Maharashtra Budget 2026 : राज्य सरकारने सादर केलेल्या ‘विकसित महाराष्ट्र २०२६’ या अर्थसंकल्पात राज्यातील युवा पिढीच्या सर्वांगीण विकासावर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. शिक्षण, क्रीडा आणि रोजगार या क्षेत्रांना या आराखड्यात अग्रक्रम देण्यात आला असून, ‘जेन झी’ (Gen-Z) तरुणांच्या आकांक्षांना मूर्त रूप देण्यासाठी अनेक महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पांची घोषणा करण्यात आली आहे.
आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे शिक्षण आता महाराष्ट्रातच
राज्यातील उच्च शिक्षणाचा दर्जा जागतिक स्तरावर नेण्यासाठी नवी मुंबई येथे ‘एज्युसिटी’ (Edu-City) उभारण्यात येत आहे. या शैक्षणिक नगरीचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे जगातील सहा प्रगत देशांमधील प्रतिष्ठित आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठे आपली संकुले सुरू करणार आहेत. विशेष म्हणजे, ही सर्व विद्यापीठे चालू शैक्षणिक वर्षातच कार्यान्वित करण्याचे उद्दिष्ट सरकारने ठेवले आहे. नवी मुंबईतील या यशस्वी प्रयोगाच्या धर्तीवर भविष्यात राज्यात आणखी ८ ते १० शैक्षणिक शहरे विकसित करण्याचा शासनाचा मानस आहे. या उपक्रमामुळे राज्यातील विद्यार्थ्यांना दर्जेदार परदेशी शिक्षण मायभूमीतच उपलब्ध होईल, परिणामी उच्च शिक्षणासाठी परदेशात जाणाऱ्या विद्यार्थ्यांचा ओघ आणि त्यावरील खर्च कमी होण्यास मदत होणार आहे.
विद्यार्थ्यांसाठी विज्ञानाची पंढरी: ‘मुख्यमंत्री विज्ञान वारी’
शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन रुजावा आणि संशोधनाची ओढ निर्माण व्हावी, या उद्देशाने सरकारने ‘मुख्यमंत्री विज्ञान वारी’ ही अभिनव योजना जाहीर केली आहे. या योजनेअंतर्गत निवडक विद्यार्थ्यांना जगातील अग्रगण्य संशोधन संस्थांना प्रत्यक्ष भेट देण्याची संधी प्राप्त होईल. यामध्ये प्रामुख्याने भारताची अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO) आणि अमेरिकेची ‘नासा’ (NASA) यांसारख्या जागतिक संस्थांचा समावेश आहे. अशा प्रत्यक्ष भेटींमुळे विद्यार्थ्यांच्या कल्पकतेला वाव मिळून त्यांना विज्ञान-तंत्रज्ञान क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी मोठी प्रेरणा लाभणार आहे.
जागतिक रोजगारासाठी ‘महिमा’ आणि ‘नवदिशा’
केवळ शिक्षणच नव्हे, तर परदेशातील रोजगाराच्या संधी काबीज करण्यासाठी सरकारने ‘महिमा’ (Maharashtra Agency for Holistic International Mobility and Advancement) या विशेष संस्थेची स्थापना करण्याचा निर्णय घेतला आहे. ही संस्था परदेशात नोकरी करू इच्छिणाऱ्या तरुणांना परकीय भाषांचे प्रशिक्षण, अद्ययावत कौशल्य विकास आणि आर्थिक नियोजनाबाबत मोलाचे मार्गदर्शन करणार आहे. त्याचप्रमाणे, विद्यार्थ्यांच्या करियरविषयक समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी आणि त्यांना योग्य दिशा दाखवण्यासाठी राज्यभरात ३६ ‘नवदिशा केंद्रे’ स्थापन केली जाणार आहेत. या केंद्रांच्या माध्यमातून संघटित समुपदेशन सेवा उपलब्ध करून दिली जाईल.
क्रीडा आणि उद्योजकतेला नवे बळ
शिक्षणासोबतच शारीरिक विकास आणि क्रीडा नैपुण्यासाठी राज्यात व्यापक पायाभूत सुविधांचे जाळे विणले जाणार आहे. उदयोन्मुख खेळाडूंना आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे प्रशिक्षण आणि सोयीसुविधा पुरवण्यावर या अर्थसंकल्पात भर देण्यात आला आहे. यासोबतच, तरुणांमधील उद्योजकता गुणांना वाव देण्यासाठी विशेष प्रोत्साहनपर योजना राबवण्यात येणार आहेत. यामुळे आगामी काळात महाराष्ट्र हे केवळ शिक्षणाचेच नव्हे, तर कुशल मनुष्यबळ आणि क्रीडापटूंचे माहेरघर म्हणून जागतिक नकाशावर उदयाला येईल, असा विश्वास व्यक्त होत आहे.
