Makar Sankranti 2026 : भोगी आणि मकरसंक्रांतीच्या उत्सवानंतरच किंक्रांत हा सण साजरा केला जातो. हा सण संक्रांतीचा दुसरा दिवस म्हणून विशेष महत्त्वाचा मानला जातो. लोकांच्या जीवनात किंक्रांत दिवसाचे धार्मिक, सामाजिक आणि शास्त्रीय पैलू अधोरेखित केले जातात.
किंक्रांतला पारंपरिकरित्या ‘करिदिन’ म्हणूनही ओळखले जाते. या दिवशी शास्त्रानुसार कोणतेही शुभ कार्य करणे टाळावे असे सांगितले आहे. लोक या दिवसाला शांततेत आणि संयमाने घालवतात. अनेक ठिकाणी, किंक्रांताला विशेष विधी, साधना आणि धार्मिक अनुष्ठाने केली जातात.
किंक्रांत सणाचे मूळ हे सूर्याच्या हालचालीशी संबंधित आहे. मकरसंक्रांतीनंतर सूर्य मकर राशीत प्रवेश करतो, तर किंक्रांत हा दिवस सूर्याच्या नवीन प्रवासाचे प्रतीक मानला जातो. या दिवशी धार्मिक दृष्ट्या ध्यान, उपवास किंवा साधना करण्याचा विशेष महत्त्व आहे.
शास्त्रानुसार, किंक्रांत दिवशी कोणतेही नकारात्मक किंवा दुष्ट कार्य टाळावे आणि संपूर्ण दिवस धार्मिक शुद्धतेत घालवावा, असे सांगितले जाते. अनेक कुटुंबांमध्ये या दिवशी पारंपरिक पद्धतीने घराचे स्वच्छता करणे, देऊळ किंवा देवस्थानांमध्ये पूजा करणे, तसेच वृक्षारोपणासारखे धार्मिक कार्य करणे ही परंपरा आहे.
सणाच्या सामाजिक अंगातून पाहिले तर किंक्रांत हा दिवस कुटुंबीय आणि मित्रपरिवारासोबत शांतता, एकता आणि सहिष्णुतेचा अनुभव घेण्याचा दिवस मानला जातो. लोक एकमेकांना शुभेच्छा देतात, साध्या पद्धतीने धार्मिक अनुष्ठान करतात आणि आपले मन आध्यात्मिक शुद्धतेसाठी केंद्रित करतात.
या दिवशी विशेषतः ध्यान, उपासना आणि मनःशांती साधण्यावर भर दिला जातो. त्यामुळे हा दिवस धार्मिक तसेच सामाजिक दृष्टीने विचारपूर्वक आणि संयमित जीवनाचे प्रतीक मानला जातो. किंक्रांत हा सण आपल्याला आपल्या जीवनात शांती, संतुलन आणि सकारात्मक ऊर्जा वाढवण्याचे संदेश देतो.
भोगी आणि मकरसंक्रांतीच्या उत्सवानंतर, किंक्रांत हा सण साजरा केला जातो. हा सण संक्रांतीचा दुसरा दिवस म्हणून महत्त्वाचा मानला जातो आणि पारंपरिकरित्या ‘करिदिन’ म्हणूनही ओळखला जातो. हिंदू कालगणनेनुसार, या दिवशी सूर्य मकर राशीत प्रवेश केल्यापासून त्याचा प्रवास नवीन टप्प्यात सुरू होतो, ज्यामुळे किंक्रांत दिवसाला धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
शास्त्रानुसार, किंक्रांत दिवशी कोणतेही शुभ कार्य करणे टाळावे, असे सांगितले आहे. हा दिवस संपूर्णतः संयम, ध्यान आणि आध्यात्मिक शुद्धतेसाठी समर्पित केला जातो. लोक घरामध्ये किंवा मंदिरात पूजा, साधना, आणि विविध धार्मिक विधींमध्ये सहभागी होतात, ज्यामुळे आपल्या जीवनात शांती, संतुलन आणि सकारात्मक ऊर्जा निर्माण होते.
सामाजिक दृष्टिकोनातून पाहता, किंक्रांत हा दिवस कुटुंब आणि समाजाच्या ऐक्याचा अनुभव घेण्याचा असतो. लोक आपले घर स्वच्छ करतात, देवस्थानांमध्ये भेट देतात आणि कुटुंबीय व मित्रपरिवारासोबत शुभेच्छा देवाण-घेवाण करतात. या पद्धतीने हा सण धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक पैलूंनी समृद्ध केला जातो.
किंक्रांत सण आपल्याला प्रकृतीशी निगडीत असलेले जीवन, सूर्याच्या किमती आणि जीवनातील नैसर्गिक चक्रांचे महत्त्व जाणून घेण्याची संधी देखील देतो. यामुळे हा दिवस केवळ धार्मिक विधीसाठी नाही, तर मनःशांती, सातत्य आणि सकारात्मक जीवनशैलीसाठी देखील प्रेरक ठरतो.
दरवर्षी १५ जानेवारीला किंक्रांत सण साजरा केला जातो. हा दिवस मकरसंक्रांतीच्या दुसऱ्या दिवशी येतो आणि पारंपरिकरित्या करिदिन म्हणून ओळखला जातो. धार्मिक कथांनुसार, या दिवशी देवीने किंकर नावाच्या राक्षसाचा वध करून लोकांना आणि धर्माचे रक्षण केले. त्यामुळे हा दिवस धार्मिक दृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो.
किंक्रांत सणाच्या दिवशी देवीला गोडधोडाचा नैवेद्य अर्पण करण्याची परंपरा आहे. लोक आपल्या घरांमध्ये विशेष अन्नपदार्थ तयार करतात, देऊळ किंवा मंदिरात भेट देतात आणि पूजा विधी पार पाडतात. या दिवशी प्रवास टाळणे, शांती आणि संयम बाळगणे या गोष्टींचाही उल्लेख शास्त्रात केला आहे.
सणाचा सामाजिक आणि सांस्कृतिक पैलू देखील महत्त्वाचा आहे. लोक कुटुंबीय व मित्रपरिवारासोबत एकत्र येऊन शुभेच्छा देवाण-घेवाण करतात, घराची स्वच्छता करतात आणि धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये सहभाग घेतात. या पद्धतीने सण धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक दृष्टीने समृद्ध बनतो.
किंक्रांत हा दिवस केवळ देवीच्या विजयाचा उत्सव नाही, तर सूर्याच्या प्रवासाशी संबंधित नैसर्गिक चक्रांचे महत्त्व देखील अधोरेखित करतो. शास्त्रानुसार, हा दिवस ध्यान, साधना, उपवास आणि मनःशांती साधण्यासाठी आदर्श मानला जातो. त्यामुळे हा सण व्यक्तीच्या जीवनात सकारात्मक ऊर्जा, संयम आणि आध्यात्मिक समृद्धी निर्माण करतो.
किंक्रांत – मकर संक्रांतीनंतरचा महत्वाचा सण
मकर संक्रांतीच्या दुसऱ्या दिवशी किंक्रांत साजरा केला जातो. या दिवशी धार्मिक व पौराणिक दृष्ट्या महत्त्वपूर्ण घटना घडली होती. पौराणिक कथेनुसार, संकारसुर नावाचा राक्षस गरीब व निष्पाप लोकांना त्रास देत असे. लोकांच्या दुःखाचे कारण बनलेल्या या राक्षसाचा वध करण्यासाठी देवीने स्वतःला संक्रांतीच्या रूपात प्रकट केले.
देवीने मकर संक्रांतीनंतरच्या दुसऱ्या दिवशी किंकासुराचा वध केला, आणि त्या दिवशीची स्मृती म्हणून हा दिवस किंक्रांत म्हणून साजरा केला जातो. हा दिवस धार्मिक दृष्ट्या अत्यंत शुभ मानला जातो आणि शास्त्रानुसार या दिवशी कोणतेही मोठे शुभ कार्य करणे वर्ज्य आहे.
किंक्रांताच्या दिवशी देवीला गोडधोडाचा नैवेद्य अर्पण करण्याची पद्धत आहे. पारंपरिकरित्या लोक घरातील स्वच्छता करतात, मंदिरात भेट देतात आणि प्रार्थना करतात. तसेच, या दिवशी प्रवास टाळण्याचे आणि शांततेत दिन व्यतीत करण्याचे महत्त्व सांगितले जाते.
सांस्कृतिक दृष्टीनेही किंक्रांत महत्त्वाचा आहे. लोक कुटुंबीय व मित्रांसोबत एकत्र येऊन सण साजरा करतात, एकमेकांना शुभेच्छा देतात आणि सामाजिक नाते दृढ करतात. या दिवशी घरातले वातावरण आनंदी आणि सकारात्मक ठेवण्यावर भर दिला जातो.
किंक्रांत हा दिवस केवळ देवीच्या विजयाचा सण नाही, तर सूर्याच्या चालणाऱ्या मार्गाचे आणि नैसर्गिक चक्रांचे महत्व देखील अधोरेखित करतो. या दिवशी साधना, ध्यान आणि मानसिक शांती साधणे उपयुक्त ठरते.
(टीप : वरील बातमी फक्त माहिती म्हणून वाचकांपर्यंत पोहोचवत आहोत. या बातमीची पुष्टी आम्ही करत नाही)
