनसे) ६ जागा मिळाल्या आहेत.
राष्ट्रवादी आणि समाजवादी पक्षाची स्थिती राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील फुटीनंतर झालेल्या या निवडणुकीत अजित पवार गटाला ३ जागा मिळाल्या आहेत, तर ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेसला केवळ १ जागा राखता आली आहे. याव्यतिरिक्त, समाजवादी पक्षाने २ जागांवर आपले वर्चस्व सिद्ध केले आहे.
भाजपने मिळवलेले ८९ जागांचे संख्याबळ आणि त्यांना मिळालेली शिंदे गटाची साथ यामुळे महायुतीचा सत्तेचा मार्ग मोकळा झाला आहे. मुंबईच्या विकासाचा अजेंडा आणि केंद्र व राज्यातील सत्ताधारी पक्षांची एकत्रित ताकद यामुळे मतदारांनी ठाकरेंच्या भावनिक राजकारणाऐवजी विकासाच्या राजकारणाला पसंती दिल्याचे चित्र दिसत आहे. २२७ सदस्यीय या महापालिकेत आता बहुमताचा आकडा गाठण्यासाठी अपक्ष आणि छोट्या पक्षांची भूमिका महत्त्वाची ठरेल, तरीही भाजप सर्वात मोठा पक्ष असल्याने महापौरपदावर त्यांचा दावा सर्वाधिक प्रबळ झाला आहे.
राजकीय तटबंदी मजबूत करण्यासाठी पक्षांचे ‘व्हीप’; आंगणेवाडी जत्रेच्या पार्श्वभूमीवर नगरसेवकांवर कडक नजर-
नगरसेवकांना ‘मुंबईतच मुक्कामी’ राहण्याचे फर्मान महापौर निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर कोणतीही दगाफटका होऊ नये, यासाठी शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे), भाजप आणि शिवसेना (एकनाथ शिंदे) या प्रमुख पक्षांनी आपल्या नगरसेवकांना मुंबईबाहेर न जाण्याचे स्पष्ट निर्देश दिले आहेत. विशेषतः ११ फेब्रुवारीच्या मतदानापर्यंत सर्व नगरसेवकांनी पक्षाच्या संपर्कात आणि मुंबईतच उपस्थित राहणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. नगरसेवकांची ‘संख्या’ अबाधित राखण्यासाठी पक्षांच्या वरिष्ठ नेत्यांकडून वैयक्तिक स्तरावर लक्ष ठेवले जात आहे.
आंगणेवाडी जत्रेचे आव्हान आणि अतिरिक्त सावधगिरी येत्या ९ फेब्रुवारी रोजी कोकण पट्ट्यातील प्रसिद्ध ‘आंगणेवाडी’ची जत्रा आहे. कोकणाशी जिव्हाळ्याचे नाते असलेल्या अनेक नगरसेवकांसाठी ही जत्रा श्रद्धेचा विषय असते. ८ फेब्रुवारीला रविवार असल्याने अनेक नगरसेवक या जत्रेसाठी कोकणात रवाना होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. मात्र, निवडणुकीच्या तोंडावर नगरसेवक बाहेरगावी गेल्यास ऐनवेळी अडचण निर्माण होऊ शकते, ही भीती राजकीय पक्षांना सतावत आहे. त्यामुळेच, जरी नगरसेवक जत्रेसाठी गेले तरी १० फेब्रुवारीपर्यंत कोणत्याही परिस्थितीत मुंबईत परतण्याचे कडक आदेश देण्यात आले आहेत.
ठाकरे गटाचा खबरदारीचा पवित्रा मुंबई महानगरपालिकेत स्पष्ट बहुमत नसतानाही शिवसेना (ठाकरे) पक्षाने अत्यंत सावध पवित्रा घेतला आहे. आपल्या नगरसेवकांना त्यांनी केवळ निवडणुकीच्या दिवसापर्यंतच नव्हे, तर चक्क १५ फेब्रुवारीपर्यंत मुंबई सोडू नका, असे निर्देश दिले आहेत. फोडाफोडीचे राजकारण आणि संभाव्य राजकीय पेच टाळण्यासाठी ठाकरे गटाने ही दीर्घकालीन रणनीती आखली असल्याचे बोलले जात आहे.
भाजप आणि शिंदे गटानेही आपल्या नगरसेवकांना मुंबईतच हजर राहण्याबाबत सूचना जारी केल्या आहेत. विशेषतः शरद पवार गटाच्या नगरसेवकाने शिंदे गटाला दिलेला पाठिंबा पाहता, महायुतीचे पारडे जड झाले आहे. हे संख्याबळ प्रत्यक्ष मतदानाच्या दिवशी कागदावरून मतपेटीपर्यंत पोहोचवण्यासाठी महायुतीचे नेते सूक्ष्म नियोजन करत आहेत. महापौर निवडणुकीच्या या धामधुमीत आता पुढील ४८ तास मुंबईच्या राजकारणासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत. कोकणची ओढ आणि मुंबईतील सत्तेची चुरस यांमध्ये नगरसेवकांची कसरत होणार असल्याचे चित्र सध्या दिसत आहे.
