Exam Timetable Change : राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषदेने (SCERT) राज्यातील इयत्ता दुसरी ते आठवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी ‘संकलित मूल्यमापन चाचणी-२’ (पॅट) चे वेळापत्रक नुकतेच घोषित केले आहे. या वेळापत्रकानुसार, सदर परीक्षा ११, १५ आणि २२ एप्रिल २०२६ या दिवशी नियोजित करण्यात आली आहे. मात्र, शेवटचा पेपर २२ एप्रिल रोजी ठेवल्याने शैक्षणिक वर्तुळातून तीव्र प्रतिक्रिया उमटत आहेत.
निकालासाठी अपुरा वेळ आणि तांत्रिक अडचणी-
शिक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञ आणि शिक्षक संघटनांच्या मते, २२ एप्रिल रोजी तृतीय भाषेचा पेपर घेतल्यास शिक्षकांना निकाल तयार करण्यासाठी अत्यंत अल्प कालावधी मिळणार आहे. एप्रिलअखेर सत्र संपत असल्याने, निकालपत्रके तयार करणे, नोंदी करणे आणि प्रगतीपुस्तक पूर्ण करणे या प्रक्रियेसाठी पुरेसा वेळ न मिळाल्यास कामाचा दर्जा खालावण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
विद्यार्थ्यांच्या उपस्थितीवर परिणाम होण्याची शक्यता-
अनेक खासगी शाळांच्या वार्षिक परीक्षा एप्रिलच्या पंधरवड्यापर्यंत संपतात, त्यामुळे बहुतांश पालकांनी उन्हाळी सुट्टीत मूळ गावी जाण्यासाठी आरक्षित तिकिटे आणि नियोजन आधीच पूर्ण केले आहे. २२ एप्रिल ही तारीख महिन्याच्या शेवटी येत असल्याने, अनेक विद्यार्थी या परीक्षेला गैरहजर राहण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
वेळापत्रकात बदलाची मागणी-
विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक नुकसान टाळण्यासाठी आणि शिक्षकांवरील कामाचा ताण कमी करण्यासाठी, २२ एप्रिल रोजी होणारा पेपर १३ एप्रिल रोजी घेण्यात यावा, अशी आग्रही मागणी पालक आणि विविध शिक्षक संघटनांकडून करण्यात येत आहे.
‘पॅट’ परीक्षेचे वेळापत्रक जाहीर; मात्र शेवटच्या पेपरच्या तारखेमुळे नियोजन कोलमडण्याची भीती-
पुणे: राज्यातील प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण व्यवस्थेत विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्तेचा दर्जा उंचावण्यासाठी राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषदेतर्फे (SCERT) दरवर्षी ‘संकलित मूल्यमापन चाचणी’ म्हणजेच ‘पॅट’ (PAT) परीक्षेचे आयोजन केले जाते. इयत्ता दुसरी ते आठवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी घेण्यात येणाऱ्या या परीक्षेचे मुख्य उद्दिष्ट विद्यार्थ्यांची अध्ययन निष्पत्ती तपासणे आणि त्या आधारे अध्यापन पद्धतीत आवश्यक सुधारणा करणे हे असते. मात्र, यंदा जाहीर झालेल्या वेळापत्रकातील शेवटच्या पेपरच्या तारखेवरून शिक्षक आणि पालकांमध्ये चिंतेचे वातावरण पसरले आहे.
मूल्यमापनाचा मुख्य आधार: पॅट परीक्षा-
राज्य शासन संचलित शाळा, स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या (महानगरपालिका, जिल्हा परिषद) शाळा आणि अनुदानित शाळांमधील विद्यार्थ्यांसाठी ही चाचणी अनिवार्य असते. याद्वारे विद्यार्थ्यांनी वर्षभरात अपेक्षित अध्ययन स्तर गाठला आहे की नाही, याची शास्त्रोक्त पडताळणी केली जाते. विशेष म्हणजे, ही परीक्षा शालेय वार्षिक परीक्षेच्या कालावधीतच घेतली जात असल्याने विद्यार्थ्यांवर अतिरिक्त अभ्यासाचा ताण येत नाही, असा आजवरचा अनुभव आहे.
वेळापत्रकातील बदलामुळे नियोजनाचा पेच-
दरवर्षी एप्रिल महिन्याच्या मध्यापर्यंत वार्षिक परीक्षा आटोपतात, ही बाब गृहीत धरून अनेक पालकांनी उन्हाळी सुट्ट्यांसाठी आपल्या मूळ गावी जाण्याचे किंवा पर्यटनाचे नियोजन आधीच पूर्ण केले आहे. मात्र, यंदाच्या वेळापत्रकानुसार ‘पॅट’ परीक्षेचा तिसरा म्हणजेच ‘तृतीय भाषेचा’ पेपर थेट २२ एप्रिल रोजी आयोजित करण्यात आला आहे. एप्रिलच्या उत्तरार्धात परीक्षा असल्याने पालकांच्या प्रवासाच्या नियोजनावर त्याचा थेट परिणाम होत आहे.
उपस्थिती आणि निकाल प्रक्रियेवर टांगती तलवार-
शाळांच्या वार्षिक परीक्षा साधारणतः १५ एप्रिलपर्यंत संपण्याची शक्यता असताना, २२ एप्रिलचा पेपर विद्यार्थ्यांच्या उपस्थितीवर प्रश्नचिन्ह उभे करत आहे. अनेक विद्यार्थी सुट्ट्यांसाठी गावी निघून गेल्यास या महत्त्वाच्या परीक्षेला मुकण्याची भीती व्यक्त होत आहे.
पॅट’ परीक्षेच्या वेळापत्रकामुळे पालकांमध्ये अस्वस्थता; २२ एप्रिलचा पेपर लवकर घेण्याची मागणी-
राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषदेने (SCERT) इयत्ता दुसरी ते आठवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी जाहीर केलेल्या संकलित मूल्यमापन चाचणी-२ (पॅट) च्या वेळापत्रकामुळे सध्या पालक आणि शैक्षणिक वर्तुळात गोंधळाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. विशेषतः २२ एप्रिल रोजी नियोजित असलेल्या ‘तृतीय भाषा’ विषयाच्या पेपरमुळे विद्यार्थ्यांच्या उपस्थितीवर आणि पालकांच्या सुट्ट्यांच्या नियोजनावर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
शालेय वेळापत्रकातील तफावत आणि पालकांची चिंता-
सद्यस्थितीत राज्य सरकार, अनुदानित आणि महानगरपालिकेच्या शाळांचे वार्षिक परीक्षेचे अधिकृत वेळापत्रक अद्याप पूर्णतः स्पष्ट झालेले नाही. मात्र, दुसरीकडे अनेक खासगी व्यवस्थापनाच्या शाळांनी त्यांचे वार्षिक नियोजन आधीच जाहीर केले असून, त्यांच्या परीक्षा एप्रिल महिन्याच्या मध्यापर्यंत संपणार आहेत. ही बाब लक्षात घेऊन अनेक पालकांनी उन्हाळी सुट्ट्यांसाठी आपल्या मूळ गावी जाण्याचे किंवा पर्यटनाचे आरक्षण आणि नियोजन पूर्ण केले आहे. अशा परिस्थितीत, ‘पॅट’ परीक्षेचा शेवटचा पेपर २२ एप्रिलसारख्या उशिराच्या तारखेला ठेवल्याने पालकांपुढे मोठा पेच निर्माण झाला आहे.
विद्यार्थी उपस्थितीवर टांगती तलवार-
शिक्षण तज्ज्ञांच्या मते, जर बहुतांश शाळांच्या नियमित परीक्षा १५ एप्रिलच्या सुमारास संपल्या, तर त्यानंतर केवळ एका पेपरसाठी विद्यार्थी २२ एप्रिलपर्यंत थांबतील का, याबाबत शंका आहे. अनेक कुटुंबे १५ एप्रिलनंतर स्थलांतरित होण्याची शक्यता असल्याने, २२ एप्रिलच्या ‘पॅट’ परीक्षेला विद्यार्थ्यांची उपस्थिती लक्षणीयरीत्या घटण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. याचा थेट परिणाम विद्यार्थ्यांच्या अध्ययन निष्पत्तीच्या मूल्यमापनावर होऊ शकतो, जो या परीक्षेचा मुख्य उद्देश आहे.
प्रशासनाकडून बदलाची अपेक्षा-
विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक नुकसान टाळण्यासाठी आणि पालकांच्या नियोजित प्रवासात अडथळा येऊ नये, यासाठी २२ एप्रिलचा पेपर अलीकडे म्हणजेच एप्रिलच्या दुसऱ्या आठवड्यात घेण्याची मागणी जोर धरत आहे.
‘पॅट’ परीक्षेच्या लांबणीवर पडलेल्या वेळापत्रकामुळे शिक्षकांसमोर निकालाचे आव्हान; वेळापत्रक बदलण्याची शिक्षक महासंघाची मागणी-
राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषदेने (SCERT) संकलित मूल्यमापन चाचणी-२ (पॅट) चा शेवटचा पेपर २२ एप्रिल रोजी निश्चित केल्यामुळे शिक्षण क्षेत्रात चिंतेचे ढग जमा झाले आहेत. या नियोजित वेळापत्रकामुळे विद्यार्थ्यांच्या उपस्थितीवर तर परिणाम होईलच, परंतु शिक्षकांवरही निकाल तयार करण्याचा प्रचंड ताण येणार असल्याचे चित्र स्पष्ट झाले आहे. या पार्श्वभूमीवर, शिक्षक महासंघाने सदर परीक्षा १५ एप्रिलपूर्वीच आटोपण्याची आग्रही मागणी प्रशासनाकडे केली आहे.
अत्यल्प कालावधीत निकालाचे क्लिष्ट काम-
राज्यातील शाळांना साधारणतः २ मेपासून उन्हाळी सुट्ट्या जाहीर होतात. २२ एप्रिल रोजी परीक्षा झाल्यास शिक्षकांच्या हातात निकाल तयार करण्यासाठी केवळ आठ दिवसांचा कालावधी शिल्लक राहतो. या अल्प कालावधीत उत्तरपत्रिकांची सूक्ष्म तपासणी करणे, गुणपत्रके तयार करणे आणि प्रगतीपुस्तकांमध्ये त्यांच्या नोंदी करणे ही प्रक्रिया पूर्ण करणे अत्यंत जिकिरीचे होणार आहे. विशेषतः ज्या शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांची पटसंख्या अधिक आहे, तिथे हे काम विहित वेळेत पूर्ण करणे अशक्यप्राय वाटत आहे.
शिक्षक टंचाई आणि अतिरिक्त कार्यभाराचा प्रश्न-
जिल्हा परिषद आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या अनेक शाळांमध्ये सध्या शिक्षकांची कमतरता भासत आहे. अनेक ठिकाणी पाचवी ते आठवीच्या वर्गांना अध्यापन करण्यासाठी आणि मूल्यमापनासाठी केवळ एकच शिक्षक उपलब्ध आहे. आधीच अशैक्षणिक कामांच्या ओझ्याखाली दबलेल्या या शिक्षकांवर, परीक्षेच्या उशिराच्या तारखेमुळे निकालाचा अतिरिक्त ताण पडणार आहे. उत्तरपत्रिका तपासणीसाठी पुरेसा वेळ न मिळाल्यास त्याचा प्रत्यक्ष परिणाम विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्तेच्या अचूक मूल्यांकनावर होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
वेळापत्रकात सुधारणेसाठी आग्रही मागणी-
शिक्षक महासंघाचे मुंबई व कोकण विभाग अध्यक्ष अनिल बोरनारे यांनी या समस्येकडे प्रशासनाचे लक्ष वेधले आहे. “जर पॅट परीक्षा १५ एप्रिलच्या आत संपन्न झाली, तर शिक्षकांना निकालाची कामे शिस्तबद्ध पद्धतीने आणि वेळेत पूर्ण करता येतील.
