Healthy Breakfast : आधुनिक जीवनशैलीत वाढते वजन ही अनेकांसाठी चिंतेची बाब ठरत आहे. वजन कमी करण्यासाठी अनेकजण आहारामध्ये बदल करतात, परंतु ‘डाएटिंग’ म्हणजे केवळ उपाशी राहणे नव्हे, तर योग्य वेळी पौष्टिक आहार घेणे होय. आहारतज्ज्ञांच्या मते, सकाळचा नाश्ता हा दिवसाचा सर्वात महत्त्वाचा आहार असतो. रात्रभराच्या विश्रांतीनंतर शरीराला उर्जेची आवश्यकता असते आणि योग्य नाश्ता केल्यामुळे शरीराचा चयापचय दर (Metabolism) सुधारतो, जो वजन घटवण्यासाठी अत्यंत आवश्यक असतो.
प्रथिनयुक्त आहाराला प्राधान्य (High Protein Options)
सकाळच्या नाश्त्यात प्रथिनांचा (Proteins) समावेश केल्यास पोट दीर्घकाळ भरलेले राहते, ज्यामुळे दुपारच्या जेवणापर्यंत अवेळी भूक लागत नाही. यासाठी मोड आलेली कडधान्ये जसे की मूग, मटकी किंवा चणे यांचा समावेश करणे उत्तम ठरते. प्रथिनांसाठी उकडलेली अंडी किंवा पनीर हा देखील एक उत्तम पर्याय आहे. प्रथिनांमुळे शरीरातील स्नायूंचे आरोग्य टिकून राहते आणि चरबी घटवण्यास मदत होते.
तृणधान्ये आणि फायबरचा समावेश (Fiber-Rich Grains)
ज्यांना पारंपरिक नाश्ता आवडतो, त्यांच्यासाठी ओट्स किंवा लापशी (Dalia) हे उत्तम पर्याय आहेत. ओट्समध्ये विद्राव्य फायबर असते, जे रक्तातील साखर नियंत्रित ठेवण्यास आणि कोलेस्टेरॉल कमी करण्यास मदत करते. याशिवाय, ज्वारी किंवा नाचणीच्या पिठाचे आंबोळी किंवा डोसे कमी तेलात बनवून खाल्ल्यास शरीराला लोह आणि कॅल्शियमचा पुरवठा होतो. उपमा किंवा पोहे करताना त्यात जास्तीत जास्त भाज्यांचा वापर केल्यास त्यातील पोषणमूल्य अधिक वाढते.
फळे आणि सुका मेव्याचे महत्त्व-
नाश्त्यात मोसमी फळांचा समावेश करणे अत्यंत लाभदायक ठरते. सफरचंद, पपई किंवा पेरू यांसारखी फळे फायबरने समृद्ध असतात. फळांचा रस (Juice) पिण्यापेक्षा संपूर्ण फळ खाणे जास्त फायदेशीर असते, कारण फळामध्ये चोथा (Fibre) टिकून राहतो. नाश्त्यासोबत चार-पाच भिजवलेले बदाम किंवा अक्रोड खाल्ल्याने शरीराला आवश्यक फॅटी ॲसिड्स आणि जीवनसत्त्वे मिळतात. यामुळे स्मरणशक्ती सुधारते आणि शरीराला उत्साह मिळतो.
काय टाळावे आणि काय लक्षात ठेवावे?
डाएटिंग करताना नाश्त्यात मैद्याचे पदार्थ, बेकरी उत्पादने (बिस्किटे, व्हाईट ब्रेड) आणि साखरेचे अतिसेवन टाळणे अनिवार्य आहे. चहा किंवा कॉफीमध्ये साखर कमी वापरावी किंवा शक्य असल्यास न घेता त्याऐवजी ताक किंवा लिंबू पाण्याचा समावेश करावा. नाश्ता नेहमी निवांत बसून आणि चावून खावा, ज्यामुळे पचन संस्था सुरळीत कार्य करते. संतुलित नाश्ता, पुरेशी झोप आणि नियमित व्यायाम या त्रिसूत्रीचा अवलंब केल्यास वजन कमी करण्याचे उद्दिष्ट सहज साध्य होऊ शकते.
