Kuldachi Pithi : कोकणच्या खाद्यसंस्कृतीमध्ये कडधान्यांना विशेष महत्त्व आहे. त्यापैकीच एक म्हणजे ‘कुळीथ’ (ज्याला देशावर हुलगा असेही संबोधले जाते). पावसाळ्याच्या दिवसांत किंवा थंडीच्या कडाक्यात शरीराला ऊब देणारे आणि अत्यंत पौष्टिक मानले जाणारे ‘कुळिथाचे पिठले’ हा कोकणी घराघरांतील आवडीचा पदार्थ आहे. तांदळाच्या गरम भाकरीसोबत किंवा उकड्या तांदळाच्या भातासोबत या पिठल्याची चव अविस्मरणीय लागते. हे पिठले बनवण्याची पारंपरिक आणि सविस्तर पद्धत खालीलप्रमाणे आहे.
आवश्यक साहित्य-
कुळिथाचे पीठ: १ वाटी (भाजून दळलेले असल्यास उत्तम)
पाणी: गरजेनुसार (पिठले सरसरीत ठेवण्यासाठी)
फोडणीसाठी: तेल, मोहरी, जिरे आणि हिंग, लाल तिखट
इतर: बारीक चिरलेला कांदा (ऐच्छिक), हळद, चवीनुसार मीठ आणि भरपूर ताजी कोथिंबीर.
विशेष घटक: कोकणी चवीसाठी २-३ सुकी कोकमं (अमसुलं).
पाककृती: टप्प्याटप्प्याने मार्गदर्शक
१. खमंग फोडणीची तयारी-
सर्वप्रथम गॅसवर कढई गरम करायला ठेवावी. त्यात दोन मोठे चमचे तेल घालून तेल तापल्यावर मोहरी आणि जिरे टाकावे. मोहरी तडतडल्यावर त्यात भरपूर हिंग टाकावा. त्यानंतर बारीक चिरलेला कांदा घालून तो गुलाबी रंगाचा होईपर्यंत परतावा. त्यात हळद, लाल तिखट घालावे.
२. पिठाचे द्रावण तयार करणे-
त्यानंतर त्यात कुळिथाचे पीठ घेऊन त्यात थोडे थोडे पाणी ओतावे. गुठळ्या होणार नाहीत याची काळजी घेत हे पीठ व्यवस्थित फेटून घ्यावे. हे द्रावण . ताकासारखे पातळ असावे, कारण शिजताना कुळीथ खूप फुगतो आणि पिठले घट्ट होते.
३. शिजवण्याची प्रक्रिया:
पिठले कढईत ओतल्यानंतर ते सतत ढवळत राहावे, जेणेकरून खाली लागणार नाही. पिठल्याला पहिली उकळी आली की त्यात चवीनुसार मीठ आणि आंबटपणासाठी २-३ कोकमं टाकावीत. कोकमामुळे कुळिथाचा उग्रपणा कमी होतो आणि पिठल्याला एक वेगळीच लज्जत येते.
५. वाफ काढणे –
मंद आचेवर ५ ते ७ मिनिटे पिठले चांगले शिजवून घ्यावे. पिठल्याला छान दाटसरपणा आला की वरून बारीक चिरलेली कोथिंबीर पेरावी. पिठल्याचा रंग गडद तांबूस दिसू लागला की समजावे की ते खाण्यासाठी तयार आहे.
