Food Delivery : आखाती देशांमध्ये भडकलेल्या युद्धाच्या वणव्याचे चटके आता महाराष्ट्राच्या, विशेषतः मुंबईच्या अर्थव्यवस्थेला बसू लागले आहेत. इराण आणि इस्रायलमधील संघर्षामुळे जागतिक इंधन पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली असून, त्याचे गंभीर पडसाद व्यावसायिक गॅस सिलिंडरच्या उपलब्धतेवर उमटले आहेत. मुंबईतील गॅस पुरवठा अनिश्चित आणि खंडित झाल्यामुळे महानगरातील हॉटेल व्यवसाय सध्या अत्यंत कठीण टप्प्यातून जात आहे. या संकटाचा सर्वाधिक परिणाम ग्राहकांच्या पसंतीस उतरलेल्या ऑनलाइन खाद्यसेवांवर झाला असून, अनेक प्रसिद्ध हॉटेल चालकांनी ‘स्विगी’ आणि ‘झोमॅटो’ यांसारख्या प्लॅटफॉर्मवरून येणाऱ्या ऑर्डर स्वीकारणे तात्पुरते थांबवले आहे.
ऑनलाइन डिलिव्हरी सेवा का विस्कळीत झाली?
हॉटेल व्यावसायिकांच्या मते, गॅसचा साठा मर्यादित असल्यामुळे प्राधान्यक्रमाने केवळ ‘डाइन-इन’ म्हणजेच हॉटेलमध्ये येणाऱ्या प्रत्यक्ष ग्राहकांनाच सेवा देणे शक्य होत आहे. गॅसचा पुरवठा नेमका कधी आणि किती प्रमाणात होईल, याची शाश्वती नसल्यामुळे ऑनलाइन ऑर्डरची मोठी मागणी पूर्ण करणे अशक्य झाले आहे. ऑर्डर स्वीकारून ती वेळेत पूर्ण न करता आल्यास व्यवसायाच्या प्रतिमेवर परिणाम होतो, हे टाळण्यासाठी व्यावसायिक खबरदारी म्हणून हा कटू निर्णय घेण्यात आला आहे. यामुळे घरबसल्या खाद्यपदार्थांचा आस्वाद घेणाऱ्या मुंबईकरांची मोठी गैरसोय होत आहे.
आर्थिक संकटाचे गडद सावट-
केवळ हॉटेल मालकच नव्हे, तर या व्यवसायावर अवलंबून असलेल्या हजारो कर्मचाऱ्यांच्या रोजीरोटीवर आता टांगती तलवार आली आहे. व्यावसायिक गॅस सिलिंडरच्या किमतीत झालेली वाढ आणि अपुऱ्या पुरवठ्यामुळे दैनंदिन नफ्याचे गणित पूर्णतः विस्कळीत झाले आहे. हॉटेलमध्ये काम करणारे कामगार, शेफ आणि प्रामुख्याने ऑनलाइन डिलिव्हरी देणारे तरुण यांच्या उत्पन्नावर याचा थेट परिणाम होत आहे. व्यवसायातील ही मंदी अशीच कायम राहिल्यास अनेक छोट्या उपहारगृहांना टाळे ठोकण्याची वेळ येईल, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
व्यवसायातील अस्थिरतेमुळे चिंतेचे वातावरण-
मुंबई ही कधीही न झोपणारी नगरी म्हणून ओळखली जाते, जिथे हॉटेल व्यवसाय हा रात्री उशिरापर्यंत गजबजलेला असतो. मात्र, इंधनाच्या टंचाईमुळे या गजबजाटावर मर्यादा आल्या आहेत.
इंधन टंचाईचा आघात: मुंबई-पुण्यातील उपहारगृहांच्या ‘मेनू’वर मर्यादा; अनेक हॉटेल्सना कुलूप लागण्याची भीती-
आखाती देशांमधील युद्धामुळे उद्भवलेल्या जागतिक इंधन संकटामुळे महाराष्ट्रातील प्रमुख महानगरांच्या खाद्यसंस्कृतीवर अभूतपूर्व परिणाम झाला आहे. व्यावसायिक गॅस सिलिंडरच्या तीव्र टंचाईमुळे मुंबई आणि पुण्यासारख्या गजबजलेल्या शहरांमधील अनेक नामांकित हॉटेल्स आणि रेस्टॉरंट्स बंद ठेवण्याची वेळ व्यवस्थापनावर आली आहे. इंधनाचा पुरवठा केवळ खंडित झाला नसून, जो काही साठा उपलब्ध आहे, तो अत्यंत मर्यादित असल्याने उपहारगृहांच्या दैनंदिन कामकाजावर त्याचे थेट सावट दिसत आहे.
खाद्यपदार्थांच्या पर्यायांमध्ये मोठी कपात-
गॅसच्या या अपुऱ्या उपलब्धतेमुळे हॉटेल मालकांना आपल्या ‘मेनू कार्ड’मध्ये (खाद्यसूची) अनपेक्षित आणि मोठी कपात करावी लागली आहे. ज्या रेस्टॉरंट्समध्ये ग्राहकांसाठी पूर्वी ५० ते ६० प्रकारचे वैविध्यपूर्ण खाद्यपदार्थ उपलब्ध असायचे, तिथे आता इंधनाची बचत करण्यासाठी केवळ १० ते २० मुख्य पदार्थांचीच निर्मिती केली जात आहे. ज्या पदार्थांच्या निर्मितीसाठी जास्त वेळ गॅसचा वापर होतो किंवा जे पदार्थ बनवणे खर्चिक आहे, असे पर्याय सध्या या सूचीतून तात्पुरते वगळण्यात आले आहेत. मर्यादित संसाधनांमध्ये जास्तीत जास्त ग्राहकांना सेवा देण्याचा प्रयत्न हॉटेल चालक करत आहेत, मात्र यामुळे खवय्यांच्या आनंदावर विरजण पडले आहे.
व्यवसाय साखळीवर झालेला परिणाम-
इंधन टंचाईचा हा परिणाम केवळ पदार्थांच्या उपलब्धतेपुरता मर्यादित नाही, तर यामुळे हॉटेल उद्योगाची संपूर्ण आर्थिक साखळी धोक्यात आली आहे. व्यवसायाचे तास कमी करणे, कमी गॅस लागणारे पदार्थ बनवणे आणि साठा संपल्यावर उपहारगृह बंद करणे, अशा त्रिसूत्रीचा अवलंब सध्या अनेक ठिकाणी केला जात आहे.
