Mumbai Waterway : मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) वाढत्या लोकसंख्येचा ताण आणि रस्ते वाहतुकीतील कोंडीवर कायमस्वरूपी मात करण्यासाठी राज्य सरकारने ‘जलमार्गां’च्या विस्ताराचा एक धाडसी आणि पर्यावरणपूरक आराखडा सादर केला आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मांडलेल्या अर्थसंकल्पात मुंबईच्या दळणवळण व्यवस्थेला जलद, किफायतशीर आणि प्रदूषणमुक्त करण्यासाठी जलवाहतुकीच्या जाळ्याचा विस्तार करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. सध्या अस्तित्वात असलेले १२५ किलोमीटरचे जलमार्ग जाळे आता तब्बल ३४० किलोमीटरपर्यंत नेण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेण्यात आला असून, यामुळे मुंबईचा सागरी किनारा खऱ्या अर्थाने प्रवासाचा मुख्य प्रवाहित मार्ग ठरणार आहे.
जलवाहतूक सक्षमीकरण: अत्याधुनिक टर्मिनल्स आणि प्रवासी वाढीचा अंदाज
या महत्त्वाकांक्षी योजनेअंतर्गत, सध्या कार्यरत असलेल्या २१ जलमार्गांवरील २० टर्मिनल्सचे संपूर्ण आधुनिकीकरण करण्यात येणार आहे. एवढेच नव्हे तर, ११ नवीन जलमार्गांची निर्मिती करून तिथे २४ अत्याधुनिक आणि सोयीसुविधांनी युक्त टर्मिनल्स उभारले जातील. या संपूर्ण प्रकल्पासाठी सुमारे ६,६०० कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित आहे. सांख्यिकी अंदाजानुसार, सध्या जलमार्गाने दरवर्षी १ कोटी ६० लाख प्रवासी प्रवास करतात; मात्र हे नवीन जाळे विस्तारल्यानंतर २०३१ पर्यंत हा आकडा ७ कोटी ३९ लाखांच्या घरात पोहोचेल, अशी चिन्हे आहेत. यामुळे रस्ते आणि रेल्वेवरील प्रवाशांचा भार लक्षणीयरीत्या कमी होईल.
रेडिओ क्लब जेटी आणि जहाज बांधणी उद्योगाला चालना
मुंबईच्या दक्षिण भागात असलेल्या रेडिओ क्लब परिसरात एक नवीन आणि भव्य जेटी उभारण्याचा प्रकल्प हाती घेण्यात आला आहे. या जेटीचे बांधकाम डिसेंबर २०२७ पर्यंत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट असून, यामुळे पर्यटनाला आणि रोजच्या प्रवासाला मोठी चालना मिळेल. केवळ वाहतूकच नव्हे, तर ‘महाराष्ट्र जहाज बांधणी आणि दुरुस्ती धोरणा’अंतर्गत राज्यात मरीन शिपयार्ड क्लस्टर विकसित केले जाणार आहे. यासाठी ‘ग्रीनफिल्ड जहाज बांधणी क्लस्टर’ उभारण्याची विशेष तरतूद करण्यात आली असून, यामुळे राज्याच्या सागरी अर्थव्यवस्थेला (Blue Economy) नवी दिशा प्राप्त होईल.
वाढवण बंदर आणि मच्छीमारांसाठी ‘सातपाटी’ मत्स्य बंदर
पालघर जिल्ह्यातील ‘वाढवण’ येथे साकारल्या जाणाऱ्या महाकाय बंदर प्रकल्पासाठी राज्य सरकार टप्प्याटप्प्याने आवश्यक निधी उपलब्ध करून देणार आहे. हा प्रकल्प कोकण आणि महाराष्ट्राच्या आर्थिक विकासाचा कणा ठरेल. त्याचप्रमाणे, स्थानिक मच्छीमारांच्या समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी सातपाटी येथे अत्याधुनिक मत्स्य बंदर उभारण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. या नवीन बंदरामुळे मच्छीमार बोटींना वादळी वाऱ्यांपासून संरक्षण मिळेल आणि आधुनिक शीतगृहांच्या सोयींमुळे मासळीची साठवणूक करणे सोपे होणार आहे.
उपनगरी रेल्वे विस्तार: १४,९०७ कोटींच्या प्रकल्पास मान्यता
सागरी मार्गासोबतच मुंबईच्या उपनगरी रेल्वे जाळ्याचे सक्षमीकरण करण्यासाठी ‘मुंबई नागरी परिवहन प्रकल्प (MUTP 3-B)’ अंतर्गत १४,९०७ कोटी रुपयांच्या प्रकल्पाला हिरवा कंदील दाखवण्यात आला आहे. याअंतर्गत बदलापूर–कर्जत, आसनगाव–कसारा आणि पनवेल–वसई या महत्त्वाच्या पट्ट्यात ६९ किलोमीटर लांबीचा नवीन रेल्वे कॉरिडॉर उभारला जाईल.
