NCP Merger : महाराष्ट्राच्या राजकारणात सध्या राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या संभाव्य विलीनीकरणावरून विविध तर्कवितर्क लढवले जात आहेत. या पार्श्वभूमीवर, ‘राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार’ पक्षाचे प्रदेशाध्यक्ष शशिकांत शिंदे यांनी केलेल्या एका विधानाने राजकीय वातावरण चांगलेच तापले आहे. पक्षाच्या अधिकृत साप्ताहिकातील आपल्या विशेष लेखात शिंदे यांनी विलीनीकरणाच्या प्रक्रियेवर भाष्य करताना एक अत्यंत महत्त्वाचा गौप्यस्फोट केला आहे.
नेतृत्वाबाबतचा ‘तो’ मोठा निर्णय
शशिकांत शिंदे यांनी साप्ताहिकातील आपल्या ‘अध्यक्षीय मनोगतात’ नमूद केले आहे की, ज्या वेळी राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांच्या विलीनीकरणाबाबत प्राथमिक चर्चा सुरू होती, त्या वेळी एक महत्त्वपूर्ण धोरणात्मक निर्णय घेण्यात आला होता. “विलीनीकरण प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर पक्षाची संपूर्ण धुरा आणि नेतृत्वाची जबाबदारी अजित पवार यांच्याकडे सोपवण्याचा आमचा मानस होता,” असा दावा शशिकांत शिंदे यांनी केला आहे. या विधानामुळे विलीनीकरणाच्या पडद्यामागे नेमक्या काय हालचाली सुरू होत्या, याबाबत आता नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे.
साप्ताहिकातील लेखातून खळबळ
पक्षाच्या ध्येयधोरणांचा प्रचार करणाऱ्या साप्ताहिकातून प्रदेशाध्यक्षांनीच असा दावा केल्यामुळे या विधानाला विशेष राजकीय वजन प्राप्त झाले आहे. याआधी विलीनीकरणाच्या बातम्या केवळ वावड्या असल्याचे बोलले जात होते; मात्र शिंदे यांच्या लेखामुळे या प्रक्रियेला अधिकृत संदर्भाची जोड मिळाली आहे. विशेषतः अजित पवार यांच्या नेतृत्वावर शरद पवार गटातील नेत्यांचे एकमत होते, हा दावा अनेकांसाठी धक्कादायक ठरत आहे.
राजकीय पुनर्रचनेचे संकेत?
शशिकांत शिंदे यांच्या या दाव्यामुळे आगामी काळात राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांमधील संबंधांना नवे वळण मिळण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. जर नेतृत्वाबाबत असा निर्णय झाला होता, तर मग विलीनीकरणाची प्रक्रिया नेमकी कोठे अडकली, असा प्रश्न आता उपस्थित केला जात आहे. या विधानावर आता अजित पवार गट किंवा खुद्द शरद पवार काय प्रतिक्रिया देतात, याकडे संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे.
विलीनीकरणाच्या हालचालींना नवी गती
अजित पवार यांच्या निधनानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांमधील दुरावा कमी होऊन पुन्हा एकदा एकत्रीकरण (विलीनीकरण) होण्याच्या चर्चांनी राजकीय वर्तुळात जोर धरला आहे. दोन्ही गटांतील कार्यकर्ते आणि काही वरिष्ठ नेत्यांमध्ये सध्याच्या अस्थिर परिस्थितीत ‘एकसंध राष्ट्रवादी’ हीच काळाची गरज असल्याची भावना प्रबळ होत आहे. या विलीनीकरणाच्या शक्यतेमुळे राज्याच्या आगामी राजकारणाची दिशा पूर्णपणे बदलण्याचे संकेत मिळत आहेत.
शरद पवारांची भूमिका आणि पडद्यामागची रणनीती
विशेष म्हणजे, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे संस्थापक अध्यक्ष शरद पवार यांनी सार्वजनिकरित्या स्वतःला या विलीनीकरणाच्या चर्चांपासून अलिप्त ठेवले आहे. जाहीर सभा किंवा मुलाखतींमध्ये त्यांनी अद्याप कोणतीही स्पष्ट भूमिका मांडलेली नाही. मात्र, सूत्रांच्या माहितीनुसार, पडद्यामागे दोन्ही गटांना पुन्हा एका छताखाली आणण्यासाठी जोरदार हालचाली आणि वाटाघाटी सुरू आहेत. कुटुंबातील व्यक्तीचे निधन आणि पक्षाची भविष्यातील ताकद या दोन्ही गोष्टींचा विचार करून दोन्ही बाजूंचे ज्येष्ठ नेते समन्वय साधण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे दिसून येत आहे.
‘पक्षाचे नेतृत्व अजितदादांकडे सोपवण्याचा आमचा मानस होता’; शशिकांत शिंदे यांचा साप्ताहिकातून भावूक गौप्यस्फोट
राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाचे प्रदेशाध्यक्ष शशिकांत शिंदे यांनी पक्षाच्या अधिकृत साप्ताहिकात लिहिलेल्या एका विशेष लेखामुळे राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे. दिवंगत नेते अजित पवार यांच्या निधनानंतर निर्माण झालेल्या परिस्थितीत, शिंदे यांनी विलीनीकरणाच्या प्रक्रियेवर भाष्य करताना काही महत्त्वपूर्ण गुपिते उघड केली आहेत. “पक्ष एकसंध झाल्यानंतर त्याचे संपूर्ण नेतृत्व अजितदादांकडे देण्याचा आमचा निर्णय झाला होता,” असे विधान त्यांनी या लेखात केले आहे.
अजित पवारांचे स्वप्न आणि विलीनीकरणाचा संकल्प-
शशिकांत शिंदे यांनी आपल्या लेखात अजित पवार यांच्याबद्दल अत्यंत कृतज्ञता व्यक्त केली आहे. त्यांनी नमूद केले की, “राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांचे विलीनीकरण करून एक समर्थ आणि एकसंध पक्ष उभा करण्याचे आमचे स्वप्न होते. विशेष म्हणजे, या नव्या रचनेत पक्षाची सर्व धुरा अजितदादांच्या खांद्यावर सोपवून त्यांच्या नेतृत्वाखाली काम करण्याचे आम्ही निश्चित केले होते. दुर्दैवाने, काळाने घाला घातला आणि दादांचे हे स्वप्न अपूर्णच राहिले.” दादांच्या निधनामुळे पक्षाचे आणि राज्याचे मोठे नुकसान झाले असल्याची भावनाही त्यांनी व्यक्त केली.
कार्यकर्त्यांना ‘मन मोठे’ करण्याचे आवाहन
पक्षाच्या भविष्याबाबत बोलताना शशिकांत शिंदे यांनी कार्यकर्त्यांना आणि पदाधिकाऱ्यांना भावनिक साद घातली आहे. “दादांचे स्वप्न पूर्ण करणे ही आता आपली नैतिक जबाबदारी आहे. त्यासाठी प्रत्येकाने स्वतःचे मन मोठे करणे आवश्यक आहे. व्यक्तिगत मतभेद, अहंकार आणि कटुता बाजूला ठेवून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे विलीनीकरण घडवून आणण्यासाठी प्रामाणिकपणे प्रयत्न व्हायला हवेत. जर आपण पुन्हा एकदा एकत्रित होऊन पक्ष मजबुतीने उभा करू शकलो, तर तीच अजितदादांना वाहिलेली खरी श्रद्धांजली ठरेल,” असे आवाहन शिंदे यांनी केले आहे.
राजकीय पुनर्गठनाचे नवे संकेत
शशिकांत शिंदे यांच्या या लेखामुळे राजकीय विश्लेषकांमध्ये नव्या चर्चांना उधाण आले आहे. विलीनीकरणानंतर नेतृत्व कोणाकडे जाणार, याबाबत शरद पवार गटात असलेल्या मानसिकतेचे दर्शन या लेखामुळे घडले आहे. अजित पवारांच्या निधनानंतर निर्माण झालेली पोकळी भरून काढण्यासाठी आणि पक्षाची ताकद एकवटण्यासाठी आता विलीनीकरणाची प्रक्रिया अधिक वेगाने पुढे सरकण्याची चिन्हे आहेत.
१२ फेब्रुवारीचा ‘तो’ मुहूर्त आणि शरद पवारांचे विधान
या संपूर्ण वादाला तोंड फुटले ते ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांच्या एका खळबळजनक विधानानंतर. “येत्या १२ फेब्रुवारी रोजी राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांच्या विलीनीकरणाचा ऐतिहासिक निर्णय अधिकृतपणे जाहीर होणार होता,” असे वक्तव्य शरद पवारांनी केले होते. या विधानामुळे राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे. या संवेदनशील विषयावर भाष्य करताना खासदार सुप्रिया सुळे यांना आपल्या भावना अनावर झाल्या; त्या अत्यंत भावूक झाल्याचे पाहायला मिळाले, ज्यामुळे या प्रक्रियेमागील कौटुंबिक आणि राजकीय गुंतागुंत अधिक ठळक झाली.
रोहित पवारांचा दावा आणि पुराव्यांचे राजकारण-
दुसरीकडे, आमदार रोहित पवार यांनी पत्रकार परिषद घेऊन या वादात उडी घेतली आहे. “विलीनीकरणाबाबतच्या चर्चा केवळ अफवा नसून, त्या संदर्भातील ठोस पुरावे माझ्याकडे उपलब्ध आहेत,” असा दावा त्यांनी केला. रोहित पवारांच्या या दाव्यामुळे अजित पवार गटातील नेत्यांमध्ये संतापाची लाट उसळली. प्रफुल्ल पटेल आणि सुनील तटकरे यांच्या नेतृत्वाखालील गटाने रोहित पवारांना हे पुरावे सार्वजनिक करण्याचे खुले आव्हान दिले. या आव्हानाला उत्तर देताना रोहित पवारांनी संयमी परंतु सूचक भूमिका घेतली. “अजित दादांच्या निधनामुळे सध्या आम्ही अत्यंत दु:खात आहोत आणि म्हणूनच आम्ही संयम बाळगत आहोत,” असे म्हणत त्यांनी तुर्तास आक्रमक पवित्रा टाळला आहे.
शशिकांत शिंदेंच्या दाव्याने नवा वळण
आता या सर्व वादात शशिकांत शिंदे यांनी केलेल्या दाव्याने आगीत तेल ओतण्याचे काम केले आहे. “विलीनीकरणानंतर पक्षाचे संपूर्ण नेतृत्व अजित पवारांकडे सोपवण्याचे निश्चित झाले होते,” या त्यांच्या विधानामुळे राजकीय चर्चांना उधाण आले आहे. शिंदे यांच्या या दाव्याने अजित पवार गटाची कोंडी करण्याचा प्रयत्न केला आहे की हा खरोखरच पडद्यामागचा करार होता, यावर आता तर्कवितर्क लढवले जात आहेत.
सर्वांचे लक्ष अजित पवार गटाच्या प्रतिसादाकडे
शशिकांत शिंदे यांच्या या खळबळजनक दाव्यावर आता अजित पवार गटातील प्रमुख नेते काय भूमिका घेतात, याकडे संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे. विलीनीकरणाच्या या प्रक्रियेत नेमका कोणाचा अडसर होता आणि दादांच्या निधनानंतर आता या प्रक्रियेचे भवितव्य काय असेल, हे येणारा काळच ठरवेल. महाराष्ट्राच्या राजकारणातील या मोठ्या पुनर्रचनेच्या शक्यतेने सर्वच राजकीय पक्षांमध्ये अस्वस्थता निर्माण झाली आहे.
