Mumbai climate : मुंबईत मार्च महिन्याची सुरुवात होताच उन्हाच्या तीव्र झळांनी नागरिकांना हैराण केले आहे. बुधवारी मुंबईकरांना कडाक्याच्या उन्हाचा सामना करावा लागला, कारण भारतीय हवामानशास्त्र विभागाच्या (IMD) सांताक्रूझ वेधशाळेत कमाल तापमान ३८.७°C इतके नोंदवले गेले. हे तापमान सरासरीपेक्षा ५.७ अंशांनी अधिक असून, या वर्षातील आतापर्यंतचे हे सर्वाधिक तापमान ठरले आहे. अवघ्या २४ तासांत तापमानात झालेली ५ अंशांची वाढ मुंबईतील उन्हाळ्याच्या आक्रमक सुरुवातीचे संकेत देत आहे.
हवामानाची स्थिती आणि तांत्रिक कारणे-
हवामान खात्याने मुंबईसह ठाणे, पालघर आणि रायगड जिल्ह्यांसाठी ‘येलो अलर्ट’ जारी केला असून, काही भागांत उष्ण आणि दमट हवामानाचा इशारा दिला आहे. तापमानात झालेली ही अचानक वाढ एका ‘प्रति-चक्रवात’ (Anticyclonic Circulation) स्थितीमुळे झाली आहे. यामुळे जमिनीकडून येणारे कोरडे ईशान्य वारे सक्रिय झाले असून, समुद्राकडून येणाऱ्या थंड वाऱ्यांच्या (Sea Breeze) प्रवाहात अडथळा निर्माण झाला आहे. परिणामी, दुपारच्या वेळी तापमानाचा पारा वेगाने वर चढला आहे. जरी पारा ३८ अंशांच्या पार गेला असला, तरी हवामान खात्याने अद्याप अधिकृत ‘उष्णतेच्या लाटे’ची (Heatwave) घोषणा केलेली नाही, कारण त्यासाठी सलग दोन दिवस ठराविक तांत्रिक निकष पूर्ण होणे आवश्यक असते.
उपनगरांमध्ये उन्हाचा अधिक तडाखा-
कुलाबा वेधशाळेत ३५.७°C तापमानाची नोंद झाली असली तरी, पूर्व उपनगरांमध्ये उन्हाची तीव्रता अधिक जाणवत असल्याचे स्वतंत्र हवामान तज्ज्ञांचे मत आहे. चेंबूर, घाटकोपर, मुलुंड आणि ठाणे यांसारख्या भागांत हवामान केंद्रांची अनुपस्थिती असल्याने तेथील प्रत्यक्ष उष्णता अधिकृत आकडेवारीत पूर्णतः प्रतिबिंबित होत नाही. कुलाबा परिसर तिन्ही बाजूंनी समुद्राने वेढलेला असल्याने तिथे तापमान तुलनेने कमी राहते, मात्र सांताक्रूझ आणि अंतर्गत भागात तापमानाचा प्रभाव अधिक दिसून येत आहे.
प्राण्यांना उन्हापासून दिलासा देण्याचे प्रयत्न-
वाढत्या उष्णतेचा परिणाम केवळ मानवावरच नव्हे, तर पशू-पक्ष्यांवरही होत आहे. भायखळा येथील राणीच्या बागेत (वीर माता जिजाबाई भोसले उद्यान) प्राण्यांना उन्हापासून दिलासा देण्यासाठी विशेष खबरदारी घेतली जात आहे. अस्वले आणि माकडांसारख्या फलाहारी प्राण्यांना फळांपासून बनवलेले ‘आईस पॉप्सिकल्स’ (Ice Popsicles) दिले जात आहेत, तर बिबट्या आणि तरसांसारख्या मांसाहारी प्राण्यांसाठी गोठवलेल्या मांसाचे तुकडे पुरवले जात आहेत, जेणेकरून त्यांना उष्णतेचा त्रास कमी होईल.
