Eknath Shinde : गेल्या दोन-अडीच वर्षांपासून महाराष्ट्राच्या राजकीय क्षितिजावर सुरू असलेला अनपेक्षित घडामोडींचा प्रवास अद्याप थांबलेला नाही, असेच चिन्हे सध्या दिसत आहेत. २०२२ मध्ये झालेली शिवसेनेतील ऐतिहासिक बंडखोरी आणि त्यानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये पडलेली उभी फूट यांनंतर आता पुन्हा एकदा राज्याच्या राजकारणात नव्या समीकरणांची नांदी होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. सूत्रांकडून मिळालेल्या गोपनीय माहितीनुसार, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी आता आपले लक्ष शरद पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षावर केंद्रित केले असून, ‘ऑपरेशन टायगर’च्या प्रतिसादानंतर आता ‘ऑपरेशन तुतारी’ कार्यान्वित केल्याचे बोलले जात आहे.
या नवीन मोहिमेअंतर्गत, शरद पवार यांच्या गटातील काही प्रभावी खासदार एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेनेच्या संपर्कात असल्याचे समजते. महायुतीमधील आपली पकड अधिक मजबूत करण्यासाठी आणि आगामी निवडणुकांचा विचार करता, विरोधी पक्षातील बड्या नेत्यांना आपल्याकडे वळवून घेण्याचे प्रयत्न पडद्यामागे वेगाने सुरू आहेत. शिंदे स्वतः या घडामोडींवर लक्ष ठेवून असून, पवारांच्या शिलेदारांना आपल्या गटात सामील करून घेण्यासाठी गुप्त बैठकांचे सत्र सुरू असल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात रंगली आहे.
महाराष्ट्राचे सत्ताकारण: राजकीय स्थित्यंतरांच्या ‘पुनरावृत्ती’ची चर्चा आणि आगामी समीकरणांची चाहूल-
महाराष्ट्राच्या राजकीय पटलावर गेल्या काही वर्षांत जे अभूतपूर्व ‘नाट्य’ घडले, त्याचे पडसाद अद्यापही उमटत असून राज्याच्या सत्तेची समीकरणे पुन्हा एकदा बदलाच्या उंबरठ्यावर असल्याची चिन्हे दिसत आहेत. या संपूर्ण संघर्षाचा केंद्रबिंदू ठरलेल्या एकनाथ शिंदे यांनी शिवसेनेत ऐतिहासिक बंडखोरी करून ४० आमदार आणि अनेक खासदारांना आपल्या पाठीशी उभे केले होते. भारतीय जनता पक्षाच्या साथीने त्यांनी घडवून आणलेल्या या सत्तांतरामुळे तत्कालीन ‘महाविकास आघाडी’ सरकार कोसळले आणि राज्याच्या राजकारणाला एक वेगळीच कलाटणी मिळाली. या घटनेने केवळ सत्तांतरच झाले नाही, तर प्रस्थापित राजकीय चौकटीलाही मोठे तडे गेले.
शिवसेनेतील या मोठ्या भूकंपानंतर काही महिने उलटत नाहीत तोच, राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्येही अशाच प्रकारच्या राजकीय ध्रुवीकरणाची पुनरावृत्ती झाली. अजित पवार यांनी आपल्या समर्थक आमदारांसह बंड पुकारत सत्ताधारी महायुती सरकारमध्ये सहभागी होण्याचा निर्णय घेतला. या दोन अत्यंत प्रभावशाली बंडखोरींमुळे राज्यातील पारंपारिक राजकारण पूर्णपणे ढवळून निघाले असून, प्रस्थापित पक्षांच्या अस्तित्वाचा प्रश्न ऐरणीवर आला होता. हे दोन्ही धक्के इतके जोरदार होते की, त्यामुळे मतदारांमध्ये आणि राजकीय विश्लेषकांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले होते.
सध्याच्या ताज्या घडामोडी पाहता, तोच जुना ‘बंडखोरीचा पॅटर्न’ पुन्हा एकदा अंमलात आणला जाण्याची दाट शक्यता राजकीय वर्तुळात वर्तवली जात आहे. सत्ताधारी गटाकडून विरोधी पक्षांतील उरल्या-सुरल्या प्रभावी नेत्यांना आपल्याकडे खेचण्यासाठी पडद्यामागे हालचालींना वेग आला आहे. विशेषतः शरद पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील काही प्रमुख शिलेदारांना आपल्या गटात सामील करून घेण्यासाठी ‘ऑपरेशन’ राबवले जात असल्याची चर्चा आहे.
राजकीय पुनर्रचनेचे संकेत: दिल्लीतील गुप्त खलबते आणि ‘ऑपरेशन तुतारी’च्या हालचालींना वेग-
महाराष्ट्राच्या राजकारणातील अस्थिरतेचे ढग अद्याप ओसरलेले नाहीत, उलट उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या अलीकडील दिल्ली दौऱ्यामुळे नव्या राजकीय समीकरणांना उधाण आले आहे. शिंदे यांनी नुकतीच देशाची राजधानी दिल्ली येथे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची सदिच्छा भेट घेतली. या भेटीचा मुख्य अजेंडा जरी शासकीय कामाचा असल्याचे भासविले जात असले, तरी राजकीय वर्तुळात मात्र या भेटीकडे मोठ्या कुतूहलाने पाहिले जात आहे. विशेषतः राज्यातील आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका, प्रलंबित राजकीय निर्णय आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे ‘ऑपरेशन टायगर’ किंवा ‘ऑपरेशन तुतारी’ यांसारख्या गुप्त मोहिमांबाबत या बैठकीत सविस्तर चर्चा झाल्याचे बोलले जात आहे.
एकनाथ शिंदे यांच्या या महत्त्वपूर्ण दौऱ्यानंतर राज्यातील राजकीय हालचालींना प्रचंड वेग आला आहे. या दौऱ्याची गांभीर्याने दखल घेत शिवसेना (यूबीटी) प्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी तातडीने आपल्या खासदारांची बैठक बोलावली, ज्यावरून विरोधकांमध्ये चिंतेचे वातावरण असल्याचे स्पष्ट झाले.सत्तेच्या केंद्रस्थानी असलेल्या भाजप आणि शिंदे गट यांच्या संयुक्त रणनीतीचा हा एक भाग असल्याचे मानले जात आहे.
