Mumbai Airport News : मुंबईतील छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर मराठी भाषेच्या वापरावरून एका प्रवाशाने आणि महिला कर्मचाऱ्याने एकमेकांशी हुज्जत घातल्याची घटना समोर आली आहे. या संदर्भातील एक व्हिडिओ सध्या सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल होत असून, यामुळे भाषिक अस्मितेचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. या व्हिडिओमध्ये एक प्रवासी विमानतळावरील महिला कर्मचाऱ्याला “तुम्ही मराठीत का बोलत नाही?” असा सवाल करताना दिसत असून, त्यावर त्या महिला कर्मचाऱ्याने दिलेल्या उत्तरामुळे वादाला तोंड फुटले.
अधिकच्या माहितीनुसार, संबंधित महिला कर्मचाऱ्याने मराठीत बोलण्यास स्पष्टपणे नकार दिला, ज्यावरून प्रवाशाचा पारा चढला. प्रवाशाने आग्रह धरला की, महाराष्ट्राची राजधानी असलेल्या मुंबईत आणि छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या नावाने असलेल्या विमानतळावर मराठी भाषेला प्राधान्य दिलेच पाहिजे. या वादाचे रूपांतर बघता बघता मोठ्या वादात झाले. यावेळी विमानतळावरील इतर कर्मचाऱ्यांनी मध्यस्थी करण्याचा प्रयत्न केला, मात्र दोन्ही बाजूंनी बराच वेळ शाब्दिक चकमक सुरू राहिली.
हा व्हिडिओ ‘इंस्टाग्राम’सह इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर प्रसारित झाल्यानंतर नेटिझन्समध्ये दोन स्पष्ट गट पडलेले पाहायला मिळत आहेत. एका गटाचे म्हणणे आहे की, स्थानिक संस्कृती आणि भाषेचा सन्मान राखणे ही प्रत्येक सेवा पुरवठादार कर्मचाऱ्याची जबाबदारी आहे, विशेषतः जेव्हा ग्राहक स्थानिक भाषेत संवाद साधण्याचा प्रयत्न करतो. तर दुसऱ्या गटाच्या मते, कोणत्याही व्यक्तीला विशिष्ट भाषेत बोलण्यासाठी सक्ती करणे हे वैयक्तिक भाषिक स्वातंत्र्याचे उल्लंघन आहे. मुंबई विमानतळासारख्या आंतरराष्ट्रीय ठिकाणी दररोज लाखो प्रवासी जगभरातून येत असतात. अशा संवेदनशील ठिकाणी भाषेवरून होणारे हे वाद प्रशासनासाठी चिंतेचा विषय ठरत आहेत.
अधिकच्या माहितीनुसार, संबंधित प्रवासी विमानतळावर आपल्या कामासाठी गेला असता, तिथल्या महिला कर्मचाऱ्याशी संवाद साधताना त्याने मराठी भाषेचा वापर करण्याची मागणी केली. “तुम्ही महाराष्ट्रात सेवा देत आहात, मग तुम्हाला मराठी का येत नाही?” असा खडा सवाल प्रवाशाने उपस्थित केला. मात्र, त्या महिला कर्मचाऱ्याने “आप एअरपोर्ट में हो” असे उत्तर देत मराठीत बोलण्यास नकार दिल्याने किंवा असमर्थता दर्शवल्याने प्रवाशाचा संयम सुटला आणि तिथेच शाब्दिक चकमक सुरू झाली. या वादादरम्यान विमानतळावरील इतर कर्मचारी आणि प्रवाशांनी मध्यस्थी करण्याचा प्रयत्न केला, मात्र तोपर्यंत या घटनेचे चित्रीकरण करून ते इंटरनेटवर प्रसारित करण्यात आले होते.
‘हे विमानतळ महाराष्ट्रात आहे, तुम्हाला मराठी बोलावेच लागेल’; मुंबई विमानतळावर प्रवाशाचा महिला कर्मचाऱ्याशी जोरदार वाद
या वादात प्रवासी म्हणाला “हे विमानतळ महाराष्ट्राच्या भूमीत आहे, त्यामुळे तुम्हाला इथे मराठीतच बोलावे लागेल,” अशा आक्रमक शब्दांत एका प्रवाशाने तेथील महिला कर्मचाऱ्याला धारेवर धरले. संबंधित महिला कर्मचाऱ्याने वारंवार मराठीत बोलण्यास नकार दिल्याने संतापलेल्या प्रवाशाने तिचे ओळखपत्र (ID Card) पाहण्याची मागणी केली आणि “तू कुठून आली आहेस?” असा संतप्त सवालही उपस्थित केला.
मिळालेल्या माहितीनुसार, सुरक्षा तपासणीच्या ठिकाणी हा सर्व प्रकार घडला. जेव्हा त्या महिला कर्मचाऱ्याने “तुम्ही विमानतळावर आहात,” असे उत्तर दिले, तेव्हा प्रवाशाने तिला महाराष्ट्रातील भाषिक नियमांची जाणीव करून दिली. “विमानतळ कुठेही असले तरी ते महाराष्ट्रात आहे आणि स्थानिक भाषेचा सन्मान राखणे हे तुमचे कर्तव्य आहे,” अशी भूमिका प्रवाशाने मांडली. मात्र, त्या महिला कर्मचाऱ्याने अत्यंत ठामपणे आपला पवित्रा कायम ठेवत, “मी मराठीत बोलणार नाही,” असे प्रत्युत्तर दिले. यामुळे तेथील वातावरण अधिकच तणावपूर्ण झाले होते.
दोघांमधील हा शाब्दिक वाद विकोपाला जात असल्याचे पाहून विमानतळावरील इतर कर्मचारी तातडीने तिथे पोहोचले. परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर जाऊ नये म्हणून इतर कर्मचाऱ्यांनी त्या प्रवाशाला शांत करण्याचा प्रयत्न केला. “सर, जाऊ द्या ना, विषय संपवा,” अशी विनंती कर्मचारी त्या प्रवाशाला करताना दिसत होते. तसेच, त्यांनी त्या महिला कर्मचाऱ्यालाही बाजूला नेऊन शांत करण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, तोपर्यंत या घटनेचे चित्रीकरण झाले होते आणि ते सोशल मीडियावर वाऱ्यासारखे पसरले.
मुंबई विमानतळावर भाषेवरून अशा प्रकारे जुंपण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. मात्र, यावेळेस कर्मचाऱ्याने दिलेले उत्तर आणि प्रवाशाने विचारलेला “कुठून आली आहेस?” हा प्रश्न यामुळे हा वाद आता प्रादेशिक अस्मितेच्या वळणावर येऊन ठेपला आहे.
‘मराठी बोलायचं नसेल, तर महाराष्ट्रात काम कशाला करता?’; मुंबई विमानतळावर प्रवाशाचा महिला कर्मचाऱ्याला रोखठोक सवाल
छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर मराठी भाषेवरून सुरू असलेला वाद आता अत्यंत टोकाच्या भूमिकेपर्यंत पोहोचला आहे. सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या ताज्या चित्रफितीमध्ये (व्हिडिओ), एक प्रवासी संबंधित महिला कर्मचाऱ्याला अत्यंत आक्रमक भाषेत स्थानिक भाषेच्या वापराबाबत सुनावताना दिसत आहे. “मराठी बोलायचं, कळलं का? आणि जर मराठी बोलायचं नसेल, तर इथे महाराष्ट्रात काम करायची गरज नाही,” अशा शब्दांत प्रवाशाने आपली संतप्त प्रतिक्रिया व्यक्त केली. मात्र, महिला कर्मचाऱ्यानेही नमती भूमिका न घेता “मी मराठीत बोलणार नाही,” (नही बोलूंगी मराठी) असे ठामपणे वारंवार स्पष्ट केले.
या घटनेमुळे विमानतळावरील वातावरण काही काळ कमालीचे तणावपूर्ण झाले होते. प्रवाशाचा मुख्य आक्षेप असा होता की, महाराष्ट्राच्या भूमीत सेवा देणाऱ्या प्रत्येक कर्मचाऱ्याला स्थानिक भाषेचे किमान ज्ञान असणे अनिवार्य आहे. विशेषतः सरकारी किंवा निमसरकारी सेवांच्या ठिकाणी मराठीला डावलणे हे राज्याच्या भाषिक अस्मितेचा अपमान करण्यासारखे आहे, अशी भूमिका प्रवाशाने मांडली. “इथे काम करायचे असेल, तर इथल्या संस्कृतीचा आणि भाषेचा आदर करावाच लागेल,” असा इशाराही त्याने यावेळी दिला.
दुसरीकडे, त्या महिला कर्मचाऱ्याने प्रवाशाच्या या मागणीकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष केले. प्रवाशाने वारंवार आग्रह धरूनही तिने आपला पवित्रा बदलला नाही. या शाब्दिक चकमकीमुळे तिथे उपस्थित असलेले इतर प्रवासी आणि कर्मचारी देखील चक्रावून गेले. इतर सहकाऱ्यांनी प्रवाशाला शांत करण्याचा प्रयत्न केला, परंतु “मराठी न बोलणाऱ्यांना इथे स्थान नाही,” या आपल्या भूमिकेवर तो प्रवासी ठाम राहिला. सुरक्षा तपासणीच्या रांगेत असलेल्या इतर काही प्रवाशांनी देखील या घटनेचे चित्रीकरण केले, ज्यामुळे हा वाद आता सार्वजनिक चर्चेचा विषय बनला आहे.
मुंबई विमानतळावरील भाषिक वादाचे सोशल मीडियावर पडसाद; ‘अस्मिता की वैयक्तिक स्वातंत्र्य?’ नेटकऱ्यांमध्ये दोन गट-
छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर मराठी भाषेवरून एका प्रवाशाने आणि महिला कर्मचाऱ्याने एकमेकांशी घातलेल्या हुज्जतीचा व्हिडिओ व्हायरल झाल्यानंतर, आता या वादाचे लोण समाजमाध्यमांवर पोहोचले आहे. या घटनेमुळे ‘स्थानिक भाषेचा सन्मान’ आणि ‘अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य’ या दोन मुद्द्यांवरून नेटकऱ्यांमध्ये शाब्दिक युद्ध सुरू झाले असून, विविध स्तरांतून संमिश्र प्रतिक्रिया उमटत आहेत. महाराष्ट्राची भाषिक अस्मिता आणि रोजगारासाठी येणाऱ्या परप्रांतीयांची मर्यादा यावरून सोशल मीडियावर दोन स्पष्ट तट पडलेले पाहायला मिळत आहेत.
एका बाजूला भाषिक अस्मितेचा पुरस्कार करणाऱ्या युजर्सनी त्या प्रवाशाच्या भूमिकेचे जोरदार समर्थन केले आहे. “ज्या राज्याची भाकरी खाता, त्या राज्याच्या भाषेचा आदर करणे हे तुमचे कर्तव्य आहे,” अशा शब्दांत अनेकांनी आपली मते मांडली आहेत. एका युजरने थेट इशारा देताना म्हटले की, “मराठी शिका, अन्यथा महाराष्ट्र सोडा.” या गटाच्या मते, मुंबईत राहून आणि सार्वजनिक क्षेत्रात सेवा देऊनही “मराठी बोलणार नाही” अशी उद्दाम भूमिका घेणे चुकीचे आहे. स्थानिक संस्कृतीशी जुळवून घेणे ही कर्मचाऱ्यांची नैतिक जबाबदारी असल्याचे या युजर्सचे म्हणणे आहे.
दुसरीकडे, मोठ्या संख्येने नेटकऱ्यांनी त्या महिला कर्मचाऱ्याची पाठराखण केली असून प्रवाशाच्या वागणुकीवर टीका केली आहे. “भाषा हे संवादाचे माध्यम आहे, ती कोणावरही लादली जाऊ शकत नाही,” असा युक्तिवाद या गटाकडून केला जात आहे. एका युजरने उपरोधिकपणे प्रश्न विचारला की, “उद्या जर एखादा परदेशी नागरिक मुंबईत आला, तर त्यालाही तुम्ही मराठीत बोलण्याची सक्ती करणार का?” तसेच, “हिंदी ही भारताची अधिकृत राजभाषा असून देशात प्रत्येकाला आपल्या पसंतीच्या भाषेत बोलण्याचे स्वातंत्र्य संविधानाने दिले आहे,” असे मतही एका नेटकऱ्याने मांडले आहे.
